Vanwege de druk op de zorg roept het kabinet een harde lockdown uit. Waarom? Op het eerste oog gaat het in de ziekenhuizen beter dan in oktober of dit voorjaar. Maar wie verder kijkt, ziet dat een grote opleving van het virus voor de zorg rampzalige gevolgen zou hebben. ‘Verpleegkundigen zijn op. Ze trekken het niet meer.’

De kille statistieken: op het hoogtepunt van de eerste golf (eind maart) lagen meer dan 1300 coronapatiënten op de intensive care. Nu zijn dat er 503. Toch kondigde het kabinet gisteren een keiharde lockdown aan, harder nog dan die van dit voorjaar. Waar komt die urgentie plots vandaan?

1. Er zijn meer niet-covidpatiënten

Door de toestroom van coronapatiënten op de intensive cares was er veel minder ruimte voor niet-coronapatiënten. Op het dieptepunt werden slechts 300 tot 350 bedden bezet door mensen met een andere aandoening. Nu schommelt dat aantal op doordeweekse dagen tussen de 500 en 550, blijkt uit cijfers van het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding.

De reguliere zorg blijft tijdens de tweede golf zoveel mogelijk op peil, om gezondheidsschade door andere aandoeningen te beperken. Daardoor is de laatste maanden sprake van een redelijk constante ic-bezetting van ongeveer 1000 bedden. Vóór de coronacrisis was een aantal van ongeveer 800 patiënten normaal.

Op het allerhoogste punt van de eerste golf waren meer dan 1600 ic-bedden bezet. Dat werd in goede banen geleid doordat personeel van andere afdelingen hielp op de ic. Die ‘luxe’ is er nu niet, omdat de reguliere zorg doorloopt. Ook werd parttime ic-personeel dit voorjaar waar mogelijk fulltime ingezet, werden verloven ingetrokken en werden oud-ic medewerkers opgetrommeld. Dat gebeurt nu allemaal veel minder. 

2. Het gaat niet alleen om de ic

Ander verschil met de eerste golf: omdat er betere behandelmethoden zijn, ‘halen’ veel patiënten de intensive care niet. Een verblijf op de verpleegafdeling van het ziekenhuis is voldoende. Daarom geeft het een vertekend beeld als je alleen de ic-cijfers van toen en nu naast elkaar legt. 

Op de verpleegafdelingen liggen nu volgens data van stichting NICE 1775 mensen met corona of met een coronaverdenking*. Op de top dit voorjaar waren dat er 2617. Begin november - toen de tweede golf  zijn voorlopige hoogtepunt beleefde - waren 2261 verpleegbedden bezet met coronapatiënten. Dat niveau is slechts 14 procent lager dan het hoogtepunt van de eerste golf. 

3. Er is amper manoeuvreerruimte 

Als het verleden ons één ding geleerd heeft, is dat de situatie snel kan veranderen. Op  1 oktober lagen op de verpleegafdelingen 785 coronapatiënten, en op de intensive care 184. Samen waren dat er dus nog geen duizend. De situatie op 1 november? 628 coronapatiënten op de ic, ruim 2.000 op de verpleegafdelingen. Een verdrievoudiging dus, in een maand tijd.

Als zo'n ontwikkeling zich nu weer zou voordoen, zijn de gevolgen amper te overzien. De uitgangssituatie is namelijk veel minder gunstig dan begin oktober. Een verdubbeling is voor de ic's en zeker voor de verpleegafdelingen niet op te vangen zonder de reguliere zorg grotendeels stil te leggen, een verdrievoudiging al helemaal niet.

Daarom wordt met een bezorgde blik gekeken naar de nieuwe cijfers die dagelijks binnendruppelen. Het aantal coronabesmettingen is in een week tijd met 41 procent gegroeid. Het aantal nieuwe ziekenhuisopnamen vanwege corona lag de afgelopen zeven dagen bijna 23 procent hoger dan een week eerder. Het kabinet wil voorkomen dat dat nog weken zo doorgaat.

4. De belasting is langdurig

Nog een groot verschil met de eerste golf: de duur. Dit voorjaar was de situatie korte tijd erg zorgelijk, maar twee maanden na de eerste besmetting was de situatie in de ziekenhuizen weer redelijk onder controle. Nu heeft ziekenhuispersoneel drieënhalve maand na het begin van de tweede golf nog geen enkel zicht op verlichting van de druk. Sterker nog: de drukte neemt weer toe.

Illustratief in dat opzicht is dat het totaal aantal patiënten dat met corona op de intensive care heeft gelegen, in de tweede golf inmiddels net zo groot is als het totaal van de eerste golf. Voor de verpleegafdelingen is dat aantal voor de tweede golf zelfs al 34 procent hoger dan tijdens de eerste golf, blijkt uit cijfers van Stichting Nice.

,,Het is gewoon te veel aan het worden”, zegt Michel van Erp, woordvoerder van vakbond V&VN. ,,Verpleegkundigen zijn op, moe, willen bijkomen. Maar de feestdagen hebben ze inmiddels ook op hun buik moeten schrijven. Natuurlijk zal iedereen zijn schouders er weer onder zetten, maar op een gegeven moment is de energie ook gewoon op. Het is logisch dat het kabinet nu ingrijpt.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra
Coronavirus