Hoe zit het met het recht op onbereikbaarheid tijdens het thuiswerken?

Geïrriteerd door een appgroep met je collega's tijdens het thuiswerken: mag je er zomaar uit stappen?

Hoe zit het met het recht op onbereikbaarheid tijdens het thuiswerken? Foto: ANP

Mails die 24 uur per dag binnenkomen en appgroepen met collega’s die ook ’s avonds en in het weekend hun mond niet kunnen houden: het recht op onbereikbaarheid lijkt belangrijker dan ooit om nog een beetje mentaal gezond te kunnen blijven als digitale thuiswerker. In een aantal cao’s is dit recht ook vastgelegd. Maar hoe werkt dat in de praktijk?

Fransen hebben sinds 2017 het wettelijk recht om mails van hun baas buiten kantoortijden te mogen negeren. In navolging van Frankrijk zijn er ook in Nederland en Europa wetsvoorstellen ingediend. In de cao’s Gehandicaptenzorg, Kinderopvang, VVT (verpleeg- en verzorgingshuizen, thuiszorg en jeugdgezondheidszorg), Jeugdzorg, gehandicaptenwoonzorgorganisatie Fokus én die van verzekeraar Aegon is het recht op onbereikbaarheid opgenomen. In totaal hebben ruim 700.000 Nederlanders daarmee dit recht.

„Bijna allemaal sectoren waar thuiswerken onmogelijk is”, zegt Jannes van der Velde, woordvoerder van de grootste werkgeversorganisatie AWVN. „Wij zijn er niet zo’n fan van om zoiets in een cao vast te leggen. In sommige functies kan het prima, maar heel vaak ook niet. Ik kan als woordvoerder ook niet onbereikbaar zijn. Ik denk dat dit soort afspraken op de werkvloer thuishoren.”

Jo* werkt in de gehandicaptenzorg en mag, als hij geen dienst heeft, zijn baas dus officieel negeren. Maar zo werkt het in de praktijk niet, legt hij uit. „We zitten met alle collega’s in een appgroep. Als er een collega uitvalt, moeten we dat in principe als groep zelf oplossen. Dat vergt erg veel van ons als personeel en zorgt voor irritaties”, vertelt hij. „Ik ben iemand die veel diensten oppakt, maar nu zit ik met een burn-out. Eigenlijk wil ik straks niet meer in de appgroep, maar daar zou ik wel op worden aangekeken door collega’s en de planner.”

’Minuren’

Hij vervolgt: „Ook weet ik dat als ik niet zelf extra diensten oppak, ze me bewust te weinig inroosteren zodat ik ’minuren’ opbouw, en ze me kunnen verplichten de openstaande diensten te draaien. Ik voel altijd werkdruk.”

Toch werkt het recht op onbereikbaarheid vaak wel, merkt Maaike van der Aar, FNV-bestuurder op het gebied van Jeugdzorg. „Het dwingt organisaties om hierover na te denken en geeft werknemers net een steuntje om makkelijker nee te zeggen, of de telefoon uit te laten. Ze zeggen daardoor meer moeder, of buurvrouw, of mantelzorger te kunnen zijn. Ook werkt het recht als een soort bescherming voor werknemers tegen zichzelf. ” Toch moet je als werknemer alsnog sterk in je schoenen staan, zegt Van der Aar. „Als je baas toch belt, neem je dan op of niet? Ook hoor ik dat teams onderling moeten regelen dat er wel iémand bereikbaar is voor noodgevallen. Dan krijg je dus onbetaalde bereikbaarheidsdiensten.”

Chinees bedrijf

Een wettelijk recht op onbereikbaarheid in bijvoorbeeld het weekend zou wel handig uitpakken voor bijvoorbeeld Edward*, die in Nederland voor een groot Chinees technologiebedrijf werkt. „De Chinese werknemers nemen de 699-cultuur mee: zes dagen per week van negen tot negen werken. Alle Chinese en sommige Nederlanders gaan ook op zaterdag naar kantoor. Gelukkig heb ik een westerse manager, die in het weekend ook thuis wil zijn.” *volledige namen bij redactie bekend

Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra
Coronavirus
menu