Foto: Getty Images

Heet je Florentine of Destiny? Dat maakt nogal wat uit voor je schoolcarrière: ‘Namen zijn niet neutraal’

Foto: Getty Images

Heet je dochter Florentine of Anna-Sophie? Dan is er een goede kans dat de juf of meester hoge verwachtingen van haar heeft. En dat is gunstig voor haar schoolcarrière, want ze zal meer worden uitgedaagd door de leerkracht.

 Het stimuleert haar om beter te presteren en daardoor zal ze betere beoordelingen krijgen. Haar schoolcarrière ziet er bij voorbaat een stukje rooskleuriger uit.

Jammer voor Destiny en Kaylee, want voor hen werkt het precies omgekeerd, bleek uit voorlopige onderzoeksresultaten van hoogleraar Eddie Denessen, verbonden aan de Radboud Universiteit. Denessen houdt zich bezig met kansenongelijkheid in het onderwijs en gebruikt een namentest om aan te tonen dat leerkrachten onbewust verwachtingen hebben bij kinderen met elitenamen en arbeidersnamen.

Het onderzoek bevestigt wat hij al eerder vond, namelijk dat afkomst bepalend is voor de verwachtingen in de klas.

Als ze naar een leerkracht kijken, weten leerlingen in een fractie van een seconde of hij verschillende verwachtingen heeft

Wat heeft u onderzocht?

,,Met een namentest heb ik onderzocht welke associaties leraren bij bepaalde meisjesnamen hebben. Daarmee laat ik zien dat leerkrachten elitenamen onbewust associëren met hoge prestaties, en arbeidersnamen met lagere prestaties. De test laat zien dat namen niet neutraal zijn.”

Hoe werken die associaties door in de klas?

,,Associaties zorgen ervoor dat je dingen snel kunt doen, zonder erover na te denken. Dat is een normaal psychologisch proces en het helpt je om je werk sneller en effectiever te doen, maar associaties kunnen ook omslaan in vooroordelen. Als dat gebeurt, kunnen leerkrachten kinderen niet meer onbevangen zien en zenden ze hoge of lagere verwachtingen uit.”

Hoe kun je dat zien?

,,Hoge verwachtingen zie je terug in aanmoedigen, uitdagen, constructieve feedback geven. Maar ook non-verbale verwachtingen ontgaan leerlingen niet. Als ze naar een leerkracht kijken, weten leerlingen in een fractie van een seconde of hij verschillende verwachtingen heeft. Het beste is dat leraren van álle leerlingen hoge verwachtingen hebben. Je helpt een kind niet door je verwachtingen te temperen. Daarom helpt het leraren om zich bewust te worden van hun associaties.”

loading  

Bent u verrast door de uitkomst van uw onderzoek?

,,Er zijn allerlei studies die laten zien dat opleidingsniveau van de ouders en andere sociale kenmerken van kinderen allemaal aanjagers zijn van verwachtingen. Tien jaar geleden hebben we zo’n test ook eens gedaan met allochtone jongens­namen zoals Ahmed, Ibrahim, ­Abdullah en typisch Nederlandse namen zoals Luuk en Tim. Daar vonden we ook dat leerkrachten sterkere positieve associaties hadden met Nederlandse namen.”

Speelt alleen de gezinsachtergrond een rol?

,,Nee, uit Duits-Nederlands onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat ook van kinderen met overgewicht minder wordt verwacht. Ik kan een hele lijst noemen van kenmerken die leerkrachten kunnen meenemen in hun beeldvorming over leerlingen. Uiterlijk, namen, maar ook of je dialect spreekt. Het kan direct lagere verwachtingen triggeren.”

Hoeveel invloed hebben dit soort vooroordelen?

,,Zelfs of een leraar alleen maar betrokkenheid van ouders verwácht, speelt mee in hoe hij een leerling benadert. Je hoeft bij wijze van spreken thuis niks te doen, als de leerkracht dénkt dat je betrokken bent, kan je kind er in de citoscores op vooruit gaan. Daarom zeg ik weleens tegen ouders: ‘Je moet aan reputatiemanagement doen’. Je moet geïnteresseerd overkomen bij de leerkracht, want daar heeft je kind profijt van.”

menu