'Heilig' Outbreak Management Team adviseert kabinet en bepaalt ons dagelijks leven

Jaap van Dissel (rechts), directeur van het Centrum Infectieziektebestrijding van het RIVM, voorafgaand aan een hoorzitting over het coronavirus. Foto: ANP

Premier Mark Rutte noemt zijn adviezen ‘heilig’. Het Outbreak Management Team dat het kabinet adviseert, bepaalt hoe ons leven er nu uitziet.

Op maandagochtend loggen een goede dertig virologen, epidemiologen en artsen in op Zoom voor het wekelijkse overleg van het Outbreak Management Team (OMT).

Hun invloed is niet te onderschatten. De 1,5 meter afstand, dat was hun voorstel. Thuiswerken, het sluiten van de horeca: allemaal voorgesteld door het OMT. De adviezen die het produceert gaan naar het kabinet, dat er vervolgens beleid mee maakt.

Deze week nog stelde het OMT de voorwaarden – testen bijvoorbeeld - waaraan moet worden voldaan om coronamaatregelen te kunnen afschalen. ,,Die adviezen zijn heilig’’, zei Mark Rutte afgelopen week nog. De wetenschappers zijn het ‘kompas’ waarop hij vaart.

Vaste gezichten

Het is het crisisteam dat je nooit hoopt nodig te hebben. Sinds 2009 bij de Mexicaanse griep kwam het niet meer bijeen, maar op 24 januari moest het door het coronavirus nieuw leven worden ingeblazen.

Die dag riep Jaap van Dissel als directeur van het Centrum Infectieziektebestrijding (Cib) van het RIVM de troepen bijeen. Toen nog fysiek ook, op het ministerie van Volksgezondheid. Van Dissel fungeert er meestal als voorzitter, te midden van een keur aan collega’s.

Wie er allemaal aanschuiven is nooit precies bekendgemaakt, dat is ‘vertrouwelijk’, aldus een woordvoerder. Maar een aantal vaste gezichten is wel bekend.

Zo is viroloog Ann Vossen van de Nederlandse Vereniging voor Medische Microbiologie er steevast bij, net als Jan Kluytmans, arts-microbioloog uit Breda. En ook Annelies Verbon, hoogleraar infectieziekten bij Erasmus MC, net als haar collega, viroloog Marion Koopmans.

Uiteraard ook Aura Timen van het RIVM, als hoofd van het Centrum Landelijke Coördinatie Infectieziektebestrijding. En hoewel hij als ic-arts eigenlijk een vreemde eend in de bijt is, logt ook Diederik Gommers in, als voorzitter van de landelijke vereniging voor ic-artsen. ,,Het is vooral het terrein van epidemiologen, virologen, infectiologen,” zegt Gommers. Maar de druk op ic’s is uiteraard een belangrijk aspect.

Spelregels

De spelregels zijn er: het overleg is vertrouwelijk, alleen de conclusies worden gedeeld met het kabinet. De laatste ontwikkelingen in en buiten Nederland moeten worden gedeeld, maar vooral ook: vrijuit worden bediscussieerd. ,,Want het kan soms flink knetteren’’, zegt een ingewijde. ,,Soms zijn er meningsverschillen, ook over hoe data moet worden geïnterpreteerd, dan moet iedereen vrijuit kunnen spreken.’’

Uiteindelijk wordt er een compromis bereikt over de adviezen en dat wordt elke week wél geopenbaard. Het is aan Van Dissel om, onder meer in de Tweede Kamer, de uitkomsten toe te lichten. En te verdedigen. Want het team adviseert ook weleens om iets niet te doen, zoals het hanteren van mondkapjes door burgers op straat. Of het screenen van reizigers. Saillant ook: het OMT adviseerde om scholen niet te sluiten, maar dat deed het kabinet uiteindelijk toch, door onrust onder leraren en ouders.

Apps

Minstens zo verstrekkend zijn de adviezen over wat er wél moet gebeuren. Zo kwam het kabinet deze week met een controversieel plan om apps mogelijk verplicht te stellen, zodat via bluetooth kan worden vastgesteld of burgers in contact zijn geweest met besmette personen. Maar het OMT-advies van 30 maart schemerde die wens al door. ,,Verkennen mogelijkheden om de mobiliteit van Nederlandse mobiele telefoongebruikers in kaart te brengen’’, adviseerde het OMT.

Hoe dan ook zal onderzocht worden of het kabinet en het OMT alert genoeg reageerden. Zo schreef de inmiddels terruggetreden minister Bruins (Volksgezondheid) nog twee dagen voordat het team voor het eerst bijeenkwam, dat ‘de kans’ dat corona ‘naar Europa komt klein is’.

menu