Demonstranten voerden op 1 augustus actie tegen de coronamaatregelen op het Malieveld. De bijeenkomst was georganiseerd door actiegroep Viruswaanzin.

Het aantal besmettingen stijgt, maar waar blijven de volle ic's?

Demonstranten voerden op 1 augustus actie tegen de coronamaatregelen op het Malieveld. De bijeenkomst was georganiseerd door actiegroep Viruswaanzin. Foto: ANP

Terwijl het kabinet het coronasnoer weer ietsjes strakker aantrekt, groeit het sentiment tegen strenge coronamaatregelen. Tegenstanders wijzen op de lege ziekenhuizen en stellen dat Den Haag te paniekerig reageert. Maar is dat terecht?

Na maanden van versoepelingen, trekt het kabinet de laatste weken de teugels weer aan. Dinsdagavond gaf premier Mark Rutte tijdens een persconferentie het ‘zeer, zeer dringende advies’ om geen feestjes met meer dan zes gasten in huiselijke kring te houden. Minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge hield vast aan zijn voornemen om een verplichte thuisquarantaine in te voeren.

Burgemeesters als Ahmed Aboutaleb van Rotterdam en Hubert Bruls (Nijmegen) reageren tevreden op de aanscherpingen om de verspreiding van het coronavirus in te dammen.  Steeds meer Nederlanders stellen echter vraagtekens bij zulke strenge beperkingen, gevoed door de kritische beschouwingen van onder meer Maurice de Hond.

'Moord en brand'

Maandag diende in Amsterdam bijvoorbeeld het kort geding van cultureel ondernemer Ab Gietelink en actiegroep Viruswaarheid tegen de mondkapjesplicht die de Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland recent afkondigde.

Volgens beiden is dat een paardenmiddel die de grondrechten van burgers onevenredig inperkt. ,,98 procent van de mensen wordt niet ziek”, stelde raadsman Jeroen Pols onder meer tijdens de zitting. ,,Ziekenhuizen zijn leeg, mortuaria zijn leeg, er gebeurt niets. Feitelijk is er alleen een overheid die moord en brand schreeuwt.”

Een minderheid van de artsen keert zich eveneens tegen het coronabeleid van het kabinet en de adviezen van het RIVM en het Outbreak Management Team (OMT).

Evelien Peeters, internist-endocrinoloog aan UMC Utrecht, nam het initiatief voor een brandbrief van medische professionals aan Tweede Kamerleden over ‘de huidige gang van zaken rondom de uitbraak van het SARS-CoV-2 virus’ en de coronawet die het kabinet volgende week wil indienen. ,,De maatregelen richten meer schade aan de volksgezondheid aan dan zij goed doen”, schrijft ze namens inmiddels ruim duizend ondertekenaars, waaronder 800 artsen.

Angst voor tweede golf

De groep is onder meer kritisch op de verwachte heilzame werking van een vaccin en zet vraagtekens op de kwaliteit van de coronatest. De Vereniging tegen Kwakzalverij staat mede daarom wantrouwend tegenover het schrijven, mede nu een deel van de ondertekende medici volgens de vereniging uit de alternatieve hoek komen.

Hoogleraar Besturen van Veiligheid Ira Helsloot wil zich alleen op bonafide wetenschappelijke argumenten beroepen, maar noemt een deel van de kritiek zeker valide. ,,Bij een probleem moet een bestuurder, politicus of medicus duidelijk kunnen uitleggen wat er aan de hand is, onderbouwd door cijfers. En als hij of zij dan vervolgens maatregelen voorstelt, moet je weten of die effect sorteren en wat ze kosten.”

Hij constateert dat dat probleem er nu niet is. ,,In maart stroomden de ziekenhuizen en ic’s vol. De overheid greep in op basis van duidelijke indicatoren. Maar nu is de situatie al sinds juni heel stabiel.”

loading  

Helsloot wijst op de nieuwe RIVM-cijfers van dinsdag die afgelopen week slechts een kleine stijging van het aantal ziekenhuisopnamen laten zien. ,,Er zijn weinig ziekenhuisopnames en de ic’s staan leeg. Toch hoor ik virologen, OMT en politici al drie maanden roepen dat we moeten oppassen en dat er een tweede golf dreigt. Maar het wordt niet erger. Ja, er zijn meer positieve tests, maar we zitten nog ver onder de door de overheid zelf opgestelde parameters om in actie te komen.”

Helsloot vindt bovendien dat ook andere factoren als de economie moeten worden meegewogen in coronabesluiten. ,,Economische schade heeft namelijk ook verstrekkende effecten, die ook weer voor zeer negatieve consequenties voor mens en maatschappij hebben.”

Arts-microbioloog geeft tegengas

De sceptici krijgen tegengas van arts-microbioloog Marc Bonten van UMC Utrecht en  viroloog Ab Osterhaus. Zij hebben een duidelijke verklaring waarom de ziekenhuizen en ic's leeg zijn. ,,Dat komt doordat het vooral jonge mensen zijn die het virus oplopen op onder meer feestjes en partijen.”

Ze noemen het een kwestie van tijd dat het aantal besmettingen zich uitbreidt naar oudere leeftijdsgroepen. ,,Jongeren hebben immers veel contact met oudere generaties, zeker de groep tot twintig jaar die vaak nog thuis woont,” stelt Osterhaus. Als de toename doorzet, zal het aantal ziekenhuisopnamen zeker zichtbaar gaan oplopen, vult Bonten aan. Het is nu bovendien zomer, straks is het winter en kruipen mensen binnen weer tegen elkaar aan met hogere risico's op besmetting.

Alertheid is daarom geboden, stelt Bonten die bovendien korte metten maakt met de gedachte dat corona inmiddels zoveel beter te behandelen valt. ,,Eigenlijk hebben we afgelopen maanden vooral geleerd wat niet werkt.” Een wel goed werkzaam medicijn als dexamethason kregen veel coronapatiënten toch al.

Alle zeilen bijzetten

Osterhaus noemt het een gemiste kans dat het kabinet de lockdown niet iets langer heeft laten voortduren. ,,In juni hadden we het coronavirus redelijk onder controle. Met iets meer geduld hadden het virus net als landen als Singapore, Vietnam en Zuid-Korea weg kunnen drukken.” Nu moet het kabinet alle zeilen bijzetten om een tweede golf te voorkomen.

 ,,Waren het eerst kleine lokale uitbraken zoals in Hillegom en Goes, nu waaiert het veel meer uit. We weten verder dat het virus zich onder kinderen net zo hard verspreidt als onder volwassenen. Het is moeilijk om te dweilen met de kraan open.”

loading  

Bonten is het niet met Osterhaus eens dat Nederland het virus had weg kunnen krijgen. ,,Ik geloof daar niets van, we zullen er mee moeten leven. Flatten the curve is en blijft het devies.” De Utrechtse arts-microbioloog is redelijk optimistisch.

,,Dat het aantal besmettingen na de versoepelingen opliep, viel te verwachten. Afgelopen weken was er weer veel aandacht voor corona en dat sorteert effect. Het aantal besmettingen stabiliseert deze week.”

Al met al vindt Bonten het niet nodig om het beleid ingrijpend aan te scherpen. 1,5 meter afstand houden, thuisblijven bij klachten en snel testen blijven de sleutel. In een mondkapjesplicht ziet hij weinig. ,,Mijn angst is dat mensen dan weer minder afstand houden.” Osterhaus is juist wel voorstander van mondkapjes. ,,Daar moeten we veel serieuzer naar kijken, dat maakt echt een verschil.”

Uit buitenland naar Nederland? Quarantaine verplichten

Nederlands bekendste viroloog hekelt het ontbreken van één duidelijke, landelijke boodschap. Hij vindt dat mensen die uit het buitenland komen afhankelijk van het land in quarantaine moeten. ,,Verder moet alle focus op testen en contact-tracing. Nu is dat in bepaalde steden en gebieden al heel moeilijk.” Ook de corona-app vindt hij  prima ,,Dat is een prima aanvullend middel in de strijd tegen corona. Ik snap werkelijk niet waarom dat zo lang duurt.”

loading  

Expert Bonten maakt ondertussen gehakt van alternatieve opvattingen onder sceptici waaronder dat de huidige coronatest (PCR-test) veel te onnauwkeurig is. ,,Geen enkele test is honderd procent betrouwbaar, maar deze test is zeer nauwkeurig test.” Eerder werden andere theorieën al ontkracht, zoals de op internet levende opvatting dat corona gemuteerd is tot een mildere variant die minder slachtoffers eist.

menu