Het is de week van de ijsheiligen. Weet jij wat dit is (en wie ze zijn)? Vijf vragen en antwoorden

Zaailingen kunnen beter binnen blijven tot na IJsheiligen.

We zaten met zomerse temperaturen buiten en genoten volop van prachtig lenteweer. Maar deze week is de temperatuur gekelderd en kan het 's nachts zelfs onder nul zijn. We zitten midden in de ijsheiligen. Weet jij wat dit is en wie ze zijn? Vijf vragen en antwoorden.

Wacht even, dus de ijsheiligen is de naam van een periode en ook van een groep mensen?

Klopt. IJsheiligen is een oude volkswijsheid. Die zegt dat er na 11, 12, 13 en 14 mei geen kans meer is op nachtvorst. IJsheiligen is ook de verzamelnaam van een aantal katholieke heiligen: Mamertus, Pancratius , Servatius van Maastricht en Bonifatius van Tarsus.

Hun naamdagen vallen in de periode van 11 tot en met 15 mei. De eerste berichten over deze 'strenge heren' gaan overigens terug naar het jaar 1000. De heiligen hebben op zichzelf niets met kou of vorst te maken.

Ok, een volkswijsheid dus. Hoe zit dat?

Tegenwoordig maken weerkundigen gebruik van een meetnet, weerkaarten en weermodellen. Maar dat was er vroeger natuurlijk allemaal niet. Dus gingen mensen meer af op wat ze zagen. Ze keken naar veranderingen in de lucht en de natuur en deden zo hun eigen weersvoorspellingen.

Mensen die veel buiten werkten, zoals boeren en vissers kwamen zo tot allerlei regeltjes. IJsheiligen is daar een van. De periode tussen 11 en 14 mei werd gezien als een overgangsperiode van het weer, waarbij de kans op vorst klein werd. Voor de boeren het moment om kwetsbare gewassen te poten.

Maar na ijsheiligen kan het nog steeds vriezen toch?

Zeker. In de praktijk blijkt dat vorst aan de grond zelfs in de zomer nog voorkomt. De periode waarin nog nooit in Nederland vorst aan de grond is gemeten, loopt van 20 juli tot en met 21 augustus.

We hebben dus ijsheiligen. Bestaan er nog meer van dit soort begrippen?

Ja, die bestaan. Naast de ijsheiligen zijn er ook de minder bekende regenheiligen. Deze heiligen hebben hun naamdagen tussen 8 en 15 juni. Dat is de periode waarin het flink kan regenen. Die regenval kan gewassen, die nog niet volgroeid zijn, flink beschadigen.

Regenheiligen valt in een periode die ook de schaapscheerderskou wordt genoemd. In de periode van 5 tot en met 20 juni kan het soms erg somber en koud zijn. Door een onafgebroken aanvoer van wolkenvelden vanaf de Noordzee is er dan nauwelijks zon.

Voor herders was dit een ideale periode om de schapen te (laten) scheren. De kale, onbeschermde huid van de schapen werd dan niet direct blootgesteld aan de krachtige zon.

Terug naar deze week. Het is een stuk kouder dan de vorige weken. Een typisch geval van ijsheiligen.

Daar lijkt het wel op. Woensdag is het volgens de weerkundigen koel lenteweer. Het wordt niet warmer dan 10 graden. Ook in de nacht naar donderdag koelt het dusdanig af dat het aan de grond licht kan vriezen. Dus heb je met het mooie weer vorstgevoelige planten gekocht, zet ze dan op beschutte plek of bescherm ze met plastic. Pas vrijdag wordt het weer warmer.

menu