Henk van Veldhuizen.

Het is even raden naar Gods plan nu het coronavirus de biblebelt treft

Henk van Veldhuizen. Foto: Vincent Jannink

De biblebelt in Nederland wordt hard getroffen door het coronavirus. Of het virus nu verspreid is via kerkdiensten of omdat ‘we een hechte gemeenschap zijn’, één ding is zeker voor de dominees: ,,De Heere regeert.”

Daar stond dominee Henk van Veldhuizen dan, afgelopen zondag. Zelf nog maar net genezen van het coronavirus, droeg hij weer de dienst op in de Ichtus-kerk in Hasselt, Overijssel. Hij was zielsblij dat hij er weer stond. ,,Maar ik moest ook kaarsen aansteken voor de overledenen. Niet één zoals vaker, maar dit keer vier tegelijk. Mensen die allemaal nog harder geslagen zijn dan ik.” Vier mensen uit het stadje, allemaal van dezelfde protestantse gemeenschap, allemaal overleden door corona. De kerk deed zelf dienst als mortuarium. ,,Het raakt de hele gemeenschap heel intens.”

Wat de dominee zei tijdens de dienst? ,,Ik heb de vraag gesteld: Hoe kijk je naar mij? Hoe kijk je naar de dominee die ziek was, die het virus misschien, zonder dat hij het wist, al bij zich droeg toen hij onder de mensen was?” Voor de goede orde: de kerk waar Van Veldhuizen afgelopen zondag stond, was leeg. ,,Op een cameraman na.” De dienst was online te volgen voor de gemeenschap van Hasselt. Het dorp van zevenduizend inwoners wordt snoeihard getroffen door het virus: inmiddels zijn er zeker elf mensen overleden.

Besmettingen

En daarmee is Hasselt niet het enige dorp in de zogenoemde biblebelt waar het coronavirus hard toeslaat. Van Zeeland via Zuid-Holland naar de Veluwe loopt een strook van religieuze, vaak gereformeerde, gemeenten die opgloeit op de besmettingenkaart van het RIVM.

Neem het dorp Sommelsdijk op het Zuid-Hollandse eiland Goeree-Overflakkee: in woonzorglocatie Nieuw Rijssenburgh waren eerder deze week zeven bewoners overleden door en 35 anderen besmet met corona. De woonzorglocatie heeft een protestantse inslag en een speciale woongroep voor gereformeerden. De uitbraak is waarschijnlijk begonnen tijdens een religieuze dienst in de eigen kapel van het tehuis, op 8 maart. Daar waren ook mensen van buiten het tehuis aanwezig, van de kerkelijke gemeenschap werden meerdere mensen ernstig ziek.

Lijkwagens

Of neem het dorp Heerde, in Gelderland. In het begin van de week waren er al zeker veertig bewezen besmettingen in het dorp. In woonzorgcentrum Brinkhoven, op christelijke grondslag, moesten deze week verpleegkundigen van defensie te hulp schieten, omdat er te veel personeel ziek is. In het centrum zijn al inmiddels al  twaalf bewoners aan corona overleden. Lijkwagens rijden af en aan, de verslagenheid en de rouw zijn groot.

Waarom vallen juist deze dorpen op in het aantal besmettingen? Waarom waart het virus juist hier, naast Noord-Brabant, zo hard rond? En hoe is het virus er überhaupt gekomen? In de biblebelt wonen ook erkende tegenstanders van vaccinaties, maar dat speelt bij het Covid-19 virus geen rol: er is helemaal nog geen vaccin.

Infectiebron

De GGD Noord- en Oost-Gelderland, met zwaar getroffen gemeenten als Heerde en Nunspeet, zegt ‘nog onderzoek te doen’. ,,We bekijken alle besmettingen, maar hebben hier nog geen verklaring voor”, stelt een woordvoerder. Kunnen de drukbezochte kerkdiensten in de gemeenschappen een infectiebron zijn geweest? ,,Het kan ook een markt zijn geweest of een andere locatie. Wij hebben de indruk dat er snel werd gereageerd door de kerken door de diensten vooral nog online te houden.”

Maar er waren nog wel kerkdiensten, die in sommige gemeenschappen door honderden mensen tegelijk werden bezocht, dicht op elkaar gepakt in de kerkbankjes. Na 12 maart, toen evenementen met meer dan honderd mensen werden verboden door het kabinet, waren er ook nog (kleinere) diensten. Met veertig of vijftig aanwezigen. Sinds 23 maart mogen er alleen nog maar kerkdiensten worden gehouden met maximaal dertig mensen.

'Het is niet goed en niet verdedigbaar'

Onder meer de Protestante Kerk Nederland en de Gereformeerde Gemeenten deden toen een oproep helemaal geen kerkdiensten met publiek meer te houden, maar alleen nog online diensten te verzorgen. Aan die oproep houden veel kerken zich, maar onder meer kerken op Urk en in Ridderkerk stelden tegenover deze krant toch maximaal dertig mensen toe te laten in het gebouw. Ook al zijn er in de gemeenschap in Ridderkerk al zes mensen besmet met corona. De Rotterdamse burgemeester Aboutaleb is daar boos over: ,,Het is niet goed en niet verdedigbaar, ook al is een religieuze bijeenkomst een grondrecht.”

Dominee A. Schot, predikant van de gereformeerde gemeente in Nunspeet, preekt nu wel voor een camera, in een lege kerk. In zijn plaats waren eerder deze week 52 bewezen besmettingen, van het christelijk mannenkoor in Nunspeet zijn inmiddels drie leden overleden. Dominee Schot, die preekt in een kerk waar ruimte is voor  tweeduizend gelovigen: ,,Die eerste zondag waren er nog wel honderd mensen in de kerk, maar die zaten ver uit elkaar. Hadden we dat sowieso nog moeten doen? Achteraf gezien zou je kunnen zeggen dat de maatregelen van de overheid wat laat kwamen.”

Maar het gaat niet om kerkdiensten alleen, stelt burgemeester Eddy Bilder (CDA) van Zwartewaterland, waar het dorp Hasselt onder valt. ,,Dit is een hechte gemeenschap, waar mensen elkaar in normale tijden op veel plekken en bij veel verenigingen tegenkomen. Dan wordt dit virus gewoon snel overgedragen.” Zo werd in Hasselt niet alleen dominee Van Veldhoven ziek, maar ook de dirigent van het koor en een huisarts. ,,Mensen die allemaal in dezelfde kring verkeren.”

loading

Griep

Hoe het virus er is gekomen? In Brabant waren veel besmettingen te herleiden naar ski-vakanties in Noord-Italië en carnaval. Dat speelt in de biblebelt geen rol. Het maakt dominee Van Veldhoven ook niet uit: ,,We moeten niet met de vinger naar elkaar gaan wijzen. Ik ben bij mezelf te rade gegaan: heb ik mensen besmet? Maar op 9 maart voelde ik me nog prima, een dag later lag ik ziek in bed. Ik heb er niet mee doorgelopen.” Weer twee dagen later werd zijn naam voorgelezen tijdens de dienst op de biddag voor het gewas: ,,Laten we denken aan dominee Van Veldhuizen, die met griep in bed ligt.”

Ook voor dominee Schot uit Nunspeet speelt de vraag waar het virus vandaag is gekomen niet zo’n rol: ,,We kunnen niet op alle vragen een antwoord krijgen, God is bezig zijn raad te volvoeren. Wij geloven in Gods bestuur en dat geeft ons rust. De Heere regeert.”

menu