Sabine, oud-deelneemster aan Big Brother.

Hoe haal je 28 april? Drie ervaringsdeskundigen geven tips: 'Huilen hoort erbij'

Sabine, oud-deelneemster aan Big Brother. Foto: Frank Jansen

28 april. Dan pas krijgen we misschien een stukje van ons normale leven terug. Het kwam bij sommigen aan als een mokerslag: nóg vier weken op elkaars lip of eenzaam thuis werken. Hoe houden we de moed erin? Tips van drie ervaringsdeskundigen.

Wanneer eindigt dit? Arjan Erkel stelde zichzelf die vraag ontelbare keren, nadat hij in de zomer van 2002 in Dagestan werd ontvoerd. ,,28 augustus 2003, op die dag zou ik vrijkomen. Alles wees erop.’’ Geschoren en in schone kleding stond hij op de vrijheid te wachten. Het ging niet door. ,,Ik zakte terug in de ellende. Dat hebben we nu ook.’’

Aan huis gekluisterd

Totdat hij een nieuwe datum in zijn hoofd bedacht. ,,Als mijn vader jarig is! Dán kom ik vrij. En ik telde de dagen weer af.’’ Steeds hield hij zichzelf een nieuwe einddatum voor. ,,Een verjaardag of een feestdag.’’ Het hielp hem om de dagen aaneen te rijgen en greep te houden op de tijd.

Ook Erkel is nu aan huis gekluisterd, dit keer met vrouw en kinderen. De coronacrisis is van een andere orde, maar toch roept het bij hem herinneringen op aan de 607 dagen dat hij in Dagestan was ontvoerd. ,,Onzekerheid. Onduidelijkheid. Hoe lang gaat dit duren? Maar ik kom zelf rustig door deze crisis. Ik heb het natuurlijk al een keer meegemaakt. De ellende en de afzondering vallen nu reuze mee, vergeleken met mijn ontvoering.’’

,,Vrienden zeggen dat ze me beter begrijpen. Zij voelen zich nu ook een beetje opgesloten.’’ Erkel geeft ze ‘overlevingstips’. ,,Focus op de dingen die je wél kunt doen. Dat is een tip die echt werkt. Kijk waar je wel invloed op hebt. Ik sportte veel, probeerde verbinding te zoeken met de ontvoerders, hield mijn kamer schoon. Nu klus ik in huis, doe huiswerk met de kinderen.’’ loading

Kerstdiner

Nog een tip: visualiseer positieve dingen, ook dingen die in toekomst liggen. Erkel vierde feesten in zijn hoofd. ,,Dan zat ik aan het kerstdiner met mijn ouders, vriendin, broers en zus met hun partners. Ik voelde de gezelligheid, zag de lichtjes, de mooi gedekte tafel. Het leek echt of ik met ze bezig was.’’ Tot hij zijn ogen opende en weer in zijn ondergrondse ‘kamer’ van anderhalf bij twee meter zat en zijn kerstdiner een homp gekookt vlees zonder kruiden of zout bleek te zijn.

Maar die gevisualiseerde ervaringen hielpen wél om de moed en de hoop niet te verliezen. ,,Dus doe mee met die digitale middelen, gebruik die smartphone. Omarm wat je hebt. Nu is het ook een mooie tijd om eens goed over de toekomst na te denken, te dagdromen of te fantaseren. Wat blijf je doen na de crisis? Waar ga je nu al mee stoppen? Niemand merkt dat je er mee bezig bent en als het niet lukt. Verras jezelf en straks de ander ook.’’

Huilen

Teleurstellingen en wanhoop komen bij iedereen om de hoek kijken, de komende weken. ,,Huilen en boosheid zijn functioneel en luchten ook op. Samen kunnen we veel aan. Dus ook al zit je nu in een dal, het is voor de meesten net als bij een veer: je springt snel weer terug naar het niveau wat je al had.’’

Tel nu vooral je zegeningen, adviseert Erkel. Ook al is de situatie beroerd, er is veel om dankbaar voor te zijn. Erkel leerde al dankbaar te zijn voor een half gesmolten ijsje van zijn ontvoerders. ,,Kijk om je heen en zie wat je allemaal hebt. Water uit de kraan, supermarkten vol met eten. Een leuk gezin.’’

Arjan Erkel kreeg uiteindelijk zijn vrijheid terug met Pasen 2004. ,,Mijn persoonlijke wederopstanding. Ik kwam er sterker uit. Mij krijgen ze niet meer gek.’’

loading

Sabine Wendel komt eindelijk toe aan klusjes in huis en aan haar tuinhuisje. Maar, belangrijker nog, ze heeft eindelijk tijd om de laatste bladzijden te schrijven van het boek over haar deelname aan het eerste en populairste seizoen van Big Brother. En dan vooral over de heftige nasleep van die dagen, ruim twintig jaar geleden. 36 dagen zat Wendel in totale afzondering van de buitenwereld.

,,Wat voor mij wel scheelde was dat Big Brother een afgesproken periode was. Je wist zeker dat het na honderd dagen voorbij was. Dat is nu, met het coronavirus, natuurlijk onduidelijk.” Maar overeenkomsten zijn er toch ook wel, stelt Wendel ,,Je merkt dat je toch als snel in een soort overlevingsmechanisme komt. Je geeft je over aan de situatie en na een poosje ontstaat er een soort berusting: we zitten er nou eenmaal in. Dat speelt nu ook wel.”

,,Dat zorgde er in het huis in elk geval voor dat ik niet het idee had dat ik veel miste. De buitenwereld verdween naar de achtergrond. Dat is nu natuurlijk wel anders. Nu spreek je nog mensen via Skype, volg je alles op televisie. Toch denk ik wel dat ik geleerd heb dat ik mijzelf heel goed kan vermaken. Je hebt niet zoveel nodig. Het lijkt mij goed als mensen in deze tijd ook een beetje aan introspectie kunnen doen. Denk eens na hoe je ervoor staat en hoe je zaken na de crisis aan wilt pakken, wat je écht wilt doen. Ook al is er veel onzekerheid, bijvoorbeeld als zzp’er.”

Of Wendel dat zelf ook deed tijdens haar verblijf in het Big Brother-huis? ,,Haha, nee, eigenlijk niet. Voor introspectie was ik toen echt nog veel te jong.”

Innerlijk leven

Geef  in tijden van isolement ruimte aan je innerlijk leven. Het was één van de belangrijkste tips die de inmiddels gepensioneerde gevangenispastor Arie van Boekel (72) gaf aan gevangenen. Hij ontmoette ze in huizen van bewaring en in gevangenissen, waaronder de beruchte EBI in Vught.

Vooral verdachten die in voorarrest zitten in een huis van bewaring hebben veel verlies te verwerken, zegt Van Boekel. ,,Allereerst het verlies van vrijheid natuurlijk. En je wordt afgesneden van alles wat je lief is: je gezin, familie, vrienden, werk en de sportclub. Die situatie zorgt dat mensen veel meer op zichzelf zijn aangewezen. Het leidt tot boosheid. Gevangenen zijn, zeker in het begin, bijna nooit schuldbewust. Ze zijn boos op de omstandigheden. En er is verdriet. Ze missen een positieve bejegening.”

De voormalige gevangenispastor ziet verschillen tussen het isolement van de bajesmuren en de thuisquarantaine tijdens de coronacrisis. ,,We bevinden ons in het comfort van ons eigen huis. En je kunt zoveel bellen of videobellen als je wilt.” Maar overeenkomsten ziet hij zeker ook. ,,Mensen leveren een groot deel van hun vrijheid in. En gezinnen zijn, net als gevangenen, voortdurend in een kleine ruimte bij elkaar. Dan kan de vlam snel in de pan schieten. Er is minder interne ruimte om dingen van elkaar te accepteren.”

Ruimte in de binnenkamer

Van Boekel probeerde tijdens zijn bezoeken aan gedetineerden vooral te luisteren. Waar komt de boosheid werkelijk vandaan? Wat is de bron van de spanning? ,,Ik adviseerde om ruimte te maken in de binnenkamer. Dat zou ik de mensen nu ook willen meegeven. Een crisis biedt ook kansen. Wanneer je oude patroon wegvalt, ontstaat er ruimte voor iets nieuws. Ga in dit isolement op zoek naar je levensstroom, leer luisteren naar je werkelijke verlangen. Dat is de motor die ons drijft.”

De voormalige pastor ziet dat de coronacrisis ook het beste in mensen naar boven haalt. Mensen die voor elkaar zorgen, of bij elkaars voortuin stoppen voor een praatje dat ze anders nooit zouden maken. ,,Het zou zo mooi zijn als we daar iets van behouden, ook als we weer terugvallen in ons oude patroon van werk en stress.”

menu