Het vaccinatieproces heeft een flinke deuk opgelopen door het stopzetten van het prikken met het AstraZeneca-vaccin. Dat blijkt uit een rondgang langs acht huisartsen en tientallen zestigplussers die in aanmerking zouden komen voor de prik. Er is een flinke kentering ontstaan in de vaccinatiebereidheid, stellen zij.

In de huisartsenpraktijk van Marco Blanker in Zwolle was het zaterdagochtend rustiger dan verwacht. De huisarts en zijn team stonden klaar om een flink aantal AstraZeneca- prikken te zetten, maar de opkomst viel helaas tegen. De mensen die toch kwamen opdagen, gaven aan dat ze enorm twijfelden.

'Snap dat ze angstig zijn geworden'

„Enkelen vroegen zich zelfs af of we geen ander vaccin in de kast hadden liggen”, vertelt Blanker verbaast. „Ik probeer ze uiteraard gerust te stellen, al snap wel dat ze angstig zijn geworden.”

Het verhaal van huisarts Blanker staat niet op zichzelf. Uit een rondgang van De Telegraaf langs acht huisartsen verspreid over het land, blijkt dat de praktijken geconfronteerd worden met een terugval in vaccinatiebereidheid.

Opkomst van dertig procent

Zo geven Rotterdamse huisartsen aan dat in bepaalde probleemwijken slechts dertig procent van de genodigden is komen opdagen. „Ik maak me daarom ernstig zorgen, want het gaat sowieso voor extra coronadoden zorgen”, waarschuwt de Rotterdamse huisarts Mathijs van der Poel. „Je doet als huisarts je best om alles zo goed mogelijk op poten te zetten. Het is verschrikkelijk wanneer je uiteindelijk vaccins weg moet gooien.”

Want, zo een een AstraZeneca-vaccin is maar zes uur houdbaar, legt Van der Poel uit. „Daarom hebben wij besloten om jongere kandidaten te bellen die wel staan te springen om het vaccin. Een enkele keer is deze zelfs patiënt jonger dan zestig jaar”, vertelt de huisarts eerlijk. Volgens hem prikken meerdere huisartsen inmiddels mensen die jonger zijn dan zestig met het omstreden vaccin.

Koelbox op schoot

Er waren zaterdagmiddag zoveel vaccins over dat de Rotterdamse huisarts later op de dag, met de koelbox op schoot, in de auto stapte. „De vaccins die over zijn krijgen mijn kennissen en hun ouders. Weggooien doe ik absoluut niet.”

In Zwolle kwam ongeveer 75 procent opdagen, vertelt huisarts Blanker. „We zijn op een gegeven ogenblik ook door gaan bellen. We hebben nu nog 350 ongebruikte vaccins liggen.”

'Heel wisselend beeld'

Een woordvoerder van de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) constateert dat in sommige delen van het land inderdaad minder geprikt is. Toch vindt hij het te vroeg voor conclusies: „Wij zien namelijk een heel wisselend beeld”, zegt hij. „In Rotterdam zagen we dat de opkomst tegenviel. Terwijl er in Drenthe tussen de zeventig en tachtig procent is weggeprikt. Daar zagen we dus niet een soortgelijke sterke afname.”

„Toch blijft het lastig om precieze cijfers te geven”, vertelt de zegsman. „We gaan voornamelijk af op de signalen die we van huisartsen krijgen. Volgende week verwachten we een beter beeld, dan mogen inwoners van Friesland en Groningen een AstraZeneca-prik halen.”

Ernstig ziek of overlijden

De Nederlandse overheid besloot om te stoppen met AstraZeneca voor iedereen onder de zestig jaar, nadat het Europese Geneesmiddelenbureau (EMA) een zeldzaam verband zag tussen vaccinatie en trombose. In Europa werden namelijk sommige personen ernstig ziek of kwamen te overlijden, nadat ze een inenting van AstraZeneca kregen.

Reden om wel door te prikken bij oudere leeftijden, zit vooral in het feit dat het ziekteverloop bij deze mensen vaak veel ernstiger is dan bij jongere mensen. Daarom wegen de voordelen van vaccinatie bij 60-plussers op tegen de zeldzame kans om trombose te krijgen.

'Waarom niet zelf kiezen?'

Toch lijken niet alle 60-plussers die in aanmerking komen voor de prik daar gerust op. Ongeveer de helft van de tientallen kandidaten die de Telegraaf sprak vertelt dat ze het AstraZeneca-vaccin liever laten schieten. „Waarom mogen we in een democratisch land niet zelf kiezen welk vaccin we krijgen?”, vraagt de 60-jarige Emma Zandbergen zich hardop af. „Het is niet voor niks stopgezet. Een ander vaccin had ik wel genomen, maar deze liever niet.”

De 59-jarige Everhard van den Brakel denkt er daarentegen heel anders over. Over twee weken is hij 60 jaar en hij staat te trappelen voor een prik. „Ik vertrouw het RIVM en ga ervan uit dat het veilig is. Ik ga niet mee in die angsthazerij en ga binnenkort gewoon mijn AstraZeneca-prik halen.”

Huisartsen voor dilemma

Volgens huisarts Van der Poel komen huisartsen die met vaccinweigeraars te maken hebben voor een enorm dilemma te staan: „Wij moeten aan het RIVM doorgeven of iemand de prik neemt of niet, maar iemand die AstraZeneca weigert is vaak geen antivaxer. Ze zijn gewoon bang voor de gevolgen op lange termijn.” Hij roept de overheid daarom op om op korte termijn mensen vaccinatiekeuze te geven.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra
Coronavirus