Wereldwijd zijn er meer dan 32 miljoen doses van de coronavaccins toegediend. Nederland startte als laatste land in de Europese Unie met het toedienen van coronavaccins en heeft zorgpersoneel, werkend in de acute zorg, gevaccineerd.

Per 100 inwoners is er in Europa gemiddeld nu 1 vaccinatie geregistreerd. Het overgrote deel moet dus nog komen. Vaak gaat het om zorgpersoneel, maar in sommige gevallen zijn ook al ’kwetsbare groepen’ zoals ouderen aan de beurt.

Binnen Europa gaat het Verenigd Koninkrijk op kop. Het VK keurde opvallend snel het Oxford-vaccin goed, gefabriceerd in eigen land natuurlijk, en heeft nu in totaal 3,07 miljoen doses gebruikt. Daar zijn 4,5 vaccinaties gezet per 100 mensen.

Top-4 in Europa

De koploper binnen de Europese Unie was Duitsland, maar is inmiddels Italië. Dat land heeft een inhaalslag gemaakt. Op 13 januari staat de teller op 885.000 vaccins die werden geregistreerd, meer dan Duitsland (750.000), Spanje (580.000) en Polen (369.000). Italië begon eind 2020 al met vaccineren. Daar kreeg een ’jonkie’ de eerste prik, de 29-jarige verpleegkundige Claudia Alivernini.

Vaak gaat het om zorgpersoneel dat als eerste aan de beurt was. Bijvoorbeeld in Polen, wat als Europese nummer vier fier is op het eigen inentingsbeleid, hoewel het land afgelopen week werd opgeschrikt door een rel waarin bekende Polen, zoals acteurs, bij een universitair medisch centrum in Warschau voorbij de rij mochten en eerder dan ’normale’ Polen een prik kregen. Een schandaal. Ook in Griekenland en Slowakije krijgen politici voorrang bij de inentingen.

Achteraan in de rij qua hoeveelheid vaccinaties: Luxemburg, Letland, Estland en Bulgarije.

De gemiddelde cijfers

Belangrijker nog dan de absolute aantallen, is om te kijken naar de gemiddeldes. Dan komt bijvoorbeeld Luxemburg ineens heel anders naar voren. Het land startte de vaccinatiecampagne op 28 december en had binnen twee dagen al het ambulance- en ziekenhuispersoneel ingeënt.

Interessant zijn de cijfers per 100 inwoners. Afgaande op Our World In Data staat Denemarken met vlag en wimpel bovenaan. Daar is twee procent van de mensen gevaccineerd. Maar er is een addertje onder het gras: de Denen hebben het tweede vaccin dat iedereen tot zich moet nemen – alleen dán is werkzaamheid gegarandeerd – tot zes weken uitgesteld. Dat gaat tegen de wetenschappelijke onderzoeken in. De Europese medicijnwaakhond EMA heeft ertegen gewaarschuwd. Volstrekt onduidelijk is nog wat het met de effectiviteit van het vaccin doet.

Ook in Engeland werd een tweede vaccin uitgesteld, waardoor meer mensen het eerste konden krijgen. Dat stuitte op groot verzet – ook van artsen. Zij stelden een keuze te hebben gemaakt op basis van wat er uit onderzoeken blijkt en zien een ’zelfbedacht’ vaccinplan als off-label, net zoals EMA het aanduidde.

Hoe zit het met andere landen? Italië zit op 1,47 mensen per 100 inwoners. Vervolgens komen Spanje, Estland, Hongarije, Polen en Roemenië in het staatje met gemiddeldes naar boven. Opvallend veel Midden- en Oost-Europese landen die snel gaan.

Het Europese gemiddelde ligt op 0.87 vaccins per 100 inwoners. Europa nadert dus de 1 procent. En Nederland? Dat staat op de een-na-laatste plaats, met een gemiddelde van 0,27. Alleen Bulgarije (0,23) is trager.

Wereldwijd

Wereldwijd zijn er inmiddels ruim 32 miljoen inentingen uitgevoerd. De VS en China hebben allebei precies 10 miljoen vaccinaties geregistreerd, het Verenigd Koninkrijk iets meer dan 3 miljoen en Israël 2 miljoen. Dat laatste land is in relatieve aantallen veruit koploper. Dat heeft 23 vaccins geregistreerd afgezet tegen 100 mensen - nogmaals, het gaat enkel om de eerste prik, en dus nog niet om volledige bescherming.

Ook de Verenigde Arabische Emiraten gaan keihard met 14 vaccinaties per 100. Inwoners worden daar massaal ingeënt met het vaccin van het Chinese staatsbedrijf Sinopham. Bahrein gaat ook tamelijk hard. Het Verenigd Koninkrijk (4,5) en de Verenigde Staten (2,8) volgen als eerste, maar op gepaste afstand.

Eerder zei minister Hugo de Jonge dat slechts enkele landen op grote schaal aan het inenten waren en de meeste EU-landen alleen ’symbolisch’ de eerste vaccins hadden toegediend. „Dat heb ik heel bewust niet willen doen.” Maar hoe zit dat precies in andere EU-landen? En hoe begon het? Hieronder een overzicht.

De website Our world in data houdt alle officieel gepubliceerde vaccinatie-cijfers bij. Omdat niet alle landen dagelijks accurate cijfers bekendmaken kunnen de cijfers deels achterhaald zijn. Het overzicht is op alfabetische volgorde van landen.

België – in de middengroep

In België begon men met bewoners en personeelsleden van woonzorgcentra. De 96-jarige Jos Hermans was in Brussel symbolisch als eerste Belg ingeënt, waarna de nationale vaccinatiecampagne begon.

België zit niet in de kopgroep van Europa, maar gaat uiteraard sneller dan Nederland. Op 100 mensen zijn nu gemiddeld 0,48 vaccinaties geweest. Het land krijgt door de nieuwe serie aan Pfizer-vaccins die door de EU zijn besteld, straks de beschikking over 7,5 miljoen extra dosissen.

Bulgarije – medici eerst

Minister van Volksgezondheid Kostadin Angelov was de eerste Bulgaar die werd gevaccineerd. De tweede was iets opmerkelijker: bisschop Tikhon Tiveriopolski. De Orthodox-Christelijke geestelijke wilde naar eigen zeggen laten zien dat er licht aan het eind van de coronatunnel is.

Bulgarije is de ’traagste vaccineerder’ van Europa en de enige die minder snel gaat dan Nederland.

Cyprus – eerste prik voor president

Op Cyprus kreeg president Nicos Anastasiades als eerste een prik. Daarna volgden inwoners en medewerkers van verzorgingstehuizen. Als die zijn ingeënt, zijn 80-plussers en chronisch zieken aan de beurt, gevolgd door zorgmedewerkers.

Denemarken – pijlsnel, wel ’off-label’

De Deense vaccinatiecampagne begon met een ’dreigement’. De 79-jarige Leif Heiselberg, die als eerste Deen het vaccin kreeg toegediend, grapte tegen de arts die de prik zette: „Ik je zal achtervolgen als-ie niet werkt!” Heiselberg woont in een verzorgingstehuis en het zijn dan ook bewoners van dergelijke tehuizen die het vaccin als eersten krijgen, samen met verzorgers en chronisch zieken.

Zoals hierboven beschreven zijn de Denen veruit het snelste land van Europa als we naar de gemiddelde cijfers kijken. Het land wijkt wel af van de voorschriften van farmaceut Pfizer én het EMA wat betreft toediening van het tweede vaccin.

Duitsland – meer dan 750.000

Duitsland gaf het officiële startschot voor de vaccinatiecampagne op 27 december, al werd de eerste prik al een dag eerder gezet bij de 101-jarige Edith Kwoizalla. Net zoals de Fransen hebben de Duitsers ervoor gekozen om de eerste vaccins toe te dienen aan bewoners van verzorgingstehuizen en hun verzorgers.

Met al meer dan 750.000 prikken zijn de Oosterburen voortvarend van start gegaan, maar desondanks klonk er lange tijd gemor. Hoewel het Pfizer-BioNTech vaccin in eigen land is ontwikkeld, werd op meer doses gehoopt dan nu zijn ontvangen. De Duitsers zien zichzelf als koploper van Europa en willen dat bij het vaccineren ook zijn.

Estland – eerder gestart

De Esten zijn eerder gestart dan gepland. Inmiddels zijn 13.000 doses van het coronavaccin toegediend, waarmee er per 100 inwoners gemiddeld 1,02 vaccins zijn toegediend. Het land staat in de kopgroep van Europa.

Finland – vrij traag

Finland, dat voor de jaarwisseling begon met vaccineren, kiest ervoor zorgmedewerkers eerst te vaccineren. Artsen en verpleegkundigen op corona-afdelingen van ziekenhuizen krijgen voorrang, net zoals medici die potentieel in contact kunnen komen met coronapatiënten.

Duizenden Finse zorgmedewerkers hebben inmiddels een prik gekregen, in totaal zijn er 23.000 vaccinaties geteld. Desondanks staat het land in de onderste regionen.

Frankrijk – buitengewoon traag

De vaccinatiecampagne in Frankrijk komt buitengewoon traag op gang. Het land had tamelijk veel vaccins ingeslagen, maar die lagen lange tijd ongebruikt opgeslagen. De Fransen kampen met dezelfde problemen als andere landen, zoals het koel bewaren van de vaccins van Pfizer/BioNtech en het feit dat bewoners van verzorgingstehuizen zich niet makkelijk kunnen verplaatsen.

Maar het prikken gaat ook minder snel doordat in Frankrijk allerlei extra tijdrovende maatregelen zijn genomen. Zo moeten degenen die het vaccin krijgen eerst op consult komen en schriftelijk toestemming geven, plichtplegingen die volgens critici snel geschrapt moeten worden.

Frankrijk staat qua vaccins per inwoners dan ook net boven Bulgarije en Nederland, maar onder alle andere EU-landen.

Griekenland – voorrang voor ambtenaren, mensen zijn woedend

In Griekenland ontstond flinke ophef bij de start van de vaccinatiecampagne. Ministers en hoge ambtenaren kregen namelijk voorrang boven artsen en andere zorgmedewerkers. De regering had weliswaar aangekondigd dat politici samen met zorgpersoneel voorrang zouden krijgen, maar de Grieken waren er vanuit gegaan dat medici als eerste aan de beurt zouden komen, en dat ministers en parlementariërs daarna pas zouden volgen. Veel Grieken reageren woedend en vinden het oneerlijk dat mensen worden voorgetrokken. Niet omdat ze extra vatbaar zijn, maar vanwege hun functie. Inmiddels staat de teller op 64.000.

Hongarije – testen met Rusland, kopen bij China

Hongarije is op tweede kerstdag van start gegaan met zijn vaccinatiecampagne. Hongaarse zorgmedewerkers hadden de primeur: artsen en ander zorgpersoneel staan vooraan om een prik te krijgen. Sindsdien zijn al meer dan 15.000 mensen gevaccineerd. 96.000 mensen zijn inmiddels gevaccineerd, daarmee zit het land in de kopgroep.

Dat komt deels omdat Hongarije meewerkte aan de onderzoeken naar het Sputnik V-vaccin, het Russische vaccin. Na de samenwerking werd ook lang geflirt met grootschalige inenting. Maar uiteindelijk bleken er ’niet genoeg vaccins’, volgens de Hongaren. Het blijft dus bij meewerking aan de onderzoeken. Verder zal Hongarije de vaccins afnemen via de EU én in China.

Hongarije heeft een deal gesloten met China over de aankoop van Sinopharm, zo luidt het laatste nieuws dat donderdagmiddag naar buiten kwam via Reuters. De vaccins via de EU komen ’veel te traag’, aldus Gergely Gulyas, de rechterhand van premier Victor Orbán.

Ierland – patiënten vaccineren

De 79-jarige Annie Lynch was de eerste Ier die het vaccin kreeg toegediend. Lynch woont in een verzorgingstehuis, de reden dat ze vooraan de rij staat. Ook medewerkers van verzorgingstehuizen krijgen voorrang bij het vaccineren. Daarnaast zijn ook honderden ziekenhuispatiënten gevaccineerd, zodat goed in de gaten gehouden kan worden wat de bijwerkingen van het vaccin zijn.

In totaal zijn er nu 40.00 doses toegediend.

Italië – de nieuwe koploper

In Italië kreeg een ’jonkie’ de eerste prik, de 29-jarige verpleegkundige Claudia Alivernini. Italianen geven bij het toedienen van het vaccin voorrang aan zorgpersoneel en aan ouderen.

Volgens Our World In Data zijn er nu 885.000 vaccins uitgedeeld (1,47 per 100 Italianen) waarmee het land gemiddeld achter de Denen loopt, maar in absolute cijfers de koploper van Europa is.

Ondertussen is Italië net als Nederland ook bezig met een eigen vaccin. Net als in ons land loopt dat vaccin in de ’race’ ver achter op de inmiddels toegelaten producten van bijvoorbeeld Pfizer en Moderna. De staat heeft nu geïnvesteerd in biotechbedrijf ReiThera dat met de onderzoeken in Fase 1 zit. Het vaccin wordt vervaardigd met de Duitsland en België.

Luxemburg – zorgpersoneel ingeënt

In Luxemburg ging de vaccinatiecampagne op 28 december van start. Het hertogdom heeft in twee dagen tijd al het personeel in ziekenhuizen en bemanningen van ambulances ingeënt, en is daarna medewerkers en bewoners in verzorgingshuizen gaan vaccineren. De teller stond al snel op 1200 prikken, maar de laatste cijfers zijn niet voorhanden.

Kroatië – voorrang toedieners vaccin

In Kroatië staat de teller al op bijna 34.000 vaccinaties. In dit Balkanland wordt juist weer gekozen voor bewoners van verzorgingstehuizen en hun verzorgers. Ook medewerkers van de Eerste Hulp en de medici die de vaccins toedienen, krijgen voorrang.

Oostenrijk – brede voorrangsgroep

Oostenrijk ging op ’derde kerstdag’ van start met vaccineren, maar het Alpenland heeft de voorrangsgroep breder geformuleerd. Naast inwoners van verzorgingshuizen staan ook mensen met een chronische longziekte, en bepaalde groepen kanker- en hartpatiënten vooraan de rij. Zo’n 63.000 Oostenrijkers hebben inmiddels een prik gekregen. Het land staat in de middenmoot.

Polen – een relletje

In Polen zijn sinds 27 december al zo’n 370.000 vaccins geregistreerd. De eersten die een prik kregen, waren ziekenhuismedewerkers. Maar zij krijgen niet als enigen voorrang: naast medici en verzorgers worden ook hulpverleners, docenten, sociaal werkers en ouderen eerder gevaccineerd dan de rest van de bevolking.

Daarbij kwam een trits beroemdheden die voorrang kregen omdat ze in Warschau eerder dan anderen mochten komen. Een rel volgde. Ondertussen staat Polen in absolute aantallen wel in de kopgroep, maar gemiddeld zit het in de middengroep.

Tachtigplussers kunnen vrijdag voor het eerst een afspraak maken, daarna zullen de zeventigplussers volgen. In maart moeten 3 miljoen mensen zijn gevaccineerd, liet de overheid weten.

Portugal – nadruk op zorgpersoneel

In Portugal ligt de nadruk aanvankelijk op zorgpersoneel. De eerste gevaccineerden zijn medewerkers van ziekenhuizen. Daarna zijn senioren in verzorgingstehuizen aan de beurt. De vaccins zijn al door het hele land verspreid, tot aan het eiland Madeira even ten noorden van de Canarische Eilanden aan toe.

Er zijn nu 70.000 vaccinaties geregistreerd. De Portugezen denken in het eerste kwartaal van dit jaar zo’n 1,2 miljoen mensen te kunnen vaccineren.

Roemenië – artsen en verpleegkundigen

In Roemenië ging de vaccinatiecampagne op tweede kerstdag van start. Hier was de primeur voor artsen en verpleegkundigen die op corona-afdelingen van ziekenhuizen werken. Daarna volgen risicogroepen zoals ouderen en zieken, en mensen die in essentiële beroepen werkzaam zijn. Inmiddels zijn al ruim 150.000 Roemenen gevaccineerd.

Slowakije – politici krijgen voorrang

Slowakije begon op 26 december met vaccineren en ook hier kreeg het zorgpersoneel als eerste een prik. Daarnaast krijgen politici voorrang, want ook president Zuzana Čaputová plus verschillende ministers, parlementariërs en de nationale ombudsvrouw zijn gevaccineerd. De stand op 12 januari: ruim 39.000.

Spanje – eerste prik voor 96-jarige

Spanje heeft ervoor gekozen om eerst ouderen in verzorgingstehuizen en hun verzorgers in te enten. De 96-jarige Araceli Hidalgo uit Guadalajara werd als eerste Spanjaard gevaccineerd en kreeg de prik samen met een van haar verzorgers, Mónica Tapias. De planning is dat eind maart zo’n 2,5 miljoen Spaanse ouderen en hun verzorgers ingeënt moeten zijn.

Inmiddels zijn er ruim 580.000 doses toegediend. Gemiddeld staat Spanje op de tweede plek van Europa met 1,2 vaccinaties per 100 mensen. Het land gaat voortvarend te werk en kwam wereldwijd in het nieuws met een ’register’ om vaccin-weigeraars te registreren.

Het land stelt echt álles in het werk om het ambitieuze vaccinatieprogramma bij te houden. Zelfs de sneeuwstorm mocht geen roet in het eten gooien. Het leger deelde met trucks en helikopters niet alleen voedsel, maar ook vaccins uit.

Tsjechië en Slovenië – inwoners verzorgingstehuizen

In Tsjechië zijn het de inwoners van verzorgingstehuizen die sinds derde kerstdag gevaccineerd worden. De primeur was echter voor premier Andrej Babis, die als eerste Tsjech het vaccin kreeg toegediend. Meteen na hem werd de 95-jarige oorlogsveteraan Emilie Repikova gevaccineerd. Er zijn nu 70.000 vaccins geregistreerd.

Slovenië, dat op dezelfde dag begon met vaccineren, heeft er eveneens voor gekozen ouderen in verzorgingstehuizen voorrang te geven. De teller staat op 24.000.

Zweden – weinig doses

In Zweden werden de eerste prikken op 27 december gezet en ook daar krijgen bewoners van verzorgingstehuizen voorrang. Bovendien komen verzorgers in deze tehuizen en familieleden van bewoners in aanmerking voor een vaccinatie.

Zweden wil snel alle ouderen hebben gevaccineerd. Our World In Data zegt de laatste cijfers niet te kunnen geven, de Deense overheid zegt nog data te verzamelen. Complicerende factor in Zweden is dat de bevolking vrij sceptisch is: 29 procent wil geen vaccin. Dat komt deels door de massale vaccinatiecampagne in 2009 tegen de Mexicaanse griep waarbij na vaccinatie met het zogeheten Pandemrix-vaccin honderden kinderen en jongeren de slaapziekte narcolepsie kregen. Daarom zijn de Zweden huiverig, schreef BBC afgelopen weekend.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra
Coronavirus