Als er weer een gevalletje van cybercrime komt bovendrijven, wordt Maria Genova door de media stelselmatig om een reactie gevraagd. De Bulgaarse schrijfster van onder meer Komt een vrouw bij een h@cker heeft alleen veel meer te vertellen. Ze heeft namelijk een missie: alle ’sukkels’ van Nederland laten weten dat ze geen sukkel zijn: of ze nu gehackt zijn of slachtoffer van mishandeling. „Ik steek overal veel tijd en energie in.”

Eerst zag ze het niet zitten, maar toen vakantieliefde Frank Versteeg uit Beverwijk lieve briefjes bleef sturen, besloot de toen negentienjarige Maria hem na te reizen naar Nederland. Een krappe 30 jaar later is ze nog steeds stapelverliefd. Inmiddels heeft de Bulgaarse ook een stapel boeken op haar naam staan, over niet mis te verstane onderwerpen als vrouwenhandel in Nederland, kindermishandeling, cybercrime en zelfdoding.

Waar zijn de bergen?, vroeg de jonge Bulgaarse zich af toen ze voor het eerst voet zette in Nederland. „En bijna alle huizen leken voor mijn gevoel ook nog eens op elkaar. Ik was binnen de kortste keren de weg kwijt. Beverwijk, waar ik bij Frank introk, is niet zo groot. Maar ik moest steeds onze eengezinswoning terug zien te vinden. Ik reed net zoveel rondjes totdat de benzine op was. Of ik stopte bij een telefooncel om hem te bellen.”

„We leerden elkaar kennen tijdens een après-ski in een wintersportoord in Bulgarije. Op zich waren we wel gecharmeerd van elkaar, maar ik had niet zo’n vertrouwen in vakantieliefdes. Ik kende die verhalen wel. Frank bleef maar romantische kaartjes en brieven schrijven. Het was mijn moeder die zei: ’Je bent 19, het is prima om op eigen benen te staan. Niets is definitief in het leven. Bij twijfel kom je gewoon weer terug’. Ik heb nooit meer getwijfeld.”

loading  

„In Nederland had ik dus meteen een huis en een bed. Maar de taal sprak ik niet. Ik voelde me afgesneden van de wereld. In Bulgarije stond ik net op het punt om naar de universiteit te gaan, in Beverwijk moest ik op kleuterniveau opnieuw beginnen. Weet je hoe moeilijk dat is?! Ik wilde hier mijn droom doorzetten: journalist worden. Dan moet je de taal natuurlijk goed beheersen.”

„Het is best grappig: als kind achtervolgde ik al iedereen met een bloknootje en stelde als meisje van acht veel te grote levensvragen als ’Wat wilt u dat er op uw grafsteen komt te staan?’ Ik was altijd al geïnteresseerd in maatschappelijke problemen en dacht, hoe komisch het ook klinkt, graag na over de zin van het leven.”

„Ik heb wel mazzel gehad. Ik had nooit gedacht dat ik naast journalist ook schrijver zou worden. Het is, zeker in Nederland, vrij uniek dat je jezelf fulltime schrijver kunt noemen. Ik heb daar ook wel voor gestreden, dag en nacht gewerkt.”

„We hebben twee zonen. Frank is in deeltijd gaan werken, dat was in die tijd nog niet gewoon. We kregen veel kritiek, gelukkig hebben we doorgezet. Er bestaat tussen ons onvoorwaardelijke liefde. We zijn nog steeds gek op elkaar en hebben bijna nooit serieuze ruzie. Ik word al vrolijk als ik over hem praat. We steunen elkaar bij kleine dingen. Ja, die zijn vaak belangrijker dan de grote! Frank kan zomaar thuis komen met een in het wild geplukt boeketje bloemen. Dat is toch leuker dan een bos uit de winkel? Ik weet dan in elk geval dat hij er moeite voor heeft gedaan, dat hij voor mij door z’n knieën is gegaan om de bloemen te plukken.”

Soort strafkamp

„Mijn eerste boek, Communisme, sex en leugens, schreef ik omdat ik het miste in de bibliotheek. Ik had het gevoel dat mensen in Nederland communisme als een soort strafkamp zagen. Heel zwart-wit. Ik herkende me daar niet in, ik heb zeventien jaar communisme meegemaakt. Ik zal het niet verheerlijken, maar ik heb echt een fijne jeugd gehad. In Bulgarije heerste een interessante maatschappij, waarin het heerlijk was om als adolescent je grenzen op te zoeken.’’

,,Jongeren in Nederland weten niet wat vrijheid is, of ze waarderen het niet. Omdat ze geen vergelijkingsmateriaal hebben. Hier mag alles, er zijn zoveel keuzes. Ik vind het eigenlijk best gek dat er zoveel mensen toch nog ongelukkig zijn. Uit onderzoek blijkt dat meer dan 1 miljoen mensen pillen slikken tegen depressie. Hoezo heb je een pilletje nodig in een maatschappij waar alles kan en alles mag? Dan is er toch echt iets mis? Ik denk dat te veel vrijheid hier aan ten grondslag ligt. Er is meer structuur nodig.”

„Ik heb mijn kinderen, André (21) en Christan (18) vrij streng opgevoed. Er is onderhandelingsruimte, maar ze zijn zeker niet de baas. Iets wat ik in andere gezinnen wel zie. Ik bepaal waar onze vakantie naartoe gaat. Niemand heeft inspraak op een vakantie die ik betaal. Ik wil genieten, ik werk er hard genoeg voor. Vroeger vond ik op een matje slapen op een camping wel leuk. Nu niet meer. Dat moeten de mannen maar accepteren.”

„In Nederland hebben veel jongeren maar weinig respect voor volwassenen. Ze kunnen niet omgaan met kritiek, zijn meteen boos en willen niet verder praten. Naast hun schoenen lopen, niets presteren en toch een grote bek opentrekken. Dat is er voor mijn jongens niet bij. Als jongeren toonden we meer eerbied voor ouderen. In mijn boek vertel ik over het leven van gewone mensen tijdens het communisme. De saamhorigheid heeft veel invloed op mij gehad. Bulgarije kende een sociale maatschappij. Toen Bulgarije kapitalistisch werd, werd het al snel een individualistische maatschappij. Het was schrijnend om te zien hoe snel een land kan veranderen.”

„In Dansen op de muur schrijf ik over de verschillen tussen Oost- en West-Europa, maar dan wel met een knipoog. Dat zet je wel tot nadenken over je eigen land: ’Zijn we echt zo erg?’ Nederlanders kunnen zich dat ook afvragen. Hier zorgen we goed voor elkaar, maar ook hier is de saamhorigheid afgebouwd. En dan ’tolerantie’. Naar de buitenwereld toe is Nederland tolerant. Maar ik heb het anders ervaren.’’

,,Toen ik als allochtoon solliciteerde, werd me letterlijk gevraagd waarom ze mij zouden aannemen, terwijl er genoeg Nederlandse kandidaten waren. ’Je spreekt met een accent.’ Toen ik als journalist begon, werd de redactie gebeld of het wel klopte dat ze een vrouw met een accent op een interview afstuurden. Haha, sommigen belden zelfs met de vraag of ik de schoonmaakster was. Ik heb geen dag spijt van die droom en het harde werken om die droom te realiseren. Ik heb zoveel mooie dingen meegemaakt, het is een verrijking van mijn leven.”

Meer gelijkheid

„Ik weet niet hoe mijn journalistieke carrière eruit had gezien als ik in Bulgarije was gebleven. Daar is in elk geval wel meer gelijkheid tussen man en vrouw op de werkvloer. Dat komt ook omdat veel vrouwen hier in Nederland parttime werken, in tegenstelling tot in andere landen. Veel vrouwen blijven in giftige huwelijken hangen vanwege financiële afhankelijkheid. Ze blijven ongelukkig, laten zich zelfs mishandelen. Ik heb ooit een vriendin uit zo’n relatie gered. Ze is me er nog dankbaar voor. Mijn boek Man is stoer, vrouw is hoer is op waarheid gebaseerd en vertelt het verhaal van een vrouw die door haar man stelselmatig wordt verkracht en mishandeld. Toch blijft ze bij hem.”

„Niet alleen vrouwen worden mishandeld, kindermishandeling is ook een grote zorg. En de daarbij komende falende jeugdzorg. Een heikel punt in ons land. In Het Duivelskind heb ik dat aangekaart. Het boek blijft actueel: falende jeugdzorg blijft ook de komende tijd nieuws genereren. Ik zie het niet veranderen, alleen maar erger worden. Jongeren die zelfmoord plegen omdat ze niet op tijd geholpen kunnen worden. Depressieve jongeren en te weinig opvang. Dat leidt tot schrijnende situaties.”

Missie

„Ik kreeg van een vrouw aantekeningen over zelfdoding. Zij had op haar mobiel een heel boek getypt, de inhoud was enorm explosief. Haar broer had op jonge leeftijd zelfmoord gepleegd, net als haar man, de vader van haar dochtertje. En haar moeder probeerde van een brug te springen. Ik heb me toen verdiept in zelfdoding en me verbijsterd over de grootte van het probleem. Daar gaat Als afscheid pijn doet over.”

„Een oplossing voor dit probleem heb ik niet, maar ik zou graag willen meedenken. Om te kijken waar het mis gaat en om een oplossing te bedenken voor de knelpunten. Door mijn analytisch vermogen en research word ik geregeld voor denktanks gevraagd. Bij grote wijzigingen bij de belastingdienst, maar ook door Tweede Kamerleden voor besprekingen om te kijken hoe we vrouwenhandel kunnen aanpakken.”

„Ik zie mezelf als een brug tussen organisaties en de gewone burger. Het is mijn missie geworden om sociaal maatschappelijke problemen aan de kaak te stellen. Met het boek Komt een vrouw bij een h@cker wil ik iedereen weerbaar maken tegen cybercrime. Ik geef er ook vaak lezingen over. Ik ben weliswaar zelf nooit ’groots’ gehackt. Een keer heeft iemand een nieuw Twitteraccount met mijn foto nagemaakt, maar dat was snel opgelost. Het was meer uit nieuwsgierigheid dat ik me in online criminaliteit ben gaan verdiepen omdat ik zag hoe kwetsbaar slachtoffers waren. Ook ik had vooroordelen. Als ik las dat iemand zijn volledige identiteit kwijt was, dacht ik ’sukkel, je deelt ook alles’. Maar toen ik er dieper indook, kwam ik erachter dat de slachtoffers gewone mensen zijn. Die net zoveel delen als jij en ik.”

loading

Zwak plan

„Ik steek overal heel veel tijd en energie in. Het levert boeken met impact op, maar ook het gevoel van onmacht. Omdat ik niet alleen schrijf, maar me ook vastbijt in het vinden van een oplossing. Ik heb geprobeerd vrouwenhandel zichtbaar te maken, om mensen wakker te schudden. Blijf om je heen kijken! Het mag toch niet gebeuren dat er zestig vrouwen op hetzelfde adres zijn ingeschreven? Dan heb je te maken met een slapende ambtenaar. Maar ook met buren die niet goed opletten. Ik raak gefrustreerd omdat een oplossing vaak te lang duurt. Als deze vanuit de politiek moet komen, duurt het soms jaren en dan ligt er een zwak plan op tafel.”

„Gelukkig ben ik een goede slaper. Zodra ik mijn kussen ruik, ben ik weg. Ik pieker het liefst overdag. Hoewel ik een positief persoon ben, een lachebekje. Dat helpt ontzettend bij het schrijven over de onderwerpen die in aansnijd. Als ik een chagrijnig type zou zijn, zou ik er aan onderdoor gaan. Ik kies voor inspirerende verhalen. Ze beginnen altijd heftig, maar uiteindelijk zie je dat de mensen in mijn boeken niet alleen slachtoffer zijn, maar ook krachtig. Ze laten zien dat hoe zwaar je het ook hebt, er altijd wel een lichtpuntje is of komt.”

„Ook de slachtoffers van Strafkind: gevangen bij de nonnen, mijn vorige boek, zijn krachtige vrouwen. Tijdens het communisme ben ik niet gelovig opgevoed. Daar was geen plek voor Jezus. Ik was verbijsterd toen ik het verhaal hoorde over de katholieke opvanghuizen van de ’Zusters van de Goede Herder’, waar tientallen jaren duizenden meisjes zijn afgebeuld. Zij verrichtten dwangarbeid in wasserijen en naaiateliers. De praktijken waren echt heel wreed, sadistisch zelfs.’’

,,Soms zaten moeder en dochter naast elkaar te werken, zonder dat ze wisten dat ze bloedverwanten waren. Ik begrijp niet dat de katholieke kerk deze kwalijke zaken zo lang geheim heeft weten te houden. En ik had nooit verwacht dat nonnen zo wreed konden zijn. Het ging niet om een enkeling, er bleek echt een heel systeem voor te zijn. Dit boek is niet bedoeld om iemands geloof aan het wankelen te brengen. Het is meer om te laten zien hoe alles in een doofpot kan worden gestopt.”

„Mijn net verschenen boek Ik was het duivelskind’ gaat ook over een taboeonderwerp. Het is een vervolg op de bestseller Het Duivelskind van acht jaar geleden en laat zien hoe slachtoffers tegen muren van ongeloof en tegen muren in de hulpverlening aanlopen. Door de hashtag #Ikzwijgnietmeer kunnen mensen die steun nodig hebben of hun hart willen luchten, elkaar vinden. Dit is ook mijn missie: niet alleen mooie boeken schrijven, maar ook nieuwe slachtoffers voorkomen. En dat op allerlei gebieden.’’

,,Daarom schreef ik ook What the h@ck! , mijn eerste jeugdboek, om jongeren weerbaar te maken tegen cybercrime en online oplichting. Het won vorig jaar de prijs voor Beste kinderboekdebuut en ook de filmrechten zijn inmiddels verkocht. Dat lijkt me helemaal tof, je boekpersonages op een groot scherm tot leven zien komen.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra
Interview