Meiden die dit jaar 17 jaar worden, krijgen brief over dienstplicht. Bestaat dit nog? Vijf vragen en antwoorden

De laatste dienstplichtige militairen tijdens de laatste oefening in 1996. Foto: Frans Vanderlinde

De dienstplicht geldt met ingang van dit jaar ook voor vrouwen. Reden waarom meiden die in 2020 17 jaar worden een brief krijgen van de overheid waarin staat dat zij staan ingeschreven voor de dienstplicht. Maar wacht even. Dienstplicht? Vijf vragen en antwoorden.

Terug naar begin. Wat is dienstplicht en wanneer werd het ingevoerd?

De militaire dienstplicht is ingevoerd in het jaar 1810, in de tijd van Napoleon. Iedere man van 20 jaar of ouder moest zich inschrijven. Via loting werd bepaald wie dienst moest nemen in het Franse leger. Na 1898 gold de persoonlijke dienstplicht en nog weer later werd de dienstplicht voor mannen vanaf 18 jaar. Zij maakten zo deel uit van de krijgsmacht.

Wat houdt het in, wat moesten dienstplichtigen doen?

De dienstplicht is ingevoerd zodat Nederland zou zijn voorbereid op het voeren van oorlog. Dat gold voor het eigen land maar ook voor bondgenoten. De mannen die in dienst gingen kregen een opleiding bij de landmacht, luchtmacht of marine.

Hoe zat het in Drenthe en Groningen?

Voordat mannen uit het noorden 'in dienst gingen' werden ze gekeurd in een gebouw aan de Hereweg in Groningen, tegenover het pand van Van Mesdagkliniek. Goedgekeurde dienstplichtigen gingen naar kazernes in Nederland. Waar was afhankelijk van bij welk onderdeel iemand werd geplaatst.

Wie bij infanterie, ofwel zandhazen, belandde ging naar Ermelo, chauffeurs gingen naar het Brabantse Ossendrecht. Na hun opleiding kwamen de militairen meestal terecht in een kazerne dicht(er)bij huis.

Maar de dienstplicht was toch afgeschaft?

Dat is niet helemaal waar. De dienstplicht bestaat nog steeds, maar de opkomstplicht is sinds 1997 opgeschort en kent Nederland een beroepsleger. Dat had allerlei aanleidingen. Zo was er, heel simpel, minder dreiging op oorlog.

Bovendien werd het Nederlandse leger steeds vaker ingezet bij vredesoperaties in andere landen die niets te maken hadden met het verdedigen van het eigen grondgebied. Nu kunnen dienstplichtigen alleen worden opgeroepen als de veiligheid van Nederland ernstig wordt bedreigd.

En nu? Wat is er in dit jaar veranderd?

Sinds 1 januari 2020 geldt de dienstplicht ook voor vrouwen. De regering hoopt dat meer meiden geïnteresseerd raken in Defensie. Minister Ank Bijleveld zei ook dat 'meiden en jongens in dit land gelijke rechten en gelijke plichten hebben'.

Meiden die dit jaar 17 jaar worden, ontvangen een brief van de overheid waarin staat dat ze zijn ingeschreven voor de dienstplicht. Dat zijn er meer dan 100.000. Tel je het aantal jongens dat dit jaar 17 jaar is geworden daarbij op, dan gaat het om 212.000 brieven.

Detail: ook prinses Amalia krijgt zo'n brief. Zij wordt in december 17 jaar. Nog een detail: om de dienstplicht ook voor vrouwen mogelijk te maken moest de wettekst worden aangepast. Woorden zoals bijvoorbeeld 'hij', 'hem' en 'broederdienst' zijn vervangen door 'de dienstplichtige' en 'broeder- én zusterdienst'.

 

Voor dit artikel is gebruik gemaakt van informatie van Wikipedia , de Rijksoverheid en IsGeschiedenis .

menu