Foto: Shutterstock

Minder vlees eten: we willen wel, maar waarom wil het toch niet lukken?

Foto: Shutterstock

Dat sateetje op de barbecue of die plak worst bij de lunch consequent vervangen voor een vegetarisch, plantaardig alternatief: we willen wel, maar het lukt vaak niet.

We zouden moeten streven naar het eten van minder vlees en meer groenten: voor onze eigen gezondheid, maar ook omdat het vervaardigen van dierlijke producten het milieu in het algemeen zwaarder belast dan het maken van plantaardige producten. Dat staat in een rapport dat het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) recent heeft gepubliceerd.

Om een succesvolle omslag te maken is echter een collectieve inzet nodig en samenwerking met supermarkten, horeca, influencers en overheden, zegt onderzoeker Michiel de Krom van het PBL.

Routine

Waarom lukt het niet in je eentje? Dat heeft niet altijd te maken met onwil, maar mensen zijn nu eenmaal van de routine, zegt Stef Kremers, hoogleraar gezondheidsbevordering aan de Maastricht University. „Onze gewoontes zijn moeilijk te veranderen, omdat ze gekoppeld zijn aan de omgeving. Dat geldt ook voor eetgewoontes. De keuken of bedrijfskantine roept als het ware een automatische reactie op.”

Die routine heeft een functie: het sparen van je cognitieve energie. „We moeten de hele dag honderden keuzes maken, daarvan raak je mentaal uitgeput.” Om die reden maken we ook eerder de gemakkelijke keuze. „Zo ben je in de supermarkt geneigd een product op ooghoogte te pakken. De inhoud van je winkelwagen wordt bepaald door de indeling van de winkel.”

Dan is er nog de sociale component, waardoor eetgedrag zo weerbarstig is voor verandering en mensen hetzelfde gedrag blijven vertonen. „Heb je leuk en lekker met iemand gegeten, dan is de kans groot dat je de volgende keer iets vergelijkbaars gaat doen, want het beviel eerder zo goed. Vergelijk het met de jaarlijkse buurtbarbecue, die wordt niet snel een cocktailavond.”

loading

Vermomd als hamburger

Het patroon doorbreken kan wel, zegt Kremers. Net als het PBL ziet hij een grote rol voor andere partijen bij het duwtje in de juiste richting. Daarnaast zijn kleine stappen belangrijk: hoe kleiner de stap, hoe dichter bij de oude routine en dus makkelijker vol te houden. „Vleesvervangers zijn daarom aantrekkelijk. Als je kikkererwten als hamburger vermomt is de verandering beperkter.”

Ook Nadia Zerouali, culinair schrijver en betrokken bij de Low Food Movement, een netwerk van chefs en voedselondernemers dat de Nederlandse eetcultuur wil veranderen en verduurzamen, gelooft niet dat we ons consumptiegedrag individueel zomaar kunnen aanpassen. „Het is hartstikke moeilijk dat in je eentje te doen. Wil je als consument de gezondere, duurzame optie, dan moet je altijd twee, drie stappen extra zetten.”

Zolang in ons huidige voedselsysteem slechte keuzes goedkoper zijn en gemakkelijker te maken, en je op die manier wordt aangeleerd dat dit ook nog eens lekkerder is, kun je volgens haar lang wachten op verandering in ons eetpatroon. „Als je bij de kassa in de supermarkt alleen maar snoep kunt meepakken, ga je nooit voor een appel.”

Patroon doorbreken

Het is aan de overheid, de voedingsindustrie en het bedrijfsleven om te helpen dit patroon te doorbreken, zegt Zerouali. „Iedereen moet bijdragen aan dat draagvlak, in alle lagen. Het is ons aangeleerd dat vlees erbij hoort. We koppelen vlees aan iets feestelijks, iets wat we hebben verdiend en normaal vinden, terwijl we prima kunnen leven op vooral plantaardig voedsel. Met z’n allen denk ik dat we het ook wel kunnen afleren.”

„We moeten het samen oppakken”, zegt ook de woordvoerder van het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel. De brancheorganisatie gelooft in een brede aanpak en zegt dat supermarkten daaraan al proberen bij te dragen. Zo worden vleesvervangers niet meer weggestopt in een hoekje en is er in de supermarkttijdschriften veel aandacht voor koken met duurzame en gezonde producten. Jumbo introduceerde onder meer vleesvangers en een lijn met plantaardige zuivelproducten. Ook Albert Heijn wil het assortiment uitbreiden om te helpen met gezond en duurzaam eten.

Tegelijkertijd zien de supermarkten dat de consumenten al best goed op weg zijn naar een ander voedingspatroon. De flexitariër is volgens Albert Heijn in opkomst en bij Jumbo steeg de verkoop van vleesvervangers in 2019 met 20 procent.

Duwtje in de goede richting

Binnen sommige organisaties en bedrijven wordt al een duwtje in de goede richting gegeven. Zo serveert de gemeente Amsterdam tijdens evenementen, borrels en vergaderlunches alleen nog vegetarische happen. Ook op het stadhuis van Wageningen zijn de hapjes vleesloos. Wil je bij een werklunch op de Universiteit Utrecht per se een broodje met worst, dan moet je er speciaal om vragen.

Verder krijgen kinderen op sommige crèches alleen nog vegetarische maaltijden en werd dit jaar in de hoofdstad de eerste veganistische studentenvereniging van Nederland opgericht, die het bewustzijn over duurzaam leven wil vergroten.

loading

menu