Nederlanders gingen in coronatijd niet massaal naar de psychiater. Foto ter illustratie.

Nederland in coronatijd niet massaal naar psychiater: 'De corona-angst kwam, maar andere angsten verdwenen'

Nederlanders gingen in coronatijd niet massaal naar de psychiater. Foto ter illustratie. Foto: Shutterstock

Je zou verwachten dat de coronacrisis tot meer psychische problemen leidt. Toch rent Nederland niet massaal naar de psychiater, ziet Elnathan Prinsen, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVVP). ,,De corona-angst kwam, maar andere angsten verdwenen.”

Psychiater Prinsen, sinds eind 2018 voorzitter van de NVVP, las zaterdag in deze krant geëmotioneerd het verhaal van de Rotterdamse Jorrit, die in het begin van de coronacrisis psychisch het hoofd niet meer boven water kon houden. Jorrit maakte een eind aan zijn leven en liet zijn vriendin en drie kinderen achter.

Zijn familie denkt dat zijn dood voorkomen had kunnen worden als hij betere hulp had gehad. Maar door corona was bijvoorbeeld thuisbehandeling niet mogelijk, waardoor de Rotterdammer moest worden opgenomen op de gesloten afdeling van het psychiatrisch ziekenhuis.

Overgangsmomenten

Volgens Prinsen is het verhaal van Jorrit een voorbeeld van de gevolgen die coronamaatregelen kunnen hebben voor persoonlijke levens. ,,Als ik zoiets lees, baal ik zo enorm. Ik zeg dit niet beschuldigend, want het begin van de coronacrisis was voor iedereen enorm ingrijpend. Ook voor instellingen als de ggz."

,,Of voor behandelaars, die zich zorgen maakten over het besmettingsgevaar voor hun eigen familie. Maar in zijn algemeenheid ben ik van mening dat iemand thuis behandelen áltijd beter is dan buitenshuis. Je moet de crisis daar behandelen waar die plaatsvindt. We weten ook gewoon dat overgangsmomenten - van huis naar een gesloten afdeling en weer terug - risicovol zijn voor het welzijn van patiënten. Dat is een factor die je bij je belangenafweging in coronatijd zeker mee moet wegen. Het virologische verhaal is niet het enige verhaal.”

loading  

Jorrit is ongetwijfeld niet het enige treurige voorbeeld van iemand die psychisch zwaar te lijden had onder de coronacrisis. En toch, zegt Prinsen, zijn we sinds eind februari niet massaal naar de psychiater gerend. ,,Als je me het vooraf had gevraagd, had ik wel een lichte toename voorspeld. Op de piek van de crisis was er door overheidsmaatregelen overal een afname, ook bijvoorbeeld in Azië en Italië. Maar daar kwam na die piek juist een toename. In Nederland heb je dat alleen in Oost-Brabant, de eerste grote brandhaard, gezien. Daar had de crisisdienst van de ggz het even aanzienlijk drukker. In de rest van het land hebben we geen stijging gehad. Toen alles weer op gang was, hebben we ook geen inhaalbeweging van niet-geleverde psychische zorg gezien.”

Hoe verklaart u dat?

,,Een deel van de bezoeken aan een psychiater leidt tot de conclusie dat de persoon die om hulp vraagt door diegene niet behandeld kan of hoeft te worden. Een deel van de klachten waarvoor iemand hulp zoekt, gaat na verloop van tijd ook vanzelf weer over. Dat is een deel van de verklaring.”

Maar er moeten toch mensen zijn geweest die wel in angst zaten door corona, of die kampten met verdriet door het overlijden van een naaste, mensen die wel echt hulp nodig hadden?

,,Zeker. Die mensen hebben we natuurlijk ook gezien. Mensen die inderdaad hulp nodig hadden bij rouw, mensen bij wie de structuur in hun leven plotseling wegviel, of mensen die psychotisch werden, het idee kregen dat de wereld verging. Maar er was ook een grote groep andere mensen die juist veel minder klachten had. Mensen die normaal ten onder gaan aan stress, of die niet kunnen leven met de gedachte dat andere mensen veel succesvoller zijn dan zij. Door de intelligente lockdown viel een deel van die stress weg en veel andere mensen waren ook plotseling minder succesvol. De ene groep was kleiner, de andere groter: in totaal was de groep cliënten ongeveer even groot, denk ik. Je ziet het ook aan de statistieken van 113 Zelfmoordpreventie, het aantal suïcides in ons land is de laatste maanden niet toegenomen.”

loading  

Zou het kunnen dat de grote stroom met psychische klachten nog gaat komen? We moeten nog steeds doorleven met corona en de economie krijgt forse klappen.

,,De economie is altijd de grootste voorspeller van onze gezondheid in het algemeen. Als het ons goed gaat, leven we gezonder, bewegen we meer, hebben we minder stress.  Als het slecht gaat, gaan we meer drinken, zie je meer hartinfarcten. Ook onze mentale gezondheid gaat erop achteruit.”

Dus de psychologen en psychiaters gaan straks massaal overuren draaien?

,,Zo eenvoudig is het niet. Als iemand in financiële problemen komt, kunnen wij dat niet oplossen. Je kunt veel meer doen aan preventie, denk ik. Verlies van huis en werk, dat zijn belangrijke risicofactoren. Dus zorg dat mensen een goed onderdak hebben, zorg dat ze een zinvolle invulling van hun dag hebben. Door daarin te investeren, kun je veel ellende voorkomen. Als problemen uitmonden in een psychiatrische stoornis, is de psychiater pas aan zet.”

Voor hulp of vragen over zelfdoding kunt u terecht bij de landelijke hulplijn ‘113 Zelfmoordpreventie’. Via de telefoon op 113 en 0800-0113 of chat op 113.nl .

menu