Nederland kan honderdduizenden vaccins tegen corona eerder inzetten. Dat blijkt uit een analyse door Dagblad van het Noorden van de vaccinleveringen en -voorraden.

Op dit moment houdt het kabinet vast aan een veiligheidsvoorraad voor vijf prikdagen. In het theoretische geval dat er een hele week geen nieuwe vaccinleveringen binnenkomen, kunnen dan alle gemaakte afspraken in de week erop nog doorgang vinden. Dit geldt voor zowel eerste als tweede prikken.

Maar door die voorraad anders in te zetten, kunnen honderdduizenden mensen eerder hun eerste prik krijgen. Volgens RUG-hoogleraar Global Health Economics Maarten Postma zou dit de komende maanden zelfs kunnen oplopen tot een half miljoen. Postma is tevens lid van de Britse gezondheidsraad en houdt zich bezig met de vaccinatiecampagne in het Verenigd Koninkrijk.

Medische noodzaak

Het eerder vaccineren is in theorie mogelijk, door alleen coronavaccins op voorraad te houden voor gemaakte afspraken voor de tweede prik - en die van de eerste prik al eerder in te zetten.

Alleen voor de tweede prik is het medisch noodzakelijk om een veiligheidsvoorraad aan te houden. Deze moet binnen een aantal weken na de eerste prik worden gezet om de werking van het vaccin te garanderen. Dit is bijvoorbeeld ook de manier waarop de Amerikaanse overheid kijkt naar de veiligheidsvoorraad.

De Nederlandse overheid wil met haar strategie, die geadviseerd is door het RIVM, voorkomen dat afspraken voor de tweede én de eerste prik moeten worden afgezegd, als de week ervoor geen vaccins worden geleverd. Dit omdat het vervelend zou zijn voor mensen met een afspraak, het zou kunnen leiden tot negatieve beeldvorming en mogelijk logistieke problemen opleveren, zo blijkt uit een gesprek met de RIVM-woordvoerder en twee planners.

In de praktijk zou dit echter reuze meevallen, denkt Postma: ,,Ik snap dat je een stabiele vaccinatiecampagne wil, maar hoe groot is het risico dat je afspraken af moet zeggen nou echt?’’ Hij opteert om de prikken die gezet kunnen worden zo snel mogelijk te zetten: ,,Het is inmiddels duidelijk dat één prik al aantoonbaar het virus tegengaat. En mensen die alsnog ziek worden, hebben mildere klachten.’’

Opvoeren vaccinatiecampagne

Op 6 januari begon Nederland als een van de laatste Europese landen met vaccineren. Toen eind januari bleek dat nog flink wat vaccins de plank bleven liggen en daar kritische noten bij werden geplaatst, kondigde demissionair zorgminister Hugo de Jonge aan de priksnelheid flink op te voeren.

In februari zou deze voorraad worden weggewerkt. Het kabinet koos ervoor niet langer voor elke eenmalig gevaccineerde persoon alvast een tweede prik te ‘reserveren’, maar in plaats daarvan deze vaccins al bij anderen toe te dienen. Dit in de verwachting dat de tweede prik - nodig voor volledige bescherming - op tijd zou worden geleverd.

Flink wat voorzichtigheid

De vaccinatiecampagne verloopt inderdaad sneller, en zal vanaf april vanwege hogere leveringen van Pfizer en de waarschijnlijke komst van het Janssen-vaccin verder in tempo toenemen. Toch wordt nog flink wat voorzichtigheid ingebouwd. Op 21 februari was al bekend dat genoeg vaccin binnen was om tot en met 7 maart door te kunnen prikken. Zelfs als afgelopen week geen enkel vaccin zou zijn geleverd, zou de vaccinatiecampagne deze week op volle stoom zijn doorgegaan.

Het RIVM legt uit dat de vaccins al eerder binnen zijn, maar daarmee nog niet meteen gedistribueerd worden naar priklocaties. Eerst worden ze gecontroleerd, een proces dat zo’n twee tot drie dagen duurt. Vervolgens moeten ze geleverd worden aan de GGD’s, die ze weer verder verdelen. Al met al zijn er volgens de woordvoerder vijf tot acht dagen nodig om dit te doen. Reden om de bij het RIVM geleverde vaccins pas een week later officieel mee te nemen in de beschikbare voorraad vaccins.

‘Vaccinatiecampagne kan zo een week eerder klaar zijn’

Daar wordt vervolgens een veiligheidsvoorraad van achtergehouden van vijf prikdagen, zowel eerste- als tweede vaccins. Zou dit enkel voldoende voorraad voor de geplande tweede prik zijn, dan komen nu al tot tweehonderdduizend vaccins vrij die eenmalig eerder gezet kunnen worden. ,,Ook hoef je de weken erna van de oplopende leveringen niet zoveel apart te houden’’, redeneert Postma. Het aantal vaccins dat niet meer op voorraad hoeft te zijn zou volgens hem kunnen oplopen tot een half miljoen: ,,De vaccinatiecampagne kan misschien wel een week eerder klaar zijn.’’

En als er nou écht geen levering binnenkomt in een bepaalde week? ,,Dan is dat vervelend voor de mensen die de week erop een eerste prik zouden krijgen’’, denkt Postma. ,,Maar ik zou tegen het afzeggen van die afspraken geen bezwaar hebben. De mogelijke winst van het eerder vaccineren en dus eerder bescherming opbouwen tegen het virus is het waard.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra