Nederlands advies na uitspraken Donald Trump: 'Gebruik geen malariamedicijn tegen corona'

De Amerikaanse president Donald Trump. Foto: Reuters

Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) roept op het malariamedicijn hydroxychloroquine niet zomaar te gebruiken tegen corona. Het CBG reageert daarmee onder meer op de onthulling van de Amerikaanse president Donald Trump, die gisteren stelde dagelijks een combinatie van hydroxychloroquine en zink te slikken.

,,Feiten krijg je niet door een medicijn uit te proberen op acht mensen en dan van de daken te schreeuwen dat je een oplossing hebt. Daar heb je grote, degelijke studies voor nodig.” waarschuwt Ton de Boer, voorzitter van het CBG.

Het verhaal dat hydroxychloroquine, in combinatie met het antibioticum azitromycine en/of zink, werkt tegen corona, blijft mede dankzij de Amerikaanse president Trump opduiken. In Nederland is de Limburgse huisarts Rob Elens een warm pleitbezorger. Hij is een petitie gestart om het medicijn breed toe te staan in de zorg. Elens boekte er bij zijn patiënten naar eigen zeggen successen mee, tot de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) hem verbood om met de ‘onbewezen’ behandeling verder te gaan.

Niet bewezen

Ook het CBG stelt dat de werking van hydroxychloroquine en azitromycine tegen corona niet zijn bewezen. ‘Niet bij patiënten met ernstige klachten in een ziekenhuissetting. En ook niet bij minder ernstig zieke mensen die bij de huisarts komen.’

Risico's zijn er daarentegen wel, stelt het CBG. ‘Hydroxychloroquine kan ernstige hartritmestoornissen veroorzaken, in sommige gevallen met dodelijke afloop. (...) Ook het antibioticum azitromycine kan hartritmestoornissen veroorzaken. Daarom is de combinatie van deze twee medicijnen extra risicovol’ meldt het college in een verklaring.

,,We begrijpen de zorg van iedereen en de noodzaak om snel een medicijn of vaccin tegen corona te hebben", zegt CBG-voorzitter De Boer. ,,Maar dan moet er wel bewijs zijn voor de werking. Je wil niet het risico lopen dat het middel meer schade toebrengt dan de ziekte zelf.”

Thuissetting

Het CBG stelt dat het alles bij elkaar ‘niet verantwoord’ is om coronapatiënten zomaar aan de risico's bloot te stellen. ‘Gebruik hydroxychloroquine, al dan niet in combinatie met zink, dus niet zomaar in de thuissetting. Dit mag alleen gebeuren in goedgekeurd klinisch onderzoek waar patiënten goed gemonitord worden.’

De Amerikaanse president Donald Trump vertelde journalisten maandag tijdens een persconferentie dat hij dagelijks hydroxychloroquine neemt, in combinatie met een zinksupplement. ,,,Ik neem elke dag een pil", zei Trump. ,,Veel hulpverleners die in de frontlinie staan ook. Volgens mij werkt het, ik heb er veel goede verhalen over gehoord.”

Mocht Trump echt hydroxychloroquine slikken, dan gaat hij daarmee in tegen de adviezen van wetenschappers en medicijnautoriteiten overal ter wereld. De Amerikaanse Food and Drugs Administration (FDA), de Europese geneesmiddelenautoriteit EMA, en dus ook het Nederlandse CBG: allemaal adviseren ze tegen het gebruik van de malariamedicijnen voor coronapatiënten.

Rammelende opzet

Het hele verhaal rond hydroxychloroquine begon een paar maanden geleden in een kliniek in Marseille. Daar boekte de flamboyante Franse infectioloog Didier Raoult hoopgevende resultaten met het middel, in combinatie met azitromycine. Wetenschappers over de hele wereld maakten gehakt van de nogal rammelende opzet van het onderzoek dat Raoult met de wereld deelde, maar de geest was uit de fles.

Een tweet van Tesla-oprichter Elon Musk en een stortvloed aan reclame door Trump deden de rest: op sociale media heeft hydroxychloroquine een fanatieke schare fans. Zij zien in de weigering van officiële instanties om het middel toe te staan een complot van de farmaceutische miljardenindustrie, omdat er niet genoeg geld aan het middel zou kunnen worden verdiend.

Overigens gaan de studies naar hydroxychloroquine bij coronapatiënten wel door. Zo gaat het Amerikaanse National Health Institute (NIH) onderzoeken of het middel ziekenhuisopnames kan voorkomen.

Lastig te beoordelen

Frank van Kuppeveld, hoogleraar moleculaire virologie aan de Universiteit Utrecht, vindt het lastig te beoordelen, of hydroxychloroquine met of zonder azytromycin bij patiënten in een vroegere fase werkzaam kan zijn. ,,Het is dan lastig om te beoordelen of het wel of niet gewerkt heeft. Zonder therapie was de infectie misschien ook wel meegevallen.”

Ook Renger Witkamp, hoogleraar voeding en farmacologie aan de Wageningen University, is sceptisch. ,,Weet je: er is gewoon geen aanwijzing dat het werkt. Het zou kunnen, zeggen ze dan. Ja, alles zou kunnen. Maar het is nog niet goed onderzocht én bewezen. We zijn in de farmacologie gewend om dingen eerst te bewijzen voor we ze toepassen. Natuurlijk, mensen zijn in paniek en willen dat er snel een behandeling komt tegen het coronavirus. Maar dat betekent niet dat we ineens al onze normale standaarden moeten loslaten.”

menu