Na een hobbelige start lijken we goed op weg met de vaccinatie tegen Covid-19. Maar we zijn er nog lang niet. Nieuwe kandidaat-vaccins tegen corona zijn in aantocht, waaronder een aantal veelbelovende.

Wereldwijd zijn de elf (deels) goedgekeurde vaccinsn nu bij zo’n 450 miljoen mensen ingeprikt. Dat is slechts 1,3 procent van de wereldbevolking.

„We hebben zoveel mogelijk vaccins nodig”, zegt Esther Krofah van FasterCures, een denktank in het Amerikaanse Washington die zich richt op het versnellen van medisch onderzoek.

Vaccins in ontwikkeling

Op dit moment zijn 251 Covid-19-vaccins in ontwikkeling, vier vaccins zijn inmiddels in zo’n ver onderzoeksstadium dat ze al worden getest op mensen. Volgens Krofah heeft dit veelbelovende kwartet een unieke werking. Het gaat om Covaxx, Vaxart, Valneva en Inovio.

Covaxx

Covaxx werkt niet zoals de bestaande vaccins met het volledige spike-eiwit maar met kleine stukjes eiwit, peptiden genaamd. Peptiden bootsen belangrijke structuren binnen de coronavirus-eiwitten na, waaronder een deel van het spike-eiwit dat wordt gebruikt om in cellen te breken.

Wanneer ze in het lichaam worden geïnjecteerd, prikkelen de in het laboratorium gemaakte peptiden het immuunsysteem om antilichamen aan te maken en andere immuuncellen aan te zetten om het coronavirus aan te vallen.

Het vaccin is stabiel bij koelkasttemperatuur. Proefpersonen maakten antilichamen aan en hadden immuuncellen die bekendstaan als T-cellen en B-cellen die zijn getraind om het coronavirus te herkennen. Deelnemers hadden slechts milde bijwerkingen, en weinig mensen meldden symptomen zoals koorts en vermoeidheid.

Vaxart

Vaxart is een vaccin in de vorm van een pil. Hierin zit een verkoudheidsvirus, adenovirus genaamd, die instructies bevat voor het maken van twee coronavirus-eiwitten in menselijke cellen. Dat is anders dan de vaccins van bijvoorbeeld Johnson & Johnson, AstraZeneca en Spoetnik die instructies bevatten voor het maken van slechts één coronavirus-eiwit.

In de menselijke cellen kunnen de eiwitten worden gemaakt om het immuunsysteem te stimuleren om later het coronavirus af te weren. Voordeel: de tabletten kunnen worden geslikt en bij kamertemperatuur worden bewaard en er zijn geen geschoolde medische hulpverleners of apparatuur nodig om ze toe te dienen. Dat zou de pil ideaal kunnen maken voor verzending via de post of voor gebruik op moeilijk bereikbare plaatsen waar het lastig is om vaccins koud te houden.

De pil lijkt antilichamen te genereren, maar de volledige resultaten moeten nog komen. De bijwerkingen waren over het algemeen mild. Sommigen die een hoge dosis slikten, kregen last van diarree en misselijkheid. Die symptomen worden meestal niet gezien bij geïnjecteerde vaccins. Een lagere dosis van het tabletvaccin veroorzaakte die symptomen niet.

Valneva

Valneva is een geïnactiveerde versie van SARS-CoV-2. Het virus dat in het vaccin wordt gebruikt, is geïsoleerd bij een patiënt in Italië. Vervolgens hebben de wetenschappers van Valneva het zo ontworpen dat het een eiwit mist dat nodig is om het virus zich te laten vermenigvuldigen.

Het vaccinvirus moet worden gekweekt in apencellen, die het ontbrekende virale eiwit maken. De techniek is anders dan bij andere geïnactiveerde Covid-19-vaccins. Die virussen worden gedood door ze onder te dompelen in chemicaliën. De resultaten van de eerste onderzoeken worden in april verwacht.

Inovio

Inovio is ook weer heel anders; het vaccin wordt in de huid ’gezapt’ met elektriciteit. Van daaruit produceren cellen in het lichaam het spike-eiwit en richten ze de immuunafweer op. De elektrische pulsen die een dna-instructie in cellen duwen, worden gemaakt door een apparaat dat lijkt op een elektrische tandenborstel.

Sommige mensen melden dat de zap minder pijnlijk is dan een naaldprik. Het vaccin kan een jaar bij kamertemperatuur en vijf jaar in de koelkast worden bewaard. Men is begonnen met de tweede fase van testen. Bij de eerste testen werden milde bijwerkingen gemeld.

Deze vaccins kunnen dus al op mensen worden getest, maar het vinden van genoeg mensen die bereid zijn deel te nemen aan klinische onderzoeken kan nog moeilijk worden, vooral in landen waar andere geautoriseerde vaccins al beschikbaar zijn.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra
Coronavirus