OPINIE: Niets legitimeert etnisch profileren

De beroepseer van de politie staat op het spel. Goedpraten van etnisch profileren is schandalig, vindt Achmed Marcouch, PvdA-kamerlid en voormalig politieagent.

Hoort etnisch profileren erbij als je boeven wilt vangen? Het leek erop dat ik VVD-fractieleider Halbe Zijlstra dat zondag losjesweg hoorde beweren in Buitenhof. Fout! Er is niets dat selectie op huidskleur of ras legitimeert, ook de misdaadstatistieken niet. Uitsluitend het signalement telt bij staande houden.

Rijbewijzen en identiteitspapieren mogen gecheckt worden mits het signalement past, ‘op basis van feiten en omstandigheden’ zijn de termen. Dus als het signalement ‘een kale man van circa veertig met een Marokkaans uiterlijk’ is, mag de politie alleen kale Marokkaans uitziende mannen van rond de veertig staande houden. Anderen niet.

IJzeren norm

Alle agenten weten dit. Net als ik bespraken ze in hun opleiding het arrest ‘Hollende kleurling’, in een zaak waarbij twee politiemannen een kleurling staande hielden die uit een drugscafé de Zeedijk op kwam rennen. Inderdaad vonden de agenten drugs. Toch sprak het Amsterdams gerechtshof deze heroïnebezitter vrij, de agenten hadden hem nooit enkel en alleen op basis van zijn kleur mogen fouilleren, ook al klopte hun kansberekening. Dit is al sinds veertig jaar de ijzeren norm.

Toch blijken politiemedewerkers dit op het besloten bedrijfsnet van de politie te bediscussiëren. NRC beschreef zaterdag welke argumenten zij bedenken om etnisch profileren goed te praten. Dat is totaal van de pot gerukt. Het artikel besluit met de casus die ik twintig jaar geleden zelf ook voorgelegd kreeg bij mijn sollicitatiegesprek om te beoordelen of ik behept was met vooroordelen. Een oude dame rent het politiebureau binnen met de melding dat ze beroofd is en de dader buiten loopt. U snelt naar buiten en ziet inderdaad twee mannen. Een in een driedelig pak en een met een donkere huidskleur, verlopen uiterlijk en verschoten jas. Wie grijpt u als eerste in de kraag?

De agent die deze casus becommentarieert op zijn bedrijfsnet met ,,I rest my case’’, hoort niet bij de politie. Wie de norm loslaat, ondermijnt het gezag van de politie en sloopt de bondgenoten, de welwillende gemeenschappen die de politie zien als ‘van ons’ en die meehelpen met hun informatie en meldingen, bijvoorbeeld over de buurjongen die elke dag met een andere scooter in de garagebox verdwijnt. Dat stopt als de politie niet die verdachte buurjongen staande houdt, maar de hele buurt lastigvalt met straatpatrouilles.

Gebrek aan onderhoud

Dit is het zoveelste signaal dat de politie intern een grote opdracht heeft te vervullen. De politie lijdt onder een gebrek aan onderhoud. Met de opleidingsmodule ‘multicultureel vakmanschap’ komt zij er niet. Er zijn veel zwaardere trainingen en opleidingen nodig, ook voor de politiechefs die met hun teams dagelijks de morele oordeelsvorming scherp dienen te houden.

Het is belangrijk dat agenten hun scherpe veroordeling van etnisch profileren duidelijk laten horen en elkaar aanspreken op ontsporingen. De politieleiding moet ook stoppen met agenten te overvragen. Zij heeft etnisch divers samengestelde teams nodig, met specialisten die de specifieke gemeenschappen kennen; de taal, de onderlinge codes en de motoriek. Op papier is de werving en opleiding van diversiteit intussen georganiseerd, maar de praktijk blijft achter en intussen worden de overvraagde agenten ziek; het ziekteverzuim is met 7 procent al jaren veel te hoog.

Wat wij nodig hebben, is niet minder klachten, maar meer klachten. Een app die rechtstreeks toegang geeft tot de agent van dienst, is dan een goed idee. Zo verantwoordt de agent zich richting klager, richting chef en richting beroepscommissie. Zo verbeteren wij de politie.

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.