Wereldwijd onderzoek toont aan dat het aantal coronabesmettingen oploopt als het aantal pollen in de lucht stijgt. Het coronavirus profiteert mogelijk van een verzwakte afweer door pollenblootstelling.

Dit is niet alleen het geval bij hooikoortspatiënten, maar ook bij mensen die niet allergisch zijn. Dat meldt het Leids Universitair Medisch Centrum, dat bij het onderzoek is betrokken. Deze internationale studie staat haaks op bevindingen van onderzoekers die eerder naar buiten kwamen met het bericht dat pollen juist gunstig zijn, omdat ze de afweer bij mensen activeren, ook tegen het coronavirus.

Onderzoekers van het LUMC komen nu met andere bevindingen. Bekend was volgens hen juist dat blootstelling aan pollen in het voorjaar het afweersysteem tegen virusinfecties in de luchtwegen vermindert. Dit is bijvoorbeeld het geval bij het verkoudheidsvirus. Dit effect doet zich zowel voor bij wie allergisch is voor pollen als bij wie niet allergisch is.

Verzwakt afweersysteem

Tijdens de uitbraak van het coronavirus vorig jaar viel op dat in meerdere landen de versnelling in toename van het aantal besmettingen pas begon op het moment dat de pollenconcentratie opliep. Onderzoekers vermoedden hierdoor dat ook het coronavirus zou kunnen profiteren van een verzwakt afweersysteem door pollenblootstelling. In Nederland was dit versterkende effect ook te zien, maar dit is na strikte statistische testen afgezwakt.

Om hier achter te komen heeft een team van 150 wetenschappers pollentellingen van 130 pollentelstations uit 31 landen, waaronder Nederland, onderzocht. Over de hele wereld was dit polleneffect aan het begin van de epidemie zichtbaar. De studie laat zien dat de besmettingscijfers opliepen na een stijging van de pollenconcentratie vier dagen eerder. De besmettingscijfers namen met gemiddeld 4 procent toe wanneer de pollenconcentratie met 100 pollen per kubieke meter stijgt. Na de invoer van een lockdown halveerde dit effect, maar bleef de versterkende invloed van pollen nog steeds zichtbaar.

Publicatie

De onderzoeksresultaten zijn dinsdag gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift PNAS. Ook het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC), het Elkerliek ziekenhuis en Wageningen University & Research zijn vanuit Nederland bij het onderzoek betrokken.

Verschillende strenge statistische toetsen werden gebruikt om te onderzoeken of er ook in Nederland een verband was tussen pollen en covid-19. Volgens het LUMC ’een uitdagende analyse’ omdat het gaat om een grote hoeveelheid informatie en heel veel verschillende factoren die de besmettingsgraad van het coronavirus bepalen. Daarnaast stopte de data-inzameling voor deze studie na 8 april waardoor een groot deel van de voorjaars-pollenpiek in Nederland niet is meegenomen in de analyse. Daardoor kon het verband tussen pollen en corona niet duidelijk aangetoond worden in Nederland.

Meer pollen, meer besmettingen

De onderzoekers tonen dus aan dat pollenblootstelling bijdraagt aan de toename van de coronabesmettingscijfers in veel landen. Of dit ook geldt voor de Nederlandse situatie zal verder onderzocht moeten worden.

Ook moet onderzocht worden of het gevonden verband oorzakelijk is. Er zijn internationale studies in de maak waarbij cellen uit de longen worden blootgesteld aan pollen en het coronavirus SARS-CoV-2. Met dit soort studies is volgens het LUMC veel beter te bepalen of blootstelling aan pollen ook daadwerkelijk het afweermechanisme van het lichaam tegen het virus verzwakt.

Dat de besmettingscijfers pas oplopen na een verhoogde pollenblootstelling vier dagen eerder, is te verklaren doordat het een paar dagen duurt voordat het virus zich manifesteert en mensen zich laten testen. Dit komt overeen met eerdere studies die een incubatietijd van 4 tot 5 dagen van het coronavirus laten zien. De onderzoekers benadrukken dat pollen niet bijdragen aan een betere verspreiding, maar dat je afweer wordt verzwakt door pollen, maar aan een verzwakte afweer door de pollen. De verspreiding van het virus wordt veroorzaakt door contact tussen mensen.

1400 pollen per kubieke meter lucht

Hoe staat het er nu voor met de pollen in Nederland? Na de korte vorstperiode liep vanaf 18 februari de elzenpollenconcentratie in Nederland snel op. Op dinsdag 23 en woensdag 24 februari registreerden het LUMC en het Elkerliek ziekenhuis een zeer hoge piek van rond de 1400 pollen per kubieke meter lucht waarna de concentratie weer snel afnam.

 Naast pollen van els liep tegelijkertijd ook de concentratie pollen van de Cypres-familie/Taxus en populier opvallend hoog op. Ook die concentratie daalde na een paar dagen weer. Of het verschijnen van de pollen in de lucht bijdroeg aan het weer stijgen van het aantal coronabesmettingen rond die tijd moet nog nader bekeken worden.

Hogere temperatuur, hogere neerslagkans

Na een wat koelere periode loopt in de komende week de temperatuur weer op maar neemt ook de neerslagkans toe. Bij regen spoelt pollen uit de lucht. Naast aanhoudende bloei van els komen in de loop van maart geleidelijk meerdere bomen tot bloei. Vooral pollenconcentraties van berk, es en populier zullen daarbij tot relatief hoge concentraties op kunnen lopen. De uiteindelijke concentratie zal van een combinatie van factoren afhangen en is momenteel nog moeilijk te voorspellen. Het LUMC publiceert elke dinsdag de pollentellingen van de voorgaande week.

Het LUMC meldt dat klachten van hooikoorts vaak worden verward met de klachten van covid-19. Meestal veroorzaakt hooikoorts geen koorts of reukverlies; dit zijn wel symptomen van een coronabesmetting. Het ziekenhuis raadt aan je bij klachten te laten testen.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra
Coronavirus