Onderzoek naar denkvermogen: Meedoen aan kerstpuzzel Dr. Denker is goed voor de geest

Het meedoen aan de Kerstpuzzel van Dr. Denker houd je niet alleen van de straat, maar is ook heilzaam voor de geest. Taalkundige Merel Keijzer is samen collega’s bezig met een groot onderzoek naar activiteiten die het denkvermogen op oudere leeftijd kunnen verbeteren.

En daar gaan we weer: Oefening vijf van het Dr. Denker Trainingskamp
Lees verder

Het meedoen aan de Kerstpuzzel van Dr. Denker houd je niet alleen van de straat, maar is ook heilzaam voor de geest. Taalkundige Merel Keijzer van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) is samen collega’s net bezig met een groot onderzoek naar activiteiten die het denkvermogen op oudere leeftijd kunnen verbeteren.

Mensen die dialect spreken hebben een streepje voor

Mensen die tweetalig zijn hebben een streepje voor. Doordat ze gewend zijn snel te schakelen tussen twee talen – een ervan mag ook een dialect zijn – beschikken ze over veel ‘cognitieve flexibiliteit’, aldus Keijzer. Vooral op oudere leeftijd weten ze daarvan voordeel te plukken.

Meedoen aan onderzoek?

Belangstellenden tussen de 65 en 80 jaar die willen meedoen aan het onderzoek van Keijzer en collega’s. Informatie en opgeven kan via langcog.umcg.nl.

Ze weten beter dan andere ouderen irrelevante informatie te onderdrukken. Tevens verliezen ze tijdens een gesprek minder snel de rode draad. Oorzaak? ,,Delen die in de hersenen geactiveerd worden bij het gebruik van en het wisselen tussen twee talen zijn ook de delen die veroudering tegengaan.’’

Op de spreekwoordelijke markt voor welzijn en geluk regent het al jaren boekjes over ‘breintraining’. Zal vanuit commercieel oogpunt te maken hebben met de vergrijzing – aan de ouder wordende mens vallen behalve brillen en gehoorapparaten kennelijk ook trucs te slijten die denkvermogen en geheugen beloven te bevorderen. Maar werkt het ook? ,,Enkele ervan werken redelijk’’, zegt Keijzer zuinigjes.

In het algemeen kun je stellen dat hoe complexer een handeling is, des te beter het effect op de cognitieve flexibiliteit. Goede voorbeelden van een complexe vaardigheid zijn het leren van een vreemde taal en het onder de knie krijgen van een muziekinstrument.

Gitaar spelen, boetseren of Engels leren

Om daadwerkelijk te testen wat het effect ervan is op cognitieve flexibiliteit zijn Keijzer en haar collega’s aan de RUG een onderzoek begonnen dat wordt getrokken door promovenda Saskia Nijmeijer. Mensen tussen 65 en 80 jaar worden drie intensieve cursussen aangeboden: Engels, gitaarspelen en – ter controle – een creatieve workshop met onder meer aquarelleren en boetseren. De cursussen duren minimaal drie maanden en kunnen door de deelnemers worden verlengd tot zes maanden.

Meer dan 6000 puzzelaars lossen Dr. Denker op
Lees verder

De verwachting van Keijzer is dat de cursussen Engels en gitaarspelen meer invloed hebben op het denkvermogen dan de creatieve workshop. ,,En wellicht dat de taalgroep nog het meeste resultaat geeft. Bij het leren van een taal begint er een competitie met de taal die je al kent. Daar heb je cognitieve flexibiliteit voor nodig. Bovendien kun je een taal niet uitschakelen. Je kunt wel besluiten geen gitaar te spelen.’’

Het invullen van een kruiswoordpuzzel of sudoku is van een andere orde. Dat zal op oudere leeftijd minder ‘breinwinst’ opleveren dan het leren van een taal of muziekinstrument. ,,Het effect is beperkt. Het is iets doen in plaats van niets doen. Verwacht er geen wonderen van.’’

Hoe complexer, hoe beter

Misschien een open deur: het oplossen van een cryptogram stelt hogere eisen aan de hersenen dan dat van een kruiswoordpuzzel. Ook hier geldt: hoe complexer, des te beter. Het invullen van Dr. Denker doet een beroep op het associatievermogen. Merel Keijzer: ,,Je moet buiten bepaalde kaders denken om de eerste letterlijke betekenis te overstijgen. Je moet iets negeren wat voor de hand ligt.’’

Elke keer dat je een woord hebt gevonden, word je beloond. Dat geldt helemaal als je Dr. Denker hebt afgerond. Dat geeft een voldaan gevoel. ,,Er is onderzoek gedaan naar mensen die wonen in zogeheten blue zones: dat zijn gebieden waar bovengemiddeld veel inwoners tot op hoge leeftijd gezond zijn. Wat blijkt? Het is bevorderlijk voor hun gezondheid als ze iets doen waarop ze trots zijn. Dat zou zeker ook kunnen gelden voor het oplossen van Dr. Denker.’’

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.