Op jacht naar het coronavaccin. Maar waarom duurt het zo lang? En is het wel veilig? Dit doet een vaccin met je lichaam

Wetenschappers zijn wereldwijd op zoek naar een coronavaccin. Foto: Shutterstock

Op meer dan 150 plaatsen in de wereld zoeken wetenschappers koortsachtig naar een coronavaccin. Met een beetje geluk krijgen wij binnen twee jaar allemaal een prik die ons beschermt tegen Covid-19.

Maar wat is een vaccin eigenlijk? Wat doet het met je lichaam? En waarom duurt het zo lang om het te ontwikkelen?

Wat doet een vaccin?

Een vaccin beschermt ons tegen infecties met virussen en bacteriën. De meeste vaccins bevatten een verzwakte vorm van de ziekteverwekker. Je wordt er niet ziek van, maar ons afweersysteem leert wel hoe het de nieuwe vijand moet bestrijden. Zodra we echt besmet raken, weet ons lichaam wat het moet doen.

Prikken of slikken?

Doorgaans krijgen we het vaccin toegediend met een injectie. Er zijn wel pillen (bijvoorbeeld tegen buiktyfus) maar die werken vaak minder goed. Ook kunnen ze meer bijwerkingen geven. Artsen zetten sowieso liever een prik. Pillen kunnen het lichaam voortijdig verlaten als je naar de wc gaat of als je moet overgeven.

Hoe lang biedt een vaccin bescherming?

Sommige vaccins bieden (zeer) langdurige bescherming, anderen verliezen na verloop van langere of kortere tijd hun werking. Het nieuwe coronavaccin is er nog niet, dus we moeten afwachten hoe lang het ons zal beschermen.

Welke bijwerkingen krijg ik van een vaccinatie?

Ernstige bijwerkingen zijn uiterst zeldzaam. Milde bijwerkingen zijn er soms wel. Denk aan lichte koorts, hoofdpijn, spierpijn of een (pijnlijke) zwelling op de plek van de injectie. Mensen die allergisch zijn voor het vaccin kunnen in shock raken, maar dit gebeurt zeer zelden. Het RIVM geeft op deze website veel informatie over bijwerkingen.

Op herhaling

Veel vaccins bieden onvoldoende bescherming na één prik. In dat geval moeten we na een maand op herhaling voor een tweede prik (een boosterdosis). Soms is na enkele maanden nog een derde injectie nodig. Het nieuwe coronavaccin bestaat nog niet. We weten dus niet of (en hoe vaak) we straks op herhaling moeten.

Waarom duurt het zo lang om een vaccin te ontwikkelen?

Eerst moet de nieuwe ziekteverwekker in kaart worden gebracht, want je kunt pas een vaccin maken als je weet waartegen je vecht. Daarna begint de ingewikkelde en tijdrovende zoektocht naar het juiste type vaccin. Heb je dat gevonden, dan volgt een uitgebreide serie tests. Daarna pas kan de productie van het vaccin beginnen.

Is zo’n nieuw vaccin niet gevaarlijk? Weten we er wel genoeg van?

Nieuwe medicijnen worden pas toegelaten na een een grondige testprocedure. De regels zijn zeer streng. Eerst worden ze getest in het laboratorium en op dieren. Daarna volgen drie verschillende testfases op mensen. Zo bepalen de onderzoekers stap voor stap of het middel werkt, of het veilig is en welke dosering je nodig hebt.

Wanneer kunnen we het nieuwe coronavaccin verwachten?

De ontwikkeling van een vaccin kost doorgaans 5 tot 10 jaar. Het coronavaccin komt er naar verwachting sneller, want overheden, universiteiten en farmaceutische bedrijven over de hele wereld zetten alle zeilen bij. Veel onderzoekers denken dat het nieuwe coronavaccin er binnen 2 jaar kan zijn. Het Britse bedrijf AstraZeneca denkt zelfs dat het eind dit jaar al een vaccin kan leveren dat is ontwikkeld door onderzoekers in Oxford.

Worden er al coronavaccins getest op mensen?

Er zitten wereldwijd zo’n 10 vaccins in de derde en laatste testfase op mensen. Het Leidse bedrijf Janssen Vaccines start deze maand een test op 550 gezonde vrijwilligers. Aan dit onderzoek werkt PRA Health Sciences in Groningen mee. Het Martini Ziekenhuis en de Rijksuniversiteit Groningen onderzoeken de werking van een bestaand tbc-vaccin tegen Covid-19.

En ondertussen hebben de Russen al lang een vaccin. Toch?

Tja, president Poetin liet in augustus het coronavaccin Spoetnik V registreren terwijl het nog maar in de tweede testfase op mensen zat. Wetenschappers zijn bezorgd. Ze missen onderzoeksgegevens en wijzen op de risico’s van een vaccin dat niet alle testfases heeft doorlopen. Toch start Rusland naar verluidt al deze maand een vaccinatiecampagne met Spoetnik V .

We horen veel over Remdesivir en chloroquine. Zijn dat geen vaccins?

Nee, dat zijn bestaande geneesmiddelen die werden ontwikkeld tegen andere ziektes. Ze kunnen Covid-19 niet voorkomen of genezen, maar ze kunnen de ziekte in bepaalde gevallen mogelijk wel temperen. De Rijksuniversiteit Groningen onderzoekt het gebruik van chloroquine bij de behandeling van Covid-19.

menu