Het CDA is een wespennest. Dat beeld schetst Pieter Omtzigt in een interne memo over de verkiezingsuitslag. In app-groepen is hij zwart gemaakt en uitgescholden. Het lijsttrekkerschap zou hem zijn ’ontnomen’. Bovendien suggereert Omtzigt dat het partijleiderschap te koop was.

Omtzigt schrijft dat in een memo waarover  De Limburger  bericht en dat ook in handen is van De Telegraaf. Het stemmenkanon uit Enschede, dat al maanden overspannen thuis zit, is naar eigen zeggen venijnig tegengewerkt door partijgenoten.

Het Kamerlid dat de toeslagenaffaire aanzwengelde bericht erover in een vertrouwelijk document gericht aan CDA-burgemeester Liesbeth Spies. Zij werd in april door haar partij aangesteld om dramatisch verlopen verkiezingscampagne te evalueren. De partij verloor vier zetels.

Bij de christendemocraten was het in aanloop naar de verkiezingen steevast heibel. De verkiezing voor het lijsttrekkerschap draaide uit op een bloedbad. Coronaminister Hugo de Jonge stak zijn vinger op, nog onwetend dat ook staatssecretaris Mona Keijzer en ’oppositiebeest’ Omtzigt een gooi naar het lijsttrekkerschap zouden doen.

„Toen ik lijsttrekkerskandidaat was vond de voorzitter van de programcommissie dat ik daaruit verwijderd moest worden: volgens hem was dat belangenverstrengeling”, schrijft Omtzigt aan Spies. „Ik was het daar niet mee eens. Hugo en Mona konden ook gewoon bewindspersoon blijven, ook al hadden zij zich kandidaat gesteld. ”

Dictaat van Wopke

Over de inhoud van het partijprogramma was telkens wrevel, zo schrijft Omtzigt, bijvoorbeeld over het verhogen van het minimumloon met 10 procent. CDA-minister Wopke Hoekstra (Financiën), die had bedankt voor het lijsttrekkerschap, was daartegen, Omtzigt een verklaard voorvechter. „Daarna komt Wopke op de lijn... en gaat nog een keer over het geheel heen. Ik ervaar het als een dictaat.”

Ook suggereert Omtzigt commerciële beïnvloeding van de lijsttrekkersverkiezingen . „Voor hier is het misschien voldoende om op te merken dat bijna 1 miljoen van het campagnebudget van 3 sponsoren lijkt te komen. En die sponsoren en iemand in het campagneteam hebben belang bij pogingen om wijzigingen aan te brengen in de CDA plannen zoals die in Wopke’s New Deal en het verkiezingsprogramma zijn uitgewerkt. Daar heb ik moeite mee.”

Voorzitter Hans van der Wind van de fondsenwervingscommissie wil nu niet reageren op de suggesties van Omtzigt over de sponsoren.

Gepasseerd als lijsttrekker

Uiteindelijk won Hugo de Jonge de lijsttrekkersstrijd met de hakken over de sloot. Volgens Omtzigt was er een afspraak met de partijvoorzitter dat hij niet alleen de ’running mate’ zou zijn van De Jonge, maar ook zijn plaatsvervanger. „Separaat spreek ik met Rutger Ploum en we spreken af dat als Hugo onverhoopt wegvalt, ik dan lijsttrekker word.”

Dat gebeurde niet. Toen De Jonge aangaf het CDA-leiderschap niet te kunnen combineren met zijn ministerschap, werd alsnog Wopke Hoekstra gevraagd de partij te leiden. „Ondanks de belofte van Rutger ben ik op onheuse wijze gepasseerd als lijsttrekker.”

De winst van De Jonge had een bijsmaak. Er werden onregelmatigheden waargenomen in het computersysteem dat de telling bijhield. Een aantal stemmers kreeg in beeld dat ze op Hugo de Jonge hadden gestemd, terwijl ze toch echt zeiden op Omtzigt te hebben gestemd.

Omtzigt vroeg Ploum inzage in het it-rapport, beet zich daarin vast, maar de partijvoorzitter houdt die boot af. „Laten we kostbare tijd niet verder verspillen met pogingen om mij met een kluitje in het riet te sturen”, mailt Omtzigt. „Zoals u weet laat ik mij dat zelden gebeuren, en geef ik ook hier niet op.” En: „Uw antwoord is niet open en getuigt niet van vertrouwen.”

Volgens sommigen werd Omtzigt beroofd van de winst. Mona Keijzer stelde destijds dat er ’verontrustende zaken’ waren gebeurd. Dat nu een explosieve, interne memo van 76 pagina’s naar buiten komt, zal de rust binnen de partij bepaald niet terugbrengen. Het zal ook raken aan de formatie, waarin al bij aanvang zorgen waren over de stabiliteit van het CDA.

Hitler-snorren

Het document van Omtzigt is een soort dagboek-tirade tegen zijn eigen partij, die hij op meerdere momenten als onveilige omgeving beschouwt. Hij citeert partijgenoten die voor hun sollicitatiegesprek voor de kandidatenlijst de vraag zouden hebben gekregen of ze achter Omtzigt stonden. In elk geval één van hen die de vraag bevestigend beantwoordde, kreeg een lagere plek op de lijst. Partijgenoten die hem openlijk steunden, kregen vervelende reacties of werden genegeerd. In whatsapp-berichten van CDA’ers wordt Omtzigt uitgemaakt voor ’klootzak’, ’psychopaat’, ’teringhond’. Van de tegenvallende verkiezingsuitslag zou hij de schuld hebben gekregen, verbeeld door Hitler-snorren die waren getekend bij zijn portret in het campagne-hoofdkwartier, zo hoorde Omtzigt van ooggetuigen.

Omtzigt spreekt in het vertrouwelijke document van ’een omgeving waar ik me niet altijd gewaardeerd voel en op een aantal momenten zelfs ronduit onveilig.’ Zelf wil hij niet op het memo ingaan of zelfs maar het bestaan ervan bevestigen. „Ik zeg er niks over.”

Huidig partijvoorzitter Marnix van Rij bevestigt dat ’het genoemde stuk door Pieter Omtzigt op persoonlijke titel is gemaakt’ en inderdaad is bedoeld voor de evaluatie van Spies. „De bijdrage van Pieter Omtzigt zal worden betrokken bij de evaluatie net als alle andere bijdragen van CDA-ers. Niemand van de CDA-top heeft dit document eerder ontvangen dan na de publicatie van deze middag.”

’CDA onwaardig’

Commissievoorzitter Spies laat weten dat het genoemde stuk nog niet door de commissie is besproken en dat het uitgesloten is dat het stuk vanuit de leden van deze commissie is verspreid. Van Rij: „De passages in het document met uitspraken van mogelijk CDA-leden over Pieter Omtzigt zijn CDA onwaardig en daar neem ik als voorzitter met kracht afstand van.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra