Fred Westerbeke, politiechef van de eenheid Rotterdam.

Politiechef: 'Coronacrisis of niet, de drugshandel gaat onverminderd door'

Fred Westerbeke, politiechef van de eenheid Rotterdam. Foto: Hannah Anthonysz

De georganiseerde misdaad werkt tijdens de coronacrisis onverminderd door. In de Rotterdamse haven merkt de politie zelfs meer activiteit dan anders. In zes weken tijd zijn meer dan veertig vermoedelijke ‘uithalers’ gearresteerd. Ook ziet de politie een verplaatsing van de straathandel naar parkeerplaatsen van supermarkten en bouwmarkten.

Uithalers slapen vaak in lege containers in de haven. Ze proberen drugs uit containers te halen voordat de politie of douane dat doet. Ze blijven soms dagen slapen in containers, zoeken de drugs die zijn verstopt tussen de ladingen en proberen het dan ongezien van het haventerrein te krijgen. ,,Dat lukt ze lang niet altijd, want we houden echt op dagelijkse basis mensen aan. Maar je kunt op je vingers natellen dat ze daar niet voor niets zijn”, zegt de nieuwe eenheidschef van de Rotterdamse politie, Fred Westerbeke.

Internationale drugshandel

Het duidt er volgens Westerbeke, die ook portefeuillehouder Opsporing is bij de Nationale Politie, op dat de internationale drugshandel gewoon doorgaat. ,,We zien geen enkele vermindering van de partijen drugs die binnenkomen.” Ook blijkt een eerste partij cocaïne tussen medische hulpgoederen naar Engeland al onderschept. ,,Criminelen passen zich razendsnel aan”, aldus Westerbeke.

Hij hoort het links en rechts zeggen: door de coronacrisis ligt vast ook de drugshandel stil. Maar in de Rotterdamse haven merken ze daar weinig van. Nog steeds komen daar partijen cocaïne ter waarde van tientallen miljoenen euro’s binnen, zoals eerder deze maand een hoeveelheid van maar liefst 1400 kilo. En afgelopen week werd in de Antwerpse haven een monsterlading onderschept. Veertien Nederlanders werden aangehouden.

Extra werkdruk

Als voormalig hoofdofficier van het landelijk parket had Fred Westerbeke zich een andere start voorgesteld. Toen hij op 1 april begon als eenheidschef van de politie in zijn geliefde stad Rotterdam, belandde hij midden in de coronacrisis. Hij heeft nog geen collega de hand kunnen schudden. ,,Niet ideaal, maar vergeleken met de enorme drama’s die dit virus met zich meebrengt, een minor issue. Ik hoor over collega’s die familieleden hebben verloren. En vergeet niet de extra stress die het werken op straat met zich meebrengt. Agenten die opzettelijk in hun gezicht worden gespuugd. Met wat voor onzekerheid en zorg ga je dan naar huis? Dat hakt erin, hoor.”

Als landelijk portefeuillehouder Opsporing bij de Nationale Politie volgt hij de georganiseerde misdaad op de voet: Nederland is een draaischijf in de internationale drugshandel. Cocaïne uit Zuid-Amerika komt massaal Europa binnen via Rotterdam en Antwerpen. ,,Ik heb niet het idee dat de vraag naar cocaïne wezenlijk is verminderd. Natuurlijk, het gebruik zal minder zijn, maar ik geloof niet in bijvoorbeeld een halvering. De handelsprijzen staan niet onder druk, in elk geval. De coronamaatregelen maken de distributie in Europa wel lastiger. Criminelen waren gewend met hun auto zo de grens over te steken. Dat gaat nu minder makkelijk, maar binnen de kortste keren omzeilen ze die blokkades weer. Bijvoorbeeld door oude smokkelroutes weer in gebruik te nemen of door andere methodes te gebruiken. Dat zijn scenario’s waar de opsporing rekening mee houdt.”

Drugshandel naar parkeerplaats supermarkt

Een ander probleem waar drugsdealers tegenaan lopen, zijn de lege straten. Wie nu met een scooter komt aanrijden en een pakje drugs in iemands handen duwt, valt veel sneller op. De politie merkt het aan een toenemend aantal meldingen. ,,Mensen zien dat sneller. Ze zijn vaker thuis en ze kijken meer naar buiten. Maar ook daar passen criminelen zich op aan. We zien dat ze gaan dealen op plekken waar het drukker is. Parkeerplaatsen van supermarkten of bouwmarkten bijvoorbeeld.”

Zien jullie al andere manieren van drugssmokkel door de coronacrisis?

,,Omdat de luchtvaart stilligt, is één kanaal voor drugssmokkel afgevallen. Dan weet je dat ze andere manieren gaan zoeken. Wij proberen die scenario’s ook te voorspellen. Maar ze komen altijd op manieren die wij niet kunnen bedenken. Daar zijn ze wel goed in.”

Zijn jullie dankzij de crisis nu in het voordeel?

,,Ik denk dat wij hier een licht voordeel uit kunnen halen. Het wordt iets lastiger voor criminelen en dat kunnen we goed gebruiken, want we moeten knokken met minder effectiviteit dan normaal. Aan de andere kant zien we bepaalde vormen van criminaliteit teruglopen. Woninginbraken bijvoorbeeld, dat neemt echt af. Net als zakkenrollerij, dat met zo’n 80 procent is gedaald. Dat blijkt een heel stuk lastiger in de 1,5 metermaatschappij. Mooi is dat. En er zijn ook geen voetbalwedstrijden en grote evenementen, dus de roosterdruk is verminderd.”

Dus binnenkort worden alle oude zaken opgelost?

,,We krijgen er ook extra werk voor terug. Het aantal overlastmeldingen is bijvoorbeeld fors toegenomen. Denk aan burenruzies, geluidshinder en jeugdoverlast. En vergeet niet dat de handhaving van de noodverordening ook gewoon inzet vraagt. De collega’s van de recherche werken, gegeven de omstandigheden, keihard door. We zitten wel met het probleem van arrestaties en de doorloop richting de rechtelijke macht, die nu stokt.”

,,Aanhoudingen die niet kunnen wachten, gaan door, maar waar mogelijk stellen we ze uit. Een punt van zorg is hoe die golf van zaken straks in de strafrechtelijke keten kan worden behandeld. De rechtbanken gaan vanaf 11 mei beperkt weer open en zullen meer soorten zaken behandelen dan in de afgelopen weken, maar die hadden al een stuwmeer aan zaken. Dus dit vergt heel nauw overleg met het Openbaar Ministerie en de rechterlijke macht. Je kunt op je klompen aanvoelen dat we daar een enorme opgave gaan krijgen.”

Een ander punt van zorg is dat de coronacrisis tot een financiële crisis en tal van overheidsbezuinigingen gaat leiden, verwacht Westerbeke. Het kabinet heeft vrijdag besloten extra geld uit te trekken voor de aanpak van ondermijning, onder meer voor een speciale multidisciplinaire unit. Hij hoopt niet dat als komend jaar de broekriem moet worden aangetrokken, zulke uitgaven weer worden teruggeschroefd.

,,In alle hectiek zou je bijna vergeten dat twee jaar geleden de broer van een kroongetuige is vermoord, en vorig jaar advocaat Derk Wiersum. Het is duidelijk dat we onvoldoende slagkracht hebben om de zware georganiseerde criminaliteit het hoofd te bieden. Ik hoop echt dat de investeringen over meerdere jaren gegarandeerd zijn. Dat zou penny wise, pound foolish zijn. Laten we ons geen illusies maken. Criminelen gaan onverdroten door. Maar reken maar dat wij dat met dezelfde focus doen.”

menu