Verlies kan heftige gevoelens oproepen, een misselijkmakende mix van verdriet, boosheid, angst, frustratie en machteloosheid. Rouwen kost veel tijd en energie. Zeker als je jong je partner verliest en zijn of haar dood geen verlossing van een lange lijdensweg is. Rouwen wordt zwaar onderschat, vindt Marrit van Exel (53) die een overlevingsgids schreef en strijdt voor officieel rouwverlof.

Ze leerde hem kennen toen ze 14 jaar was. Na bijna 30 jaar samen had ze 6 weken de tijd om voorgoed afscheid van hem te nemen. Dat was in 2011. Hij was toen 47, zij vier jaar jonger. Tegen een ondefinieerbare, zeer agressieve vorm van kanker valt niet te strijden. Marrit is nu tien jaar weduwe. Het gemis blijft, al heeft ze zichzelf opnieuw uitgevonden en verrassende talenten in zichzelf ontdekt. „We hadden afgesproken dat mijn leven zonder hem ook leuk zou worden.”

Afscheid

Nog geen zeven jaar na het overlijden van haar man Frans moest Marrit afscheid nemen van haar oudste dochter. Deze talentvolle jonge moeder overleed na een kort ziekbed. „Ze had het niet zo op met social media, daarom praat ik zo min mogelijk over dit tweede grote verlies. Dat zou mijn dochter heel vervelend vinden. Ik respecteer ook na haar dood haar behoefte aan privacy. Bovendien wil ik mijn schoonzoon, die achterbleef met een peuter van twee en een baby van drie maanden, beschermen. Hij hoeft niet elke keer via de media geconfronteerd te worden met het hele verhaal.”

Het verlies van haar oudste van vier kinderen heeft Marrit uiteindelijk wel gesterkt in haar twee missies. Marrit wil dat rouwverlof net zo vanzelfsprekend wordt als zwangerschapsverlof en voert daar onvermoeibaar actie voor. Daarnaast benut ze haar ervaringen, (psychologische) kennis en krachtige persoonlijkheid om andere vrouwen die hun partner verliezen te helpen. „Je moet je leven weer zien op te bouwen. Dat valt niet altijd mee. Ik wil mensen een steuntje in de rug geven. Het helpt als je begrijpt hoe rouwen in elkaar steekt.”

Kompas

Vandaar dat ze de Survivalgids voor weduwen heeft geschreven. Niet alleen een stevig houvast en kompas voor een weduwe of weduwnaar maar ook een boek dat de ogen opent van mensen die te maken hebben met iemand die in rouw is. Marrit: „Niet omdat ik het heb geschreven, maar elke leidinggevende of HR-medewerker zou dit boek moeten lezen. Het rouwproces kent zoveel aspecten die onderschat worden. Het boek heb ik vooral voor vrouwen geschreven. Nu het is verschenen, hoor ik dat mannen er ook veel aan hebben. Al heb ik het vermoeden dat vrouwen en mannen op een andere manier rouwen.”

Eigenlijk raak je nooit uitgerouwd. „Rouw blijft. Op een onverwacht ogenblik kan het verdriet je overspoelen. Bijvoorbeeld door een goedbedoelde opmerking als ’Wat zou hij trots op je zijn geweest’. Ik mis Frans nog steeds. Zeker als er iets speelt of bijzonders gebeurt met onze kinderen of hun kinderen. Ik ben nu de enige ouder met wie ze kunnen praten. Ik zeg altijd dat het niet erg is om gemis te voelen. Je kunt en mag tegelijkertijd blij en verdrietig zijn.”

„Toen mijn zoon trouwde, genoot ik van de dag maar moest ik ook huilen om onze twee naaste familieleden die er niet bij waren. Ik heb de pech dat twee intens dierbare mensen uit mijn leven jong zijn overleden. Ik heb geleerd en geaccepteerd dat verlies bij het leven hoort. Nee, dat maakt het niet minder pijnlijk, maar als het je lukt de weerstand en de strijd tegen dat verdriet los te laten, wordt het gemis wel draaglijker. Als je de situatie kunt accepteren, dan kun je tegen jezelf zeggen: dit is wat het is en hier heb ik het mee te doen. Ik heb besloten het leven ten volle te leven en dat lukt me.”

Dat gunt ze andere weduwen en weduwnaars ook. Ze benadrukt dat je rouw kunt integreren in je leven. In het boek staat hiervoor een stappenplan beschreven. Zo groei je in je nieuwe rol als weduwe of weduwnaar. „Ik zei net al dat ik besloten had dat de rest van mijn leven ook leuk moet worden. Met zo’n besluit begint het hele proces. Zelfs als je op dat moment nog niet weet hoe. Als je je dit voorneemt, geef je je hersenen meteen de opdracht om te scannen op positieve ervaringen. Als je blijft rondlopen met het idee ’zonder hem of haar kan ik nooit meer gelukkig zijn’, heb je geen goed vertrekpunt.”

Schrijnend

Natuurlijk scheelt het als je weet dat een afscheid nadert en je nog samen kunt praten over belangrijke zaken. „Zes weken nadat we hadden gehoord dat Frans terminale kanker had overleed hij. Zes weken lijken kort, maar het was goed zo. Mijn trotse, sterke onafhankelijke man ging zo snel achteruit. Schrijnend om te zien. In die zes weken hebben we mooie dagen beleefd. De kinderen waren veel bij ons en we hebben nog een keer heerlijk gebarbecued met een leuk gezelschap. We hebben dus bewust afscheid kunnen nemen. Het is fijn om daarop terug te kijken. Niet iedereen heeft dat geluk. Ik heb de afgelopen jaren met veel weduwen gesproken. Ook met vrouwen die plotseling alleen kwamen te staan. Man gaat rondje fietsen en krijgt hartstilstand, dat soort vreselijke verhalen. Als je geen afscheid hebt kunnen nemen, doet dat ongelofelijk veel pijn. Extra pijn.”

Marrit wil dat er officieel rouwverlof wordt ingevoerd. Niet elke baas toont zich even begripsvol. ,,Maar je hebt rust en ruimte nodig om de stabiliteit terug te vinden.’’

Nadat Frans was overleden, ging Marrit vrij snel aan het werk. Door omstandigheden moest zij de afdeling personeelszaken, die 250 werknemers bediende, na een maand of vier praktisch in haar eentje runnen. „Op het werk was er van alles aan de hand. Dat was zwaar. Ik weet nu dat je de eerste tijd op je adrenalinepomp draait. Als je weer aan het werk gaat, ben je in feite al overbelast. Bij mij ging na elf maanden het lichtje uit. Toen zeiden ze: ’Je bent ook te snel aan het werk gegaan’.’’

,,Dat was het niet. Het was juist fijn om weer aan de slag te gaan, ze hadden alleen niet zoveel op mijn bordje moeten gooien. Privé had ik het nog niet 100 procent op orde. Bovendien kampte een van mijn dochters met een arbeidsconflict en zat een andere niet lekker in haar vel. In het boek heb ik een aparte paragraaf besteed aan de druk die het alleenstaand ouderschap op je legt. Je bent immers de enige ouder die nog over is. Ik vind dit overigens nog steeds erg zwaar, al zijn de kinderen nu volwassen en hebben ze een eigen leven.”

Grip

In haar eentje een grote reis maken, een nieuw huis, het besluit om niet langer voor een baas te werken; deze stappen hebben haar gebracht naar de plek waar ze nu staat. Marrit heeft een eigen praktijk om weduwen en uiteindelijk ook weduwnaars te motiveren en inspireren. Zo heeft ze een online platform ingericht waar lotgenoten elkaar kunnen ontmoeten en waar je kunt leren hoe het rouwproces werkt zodat je weer grip op je leven krijgt.

„Durven aanvaarden wat het leven je brengt is ook heel belangrijk. Ga geen strijd met je verdriet aan. Het is wat het is. Alles heeft zijn plek. We denken dat alles maakbaar en oplosbaar is, maar moeten onder ogen zien dat we ook leed hebben te dragen.”

Op de website van Marrit vind je een link naar de petitie rouwverlof, vind je de weg naar haar community en kun je haar boek bestellen. 
 

Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra