'Scherven' van verdwenen sterrencluster werpen nieuw licht op ontstaan melkwegstelsel

Artistieke impressie van de dunne stroom sterren afkomstig van de Phoenix-sterrenhoop (links). Rechts een impressie van de rode reuzensterren die zijn gebruikt om de chemische samenstelling van de bolhoop te meten.

Astronomen staat voor een twee miljard jaar oud raadsel.

Een internationaal team, waaronder de astronoom Eduardo Balbinot van het Kapteyn Instituut van de Rijksuniversiteit Groningen, ontdekte de restanten van een cluster van sterren dat twee miljard jaar geleden door de zwaartekracht van de Melkweg aan flarden werd getrokken. De ontdekking werpt een nieuw licht op het ontstaan van ‘ons’ melkwegstelsel.

Sterrencluster laatste in zijn soort

Het restant bevindt zich in het sterrenbeeld Phoenix en wordt daarom ook Phoenix-stroom genoemd. De restanten van het cluster bevatten veel minder metalen (elementen zwaarder dan helium) dan andere clusters. De onderzoekers concluderen dat ze zo weinig zware elementen tellen dat het oorspronkelijke cluster vroeg in de geschiedenis van het heelal is gevormd. Balbinot: ,,Dat is opmerkelijk, we dachten niet dat het mogelijk was met zo weinig metalen een bolvormig cluster te vormen. Maar nu we de restanten van zo’n cluster observeren, moeten we onze theorie over hoe ze zich vormen herzien.’’ Mogelijk is de Phoenix-stroom het laatste overblijfsel van metaalarme sterrenclusters dat in totaal andere omstandigheden is geboren.

Balbinot ontdekte de restanten vier jaar geleden. De onderzoekers maakten gebruik van de Anglo-Australian Telescope in New South Wales in Australië. Zhen Wan van de Universiteit van Sydney leidde het onderzoek. ,,Hoewel de bolhoop al miljarden jaren geleden is verwoest, kunnen we uit de samenstelling van de sterren afleiden dat hij in het vroege heelal is ontstaan.’’

‘Bolhoop in het vroege heelal ontstaan’

De Melkweg, die minstens 13,2 miljard jaar geleden ontstond, telt ongeveer 150 van dergelijke sterrenclusters, die elk circa een miljoen sterren bevatten. Elementen zoals zuurstof en ijzer ontstaan in sterren waar lichte atomen met zwaardere samensmelten. Wanneer zware sterren ontploffen, ontstaan nog zwaardere elementen (uranium bv) die vrolijk het heelal worden ingesmeten waar ze wellicht als bouwstenen voor nieuwe planeten dienen.

menu