Kookboeken-tips van culinair journalist Jacques Hermus: heerlijk thuis reizen in coronatijd

Ook een manier om de komende vakantieperiode te ontspannen: reis in kookboeken. FOTO SHUTTERSTOCK

Er is dit jaar meer vakantiestress dan gebruikelijk. Niet de drukte van het plannen, auto en/of koffers inpakken, routes uitstippelen. Nee, waar kunnen we heen, waar mogen we heen? Welke coronaregels hebben ze daar? Een oplossing om te ontspannen: reis in boeken.

Boeken mogen ook kookboeken zijn, zodat je een snufje van het land ruikt en proeft. We zetten een paar boeken op een rijtje, waardoor je in de achtertuin of onder de parasol toch de grenzen over kunt gaan. Schenk er een glas wijn bij. En laat je dan meenemen door Olle Swets en Charlotte Marres.

Hun boek De Wijnboer – verhalen en recepten rond het vuur (Nijgh & Van Ditmar, 29,99 euro) is een culinaire toer door de wijngaarden van Europa. Met hun draagbare buitenkeuken, opgeborgen in een grote kist, kloppen ze aan bij wijnboeren van wie Swets in zijn Amsterdamse Wijnwinkel de flessen heeft staan. In de wijngaard worden de vuren opgestookt waarop Swets en Marres gerechten bereiden die passen bij de wijn van de boer. Hoe simpel en romantisch kan het zijn?

Wijn als uitdrukking van de grond en de mens

Nu is het leven van een wijnboer niet per se romantisch, want er moet keihard worden geknokt in tijden van wereldwijde overproductie, soms tegenvallende oogsten en een wegvallende markt door onverwachte handelsoorlogen of virussen. Maar de wijnmakers die Swets bezoekt zijn eigenzinnige wijnmakers. Ze produceren biologisch, werken met autochtone druivenrassen en willen ‘wijn als uitdrukking van de grond en de mens’.

De Wijnboer is een heerlijk boek in meerdere opzichten. De recepten zijn in al hun eenvoud smakelijk en vooral maakbaar. Hier en daar kookte de wijnboer zelfs mee of werd er een ingrediënt uit de gaard geplukt, een enkele keer kwam een familierecept langs. Het boek staat ook vol praktische tips over koken op open vuur en op (zelfgemaakte) barbecues. Alles wordt ingebed in de verhalen van de wijnboeren, hun geschiedenis, hun visie op het wijn maken, hun dromen.

Tussendoor wordt in kaderstukjes heel wat uitgelegd over de wijnwereld, in een heldere taal die ver afstaat van snobistisch wijngeleuter. En tenslotte is er de fantastische fotografie van Marres, die zo direct is dat je bijna aan tafel zit in de wijngaard.

Hoe Nederlanders de keuken van Sardinië omarmden

Gaan we door naar Italië, naar Sardinië. De keuken daar kennen we beter dan we zelf weten. Dat zit zo: begin jaren 60 zwol de stroom Italianen in ons land aan met gastarbeiders die werk kregen in de Limburgse mijnen, de Gelderse betonindustrie, de Twentse textielindustrie. Arbeiders en kompels uit arme streken van Italië, veelal van Sicilië en Sardinië.

Mooie jongens met glad achterovergekamd zwart haar, fijn gekleed, een magneet voor de Nederlandse meisjes die vooral boerse pummels waren gewend. De Italianen integreerden en trouwden de mooie Nederlandse meisjes. Hun carrière kreeg echter een optater: textiel verdween uit Twente, beton uit de Betuwe en mijnen uit het Maasland.

Een aantal immigranten keerde teleurgesteld terug, een aantal herinnerde zich de keuken van La Mamma en zag de toegenomen interesse van de Nederlanders in de buitenlandse keuken. Hun restaurantjes schoten als porcini uit de grond. Vandaar dat u meer Sardijnse gerechten eet dan u denkt. Die gerechten – en veel meer – kunt u nog eens nalezen in Bitterzoete honing, de smaken van de Sardinische keuken door Letitia Clark (Fontaine Uitgevers, 32 euro).

Schotse letterkundige verruilt boeken voor koksmes

Letitia Clark studeerde letterkunde in Edinburgh, maar verruilde haar boeken voor het koksmes en zwierf ze daarna van keuken naar keuken. Haar laatste – en een vriend die chef was – vond ze op Sardinië. Daar zoog ze de eenvoud op van de plattelandskeuken, haalde ze verse vis uit de havens en wist ze beslag te leggen op de mooiste familierecepten van haar (inmiddels ex-)vriend en diens kameraden.

In acht hoofdstukken leidt ze ons langs aperitieven, snacks, kleine gerechten en grote maaltijden van het land en uit de zee (of samengevoegd in het recept voor varkensvlees in ansjovissaus). Elk recept komt met een anekdote of een Sardijnse geschiedenisles. Speciale aandacht is er voor een van de mooiste producten van het eiland: bottarga , gedroogde kuit van harder. Wellicht niet altijd op voorraad in de Nederlandse winkels, al wordt er tegenwoordig in Zeeland ook een soort bottarga gemaakt van de kuit van lokaal gevangen harder.

Het boek bevat alle ingrediënten om lekker weg te dromen, een glas vino sardo van de vernaccia- of cannonaudruif in de hand, een schaaltje in bierbeslag gefrituurde salieblaadjes onder handbereik.

Vlaamse komt Britten op de BBC vertellen hoe ze moeten koken

Twee weken verplichte quarantaine na binnenkomst in het Verenigd Koninkrijk schrikt veel potentiële Engelandvaarders af. De onzekerheden rond brexit komen daar nog bij. Gelukkig kun je ook in mooie boeken reizen naar het land van Boris Johnson, Elisabeth II, The Beatles en kippers , fish & chips , porridge en puddings .

Een van die boeken heeft een Engelse titel, maar is geschreven door de Belgische Regula Ysewijn. Pride and pudding (Carrera, 31,99 euro) verscheen oorspronkelijk vijf jaar geleden, maar heeft een make-over gehad nadat Ysewijn ook in het Verenigd Koninkrijk is doorgebroken. Ysewijn is van oorsprong culinair fotografe, maar is door haar fascinatie met Engeland in de keuken van dat land gedoken. Met succes: haar boeken zijn in het Engels vertaald, ze treedt geregeld op bij de BBC en is jurylid van de Vlaamse versie van The Great British Bake Off .

De fascinerende culinaire geschiedenis van Groot-Britannië

Pride and Pudding is een reis door de fascinerende culinaire geschiedenis van Groot-Brittannië aan de hand van zoete en hartige pudding . Waarbij pudding dus veel meer is dan ons zoete dessert: kijk maar naar Yorkshire pudding met reuzel, de Schotse haggis of de vermaarde beef pudding . Het woord ‘pudding’ stamt van het Franse boudin waarmee verschillende (bloed)worstsoorten worden aangeduid.

Ysewijn sleept je in heldere, met een vleugje humor gelardeerde taal de geschiedenis van de Engelse keuken in en toont aan dat de Engelse keuken ten onrechte lang een slechte naam had. Haar uitgebreide inleidende hoofdstukken en verhalen bij de recepten tonen een grote culinaire eruditie en nieuwsgierigheid, haar fotografie van de gerechten is om je vingers bij af te likken. Goed dat dit boek nogmaals onder de aandacht wordt gebracht, het verdient een veel groter publiek.

Of ga deze zomer lekker lui tuinieren

Als je helemaal niet weg wil dromen, of helemaal niet weg wil, maar gewoon in je eigen tuintje zit, dan hebben we nog een aanrader. Loethe Olthuis schreef het Duurzaam handboek voor de luie tuinier (uitgeverij Spectrum, 24,99 euro), een losjes geschreven boek over losjes tuinieren. Vol tips over minimale inspanning, maximaal resultaat in de tuin.

Lui tuinieren is beter voor jezelf en de planten, maar ook voor vogels, insecten andere dieren. En onkruid is niet altijd onkruid, roept ze je lachend toe. Haar eettuin of smulbalkon zijn ideaal voor mensen-met-drukke-agenda’s. Of voor mensen die deze zomer gewoon wegdoezelen in hun luie stoel.

menu