Huize Bijdorp, het klooster in het Zuid-Hollands Voorschoten waar al vier slachtoffers zijn gevallen. De overgebleven nonnen en monniken zitten inmiddels allemaal in quarantaine op hun kamers.

Tientallen broeders en zusters overleden: corona bedreigt voortbestaan kloosters

Huize Bijdorp, het klooster in het Zuid-Hollands Voorschoten waar al vier slachtoffers zijn gevallen. De overgebleven nonnen en monniken zitten inmiddels allemaal in quarantaine op hun kamers. Foto: archief

Het coronavirus eist zijn tol in kloosters overal in Nederland. Veel kloosters melden slachtoffers, de lockdown slaat bovendien een gat in hun inkomsten uit onder meer kamerverhuur en de verkoop van abdijbier. ‘We hebben hier geen woorden voor.’

Het leek allemaal voorspoedig te verlopen voor de bewoners van het statige Huize Bijdorp in Voorschoten, waar sinds 1875 de Dominicanessen van de Heilige Catharina van Siena resideren. ,,Wij zijn hier bevoorrecht boven vele anderen. Het kwaadaardige virus heeft Huize Bijdorp nog niet ontdekt’’, schreef bewoonster Baptiste Tuin op 1 mei nog opgewekt op de landelijke site van Dominicanen.nl.

Een etmaal later bleek het tóch mis voor de 47 zusters en broeders, waarvan liefst 27 boven de 90 jaar oud. Ruim twee weken later zijn er al drie zusters en één broeder overleden, meldde waarnemend burgemeester Charlie Aptroot donderdag aan de gemeenteraad van het Zuid-Hollandse Voorschoten. ,,Daar is inmiddels een vijfde sterfgeval bij gekomen”, aldus het voormalige VVD-kamerlid. ,,De raad wilde weten waarom het aantal corona-slachtoffers ineens zo opliep.”

Alle ruim 40 overgebleven nonnen en broeders zitten inmiddels in individuele quarantaine op hun kamers. Verzorgers dragen mondkapjes en beschermende kleding. ,,Onwerkelijk en bizar”, schrijft zuster Baptiste Tuin. ,,Terwijl de samenleving langzaam en voorzichtig weer open gaat, trekt Bijdorp dicht.”

Razendsnel

Huize Bijdorp is niet het enige klooster waar corona om zich heen grijpt. Bij Nederlands grootste zustercongregatie, de Zusters van Liefde in Tilburg, bezweken vorige maand 13 van de 128 zusters binnen twee weken.

Doordat de vrouwen elkaar vaak bezochten, kon het coronavirus zich razendsnel verspreiden. ,,We hebben hier geen woorden meer voor, zo heftig is deze periode voor de zusters”, zei bestuurssecretaris Judith de Raat vorige maand. Ook de mannelijke evenknie, de Fraters van Tilburg, is getroffen. Vier fraters, waaronder oud-overste Harrie van Geene, zijn inmiddels overleden.

In het klooster van de Zusters van Liefde in Schijndel, dat totaal losstaat van de Zusters van Liefde in Tilburg, overleden tien zusters. En in het Karmelklooster van het Twentse Zenderen eiste het coronavirus het leven van twee van de 19 bewoners. Drie anderen raakten eveneens besmet.

De Konferentie Nederlandse Religieuzen (KNR), waarbij 190 kloosterordes en congregaties zijn aangesloten, is bezorgd. Van ooit tienduizenden zusters en broeders tijdens het Rijke Roomsche leven in de jaren 50 is nog maar een fractie over. Steeds meer kloosters moeten de deuren sluiten doordat de vergrijzende bewoners overlijden. Ook het nu getroffen Voorschotense Huize Bijdorp gaat op termijn dicht.

Bij de laatste telling begin 2019 waren er nog 3800 zusters en broeders. Corona versnelt de daling. ,,Hoe de cijfers aan het eind van het jaar eruit zien, valt nog niet te voorspellen, maar we verwachten wel dat er opnieuw een flinke afname zal zijn’’, stelt woordvoerster Erica Op’t Hoog. ,,Juist vanwege de hoge gemiddelde leeftijd en het feit dat een aanzienlijk deel van de religieuzen in verzorgingshuizen of vergelijkbare situaties woont, zijn er inderdaad meer overledenen dan in voorgaande jaren.”

Abdijbier

Corona treft kloosters bovendien financieel, stelt de KNR. Veel gemeenschappen houden hun hoofd boven water door kamers te verhuren of kloosterproducten als abdijbier te verkopen. ,,Door de coronamaatregelen zijn gastenverblijven gesloten en de verkoop van onder meer wijn en abdijbier en andere kloosterproducten deels stilgevallen.” Neem de wijn van de Norbertinessenpriorij Sint-Catharinadalklooster. Tegelijk komen kloosters in veel gevallen niet in aanmerking voor de steunmaatregelen van de overheid, zegt de KNR.

Al met al laat corona volgens Peter Meijs, directeur van de werkorganisatie van de Congregatie van de zusters Dominicanessen van Voorschoten, zien hoe kwetsbaar kloostergemeenschappen zijn. Meijs beklemtoont dat alle coronarichtlijnen vanaf het begin gevolgd zijn in Huize Bijdorp. Sinds 20 maart was het klooster op slot voor de buitenwereld. Aan Huize Bijdorp zit bovendien een verpleegafdeling van zorgverlener Marente vast. ,,Alle expertise is in huis.”

Bij de overige bewoners heerst ondertussen het grote verdriet. Zij konden niet bij de begrafenis van hun geliefde medezusters en broeders zijn. Overste Regina Plat roept iedereen op een ansichtkaartje te sturen met de woorden ‘Ik ben bij Bijdorp'. ,,Het zou mooi zijn als wij de kapel een beetje konden vullen met kaarten die onze verbondenheid uitdrukken: bij voorkeur kaarten van kaarsen of andere lichtjes’’, schrijft ze op Dominicanen.nl.

menu