Nederland stopt uit voorzorg met het toedienen van AstraZeneca voor mensen tot 60 jaar. Experts hebben echter hun twijfels. „Je redt dagelijks levens door ermee verder te prikken.”

Bijwerkingencentrum Lareb berichtte in maart al over drie meldingen na vaccinatie met AstraZeneca waarbij sprake was van een combinatie van uitgebreide trombose met een verlaagd aantal bloedplaatjes. Daar zijn nu twee meldingen bij gekomen. Het probleem trad zeven tot tien dagen na vaccinatie op bij vrouwen tussen de 25 en 65 jaar. Drie van hen hadden uitgebreide longembolieën, een iemand is overleden. Ook trad bij een patiënt een hersenbloeding op, bij andere patiënten een uitgebreide trombose van de buikaderen en slagaders in de benen.

Bijwerkingen bij 60-minners

Omdat die mogelijke bijwerkingen vooral bij mensen onder de 60 jaar worden gezien, niet alleen in Nederland maar ook in andere Europese landen, krijgen zij het vaccin voorlopig niet. Volgens minster De Jonge is vijf gevallen op een totaal van ongeveer 400.000 AstraZeneca-prikken ook relatief hoog ten opzichte van het beeld tot nu toe. Mensen boven de 60 lopen bovendien een groter gezondheidsrisico met betrekking tot corona, waardoor het belangrijk is dat vaccinatie van hen blijft doorgaan, schrijft De Jonge in een Kamerbrief.

Hij wil nu wachten op een nader oordeel van het geneesmiddelenbewakingscomité PRAC van de Europese geneesmiddelenautoriteit EMA, dat naar verwachting woensdag naar buiten komt. Dan volgt een nieuwe afweging. ,,Over de veiligheid van vaccins mag geen enkele twijfel bestaan”, stelt De Jonge. ,,Maar ik vind het van groot belang dat ook de Nederlandse meldingen goed worden onderzocht. We moeten het zekere voor het onzekere nemen, en daarom is het verstandig om nu uit voorzorg even op de pauzeknop te drukken. Maar alleen voor de mensen onder de 60 jaar.”

Staande afspraken voor vaccinatie met het middel worden voor hen afgezegd. Mensen krijgen daarover bericht. Zo zullen de GGD’en ongeveer 10.000 afspraken schrappen. Ook de mensen uit die groep die vrijdag in de rij stonden te wachten bij een vaccinatielocatie konden niet meer geprikt worden.

Direct contact opnemen met arts

Het CBG adviseert mensen die AstraZeneca ontvangen hebben om direct contact op te nemen met een arts als ze na een prik met het vaccin na drie dagen weer ziekteverschijnselen krijgen met daarbij onverwachte of onbekende klachten, en/of grotere of kleinere blauwe vlekjes (puntbloedingen) in de huid.

De EMA liet deze week echter al duidelijk weten dat leeftijd geen duidelijke risicofactor is voor het vormen van bloedproppen na vaccinatie met AstraZeneca, wat overigens ook voor geslacht of een medische voorgeschiedenis ervan geldt. De organisatie wees erop dat het risico op deze vorm van trombose überhaupt al het grootst is bij vrouwen tussen de 35 en 45. Landen als Duitsland en Canada zijn inmiddels echter eveneens gestopt met het vaccineren van respectievelijk 60-minners en 55-minners omdat de problemen vooral bij jongere groepen voorkwamen. In Europa hebben onder meer Oostenrijk, Denemarken en Noorwegen het gebruik nog in z’n geheel opgeschort.

Grote voorraad vaccins ontstaan

Half maart legde ons land naar aanleiding van deze verschijnselen in Scandinavië al tijdelijk de vaccinatie met AstraZeneca een week stil. Mede daardoor is er nu een grote voorraad vaccins ontstaan.

Ook de EMA stelt zich momenteel op het standpunt dat de voordelen van de vaccinatie groter zijn dan de risico’s, omdat er dagelijks meer overlijdensgevallen mee voorkomen worden. De organisatie heeft nog niet helemaal uit kunnen sluiten dat vaccinatie met de trombosegevallen te maken heeft en blijft het verder onderzoeken.

In de week van 6 tot 9 april wordt er een nieuwe conclusie verwacht. Uit de meest recente cijfers (van 22 maart) van de organisatie blijkt dat er 69 zeldzame ernstige trombosegevallen na vaccinatie met AstraZeneca gemeld zijn. Bij 62 (waarvan 44 in de Europese Unie) daarvan gaat het om hersentrombose, bij zeven gevallen om stollingen in andere delen van het lichaam, waaronder de longen. Ter indicatie: op die datum waren er ongeveer 9,2 miljoen vaccindoses van AstraZeneca toegediend in de EU. Op 11 maart meldde de organisatie in een rapport dat er 45 fatale trombosegevallen bekend waren.

’Niet zo verstandig’

„Ik vind het niet zo verstandig”, reageert vaccinexpert Ben van der Zeijst dan ook op het besluit van Nederland. „Het lijkt mij beter om gewoon nog eventjes door te prikken met alle groepen totdat je dat oordeel van de EMA volgende week krijgt en je de aanpak kunt afstemmen met andere Europese landen. Dan kun je het tussendoor alsnog blijven onderzoeken. Want op dit moment overlijden er dagelijks meerdere mensen aan het virus en stromen de ziekenhuizen weer voller. Hoe sneller je vaccineert, hoe eerder je ook kunt versoepelen. Feit blijft ook dat trombosegevallen regelmatig voorkomen. Het is niet gek dat naarmate de groep die je prikt groter wordt er mogelijke gevallen aan het licht komen. De vraag blijft: zouden die gevallen zonder vaccinatie niet ook veroorzaakt zijn?”

'Dan krijg je nu zo’n knipperlichteffect'

Hij vindt ook dat De Jonge hiermee meer verwarring creëert. „Dan krijg je nu zo’n knipperlichteffect. Eerst bleven de seinen nog op groen, toen gingen ze plotseling op rood, toen toch weer op groen en nu op oranje. Dat ondermijnt het vertrouwen in het vaccin verder. Zeker als ieder Europees land op eigen houtje een beslissing gaat nemen.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra
Coronavirus