Een bewoner van verpleeghuis Honinghoeve in Nijmegen krijgt bezoek van zijn vrouw.

Verpleeghuiskoepel vindt bezoekregel te streng en pijnlijk voor bewoners: 'Te zwaar offer'

Een bewoner van verpleeghuis Honinghoeve in Nijmegen krijgt bezoek van zijn vrouw. Foto: ANP

Verpleeghuizen willen dat de strenge bezoekregels sneller worden versoepeld. Nóg twee maanden maar één bezoeker per bewoner toelaten, is volgens verpleeghuiskoepel Actiz een ‘te zwaar offer’. Ook pilotlocaties willen sneller meer bezoek toestaan.

De verpleeghuizen mogen over acht weken, per 15 juli, meer bezoekers per bewoner toelaten. Tot die tijd houdt het kabinet vast aan de maatregel: één vaste bezoeker per bewoner, mits het verpleeghuis coronavrij is. Dat levert volgens zorgorganisaties pijnlijke situaties op. Bewoners moeten kiezen tussen hun partner en kinderen. Bovendien, zegt verpleeghuiskoepel Actiz, is de datum 15 juli ‘uit de lucht gegrepen’.

,,Nu al zijn er verpleeghuizen in staat om meer bezoek te ontvangen. Hou niet rigide vast aan die datum, maar laat zorgorganisaties hun eigen tempo bepalen,” zegt Actiz-bestuurder Mireille de Wee. ,,Het offer van bewoners om hun familie nog eens maandenlang niet te zien, in hun laatste levensfase, is te zwaar.”

Geen nieuwe coronabesmettingen

Ruim twee weken geleden gingen 26 verpleeghuizen voorzichtig open. Zij mochten als eerste in het land één vaste bezoeker per bewoner verwelkomen. Sinds maandag geldt deze beperkte openstelling ook voor alle andere verpleeghuizen die coronavrij zijn. In een enquête onder meer dan de helft van de voorlopers, uitgevoerd door het Algemeen Dagblad, blijkt dat de pilot tot nu toe niet heeft geleid tot nieuwe coronabesmettingen.

Pilotlocaties in Nijmegen, Amersfoort, Hardinxveld-Giessendam en Oostzaan pleiten voor snelle versoepeling van de regels, zoals meer bezoekers per bewoner óf roulatie tussen familieleden. De instellingen realiseren zich dat toename van bezoek, ondanks hun inspanningen, kan leiden tot een corona-uitbraak.

,,Maar wat weegt zwaarder? Bezoek van familie weigeren leidt tot vereenzaming, pijn, verdriet en zelfs bewoners die het niet meer zien zitten,” zegt Marcel van der Priem, bestuurder van verpleeghuis Tiendwaert in Hardinxveld-Giessendam.

Dobbelen om bezoek 

Van der Priem sprak een dochter die na twee maanden eindelijk haar moeder weer in levenden lijve mocht zien. ,,Ze zei: ‘ik heb gedobbeld met mijn broer wie van ons de vaste bezoeker van ma zou worden. Ik heb gewonnen.’ Ze vertelde het een beetje gekscherend, maar achter die ene opmerking gaat veel verdriet schuil. Niet alleen verdriet van broer en zus, maar ook van moeder die beide kinderen nodig heeft.”

Dat is het dilemma waar verpleeghuizen nu voor staan. Welk familielid krijgt voorrang? En wat doe je als het aangewezen kind door afstand of werk niet elke week kan komen. Een tweede familielid toelaten mag volgens de kabinetsmaatregelen niet.

Hoewel familieleden snakten naar écht contact, zonder glazen wand of beeldverbinding, zorgde de versoepeling op de pilotlocaties ook voor een grote druk op de organisatie, blijkt uit de reacties. Er werden looproutes op de vloer getekend, zoals in de Ikea, extra mondkapjes geregeld, temperatuurmeters op voorhoofden gericht, ingewikkelde roosters gemaakt, tijdslots afgesproken, gastvrouwen ingezet die het bezoek moesten begeleiden. En na elk bezoek volgde een grondige schoonmaakbeurt.

88 procent: geen kus of knuffel

Eenmaal in de kamer van de – vaak emotionele - bewoner moest de 1,5 meterregel worden gehandhaafd. In 88 procent van de gevallen betekende dat geen kus of knuffel, vertellen de respondenten. ,,Dat is voor bewoners heel moeilijk, soms ook niet te begrijpen. In een aantal gevallen zien we dat bewoners meer baat hebben bij raambellen dan bij fysieke ontmoeting,” aldus een woordvoerder van de Lindenhof in het Gelderse Vorden. Een enkel verpleeghuis zag de omhelzing door de vingers, maar vroeg tegelijkertijd om terughoudend te zijn.

Gemiddeld mag het bezoek drie kwartier duren. Bijna altijd gebeurt dat op de kamer van de bewoner zelf. In een enkel verpleeghuis gebeurt dat in een bezoekersruimte, speciaal ingericht appartement of de bibliotheek. Familieleden mogen een klein cadeautje meenemen van buiten, maar geen eten of huisdieren. Ook is een ommetje weer toegestaan, maar enkel en alleen onder begeleiding. Drukke plekken moeten gemeden worden.

Ondanks de mogelijkheid tot bezoek van één vaste bewoner zegt de helft van de respondenten dat er ook bewoners en familieleden zijn die dat weigeren, uit angst voor corona.

Begrip raakt op

Binnen de proeflocaties was er over het algemeen begrip dat het bezoek voorlopig beperkt moet blijven tot één vaste persoon per bewoner. Maar dat begrip is niet eindeloos, merkt bestuurder Van der Priem, die afgelopen week met een geëmotioneerde cliëntenraad sprak. ,,Er waren weken dat we familie het bezoekverbod goed konden uitleggen. Maar nu er nog maar 10 of 12 ziekenhuisopnames per dag bijkomen, en we weer naar de afhaalchinees en nagelsalon mogen, kan ik niet langer beargumenteren waarom kinderen hun vader of moeder niet mogen zien.”

Volgens Van der Priem is het deurbeleid zo strikt dat er sneller meer bezoek toegelaten kan worden dan de datum van 15 juli die het kabinet nu aanhoudt. ,,Of we nu één of twee familieleden naar de kamer van hun geliefde begeleiden, maakt organisatorisch geen verschil. Zolang we maar alles blijven doen om het risico op besmetting zo klein mogelijk te houden.”  Na een succesvolle proef van twee weken zou elk verpleeghuis meer bezoek kunnen ontvangen, zegt ook verpleeghuiskoepel Actiz.

Ook Rita Arts van verpleeghuis de Honinghoeve in Nijmegen is voorstander van een snelle versoepeling. ,,Het is wikken en wegen. Natuurlijk is het risico op corona groter, als we meer familieleden ontvangen, maar tegelijkertijd is het ondenkbaar dat we de komende maanden geen extra bezoek toestaan. In ons huis wonen mensen in de laatste fase van hun leven. Dan is contact met de kinderen belangrijker dan in afzondering leven en alleen sterven.”

'Burgerlijk ongehoorzaam'

Arts stelt dat de meeste zorginstellingen een eventuele nieuwe corona-uitbraak ook eerder onder controle hebben. ,,We hebben de afgelopen maanden ontzettend veel geleerd. Denk aan het snel isoleren van coronapatiënten of gebruik van beschermingsmateriaal. We zeggen ook: bij twijfel, gelijk testen.”

De Nijmeegse bestuurder houdt zich overigens niet strikt aan de huidige bezoekregels. ,,Zo is er een bewoner die nog één familielid heeft, maar die woont ver weg en kan slechts één keer in de twee weken langskomen. Voor zijn maatje dat in de buurt woont en wel wekelijks kan langskomen, maak ik een uitzondering.”

Ook Bob Pluijter van het St. Pieters en Bloklands Gasthuis in Amersfoort is – in overleg met de GGD en clientenraad – burgerlijk ongehoorzaam zoals hij dat noemt. In zijn verpleeghuis geldt weliswaar één bezoeker per week, maar dat hoeft niet dezelfde contactpersoon te zijn.

,,Ik wil voorkomen dat de vaste bezoeker een paracetamolletje neemt en de koorts wegdrukt, omdat vader of moeder die week anders geen bezoek krijgt. Bovendien spelen we liever geen iene miene mutte met kinderen. Veiligheid vind je niet door krampachtig vast te houden aan de regels. Kijk vooral wat wél kan.”

Andere pilotlocaties zeggen 15 juli juist een goed moment te vinden om het bezoek uit te breiden. Niet alle locaties kunnen nu extra drukte aan, zeggen zij. Anderen vrezen dat 15 juli misschien zelfs te voorbarig is. ,,Het is een mooie stip op de horizon,” zegt Richard Spraakman van WZH Prinsenhof in Leidschendam, ,,Maar mocht er een tweede coronagolf komen, dan zullen we helaas weer een stap terug moeten zetten en familieleden moeten teleurstellen.”

Ook Linda de Haan van de Oude Pastorie in Huizen twijfelt over snelle versoepeling van de bezoekregels. ,,Ook wij kijken uit naar die echtgenote die op de koffie komt, de dochter die meeluncht in de huiskamer en de zoon die aan het einde van de dag een borreltje komt halen. Maar terug naar de oude situatie zien wij nog niet zitten zolang Covid-19 rondwaart.”

Voorzichtig

Het ministerie van VWS is vooral voorzichtig. ,,Het uitgangspunt bij de versoepeling van de bezoekregeling is dat het gecontroleerd en gefaseerd gebeurt om de risico’s zo beperkt mogelijk te houden’', aldus het ministerie. ,,Bij elke stap wordt er bekeken wat de cijfers van besmettingen en sterftes in verpleeghuizen en daarbuiten zeggen om vervolgens naar de volgende stap te bewegen. Daarom beginnen we eerst met het openen van meer locaties en zetten daarna de stap naar meer bezoekers. We doen het voorzichtig en we doen het met name samen. Als de situatie aanleiding geeft een stap eerder te zetten, dan gaan we dat bespreken met betrokken partijen.’’

menu