Uit het boek Niksen.

Verplicht thuis door corona: Waarom niks doen veel moeilijker is dan je denkt

Uit het boek Niksen. Foto: Unieboek | Het Spectrum

Niksen is gezond, krijgen we steeds vaker te horen. Toch is ‘niets uitvoeren’ moeilijker dan je denkt, zegt Maartje Willems, schrijver van het recent verschenen boek Niksen – Lang leve het lanterfanten . Helemaal nu we verplicht thuiszitten. Willems legt uit hoe het zit

Over timing gesproken: nu we voorlopig een lege agenda hebben kunnen we eindelijk niksen!

,,Ja het onderwerp is puur toeval actueel. De publicatiedatum stond allang vast.’’

Wat is de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid niksen volgens jou in tijden van corona?

,,De mensen in vitale beroepen hebben nu natuurlijk helemaal geen tijd om te niksen, maar voor diegenen die thuiszitten en niet kunnen werken, kan het wel helpen om af en toe wat meer te niksen.

Al zag je in die eerste week nadat de maatregel inging dat mensen dat juist moeilijk vinden. Mensen ruimen op, klussen, werken in de tuin – allesbehalve op de bank zitten en voor zich uit staren.’’

Niets uitvoeren gaat niet vanzelf.

,,Niksen is veel moeilijker dan mensen denken. Het idee dat we nuttig bezig moeten zijn, zit diep in ons geworteld, die dwangneurose om de hele tijd maar bezig te zijn.

Als ik zelf probeer te niksen, lijkt het wel alsof ik steeds opnieuw moet leren hoe het moet: meestal lukt het maar een paar minuutjes. Voor je het weet zit je toch weer een dode tak uit de plant te trekken. Ja en dan ben je feitelijk al niet meer aan het niksen.’’

Waarom is het zo moeilijk om niets te doen?

,,Het is in deze moderne tijd moeilijk voor mensen om iets te doen dat geen nut heeft. Uit de geschiedenis blijkt dat niemand er ooit echt goed in is geweest. De vaart der volkeren vraagt om vooruitgang.

Een van de ergste dingen is je nutteloos voelen. Dat raakt aan onze sterfelijkheid. Mensen willen iets nalaten, het verschil maken, en het leven is maar kort. Alles wat we doen moet nut hebben, in ons werk, privé, zelfs ons sociale leven moet boeiend zijn.

Op sociale media gaat het over niets anders dan ‘alles uit het leven halen’: live your best life. Daarmee leggen we onszelf een enorme druk op.’’

Wat is het nut van niksen?

,,Het levert rust en tevredenheid op, al willen we met dit boek wegblijven van het idee ‘laten we met zijn allen meer niksen, dat is goed voor je’. Sommigen zeggen dat het goed is voor de creativiteit en de productiviteit of om beslissingen te kunnen nemen, maar daar moet je – vinden wij – niet te veel mee bezig zijn, anders wordt het weer iets wat je moet doen om gezond of gelukkig te zijn. Dan krijgt het toch een doel, terwijl het leuke aan niksen juist is dat het geen doel dient.’’

Niksen is nergens goed voor en juist daarom goed?

,,Wij hebben het gedefinieerd als iets doen dat geen nut heeft, geen doel dient. Dat is ook het wezenlijke verschil met bijvoorbeeld mediteren. Dat heeft tot doel om tot rust te komen; het is bewezen dat het werkt. Naar de effecten van niksen is nog geen onderzoek gedaan.’’

Toch pleit u in uw boek voor een nieuwe lifestyle gebaseerd op niets uitvoeren: geen fomo – the fear of missing out, maar jomo – the joy of missing out.

,,Ik zou het vooral fijn vinden als niets doen meer wordt gewaardeerd. Het heeft nu vaak een negatieve lading. Niksen is voor nietsnutten. Een drukke agenda voeren wordt overgeromantiseerd. We moeten zoveel, terwijl het toch gewoon fijn is als het idee van nut wat vaker wegvalt!’’

U bent streng in de leer: uitslapen, boekje lezen, beetje netflixen of gedachteloos facebooken rekent u allemaal niet tot lummelen.

,,Dat is wel ontspannend maar het is niet niksdoen. Je wilt niet weten hoeveel moeite het je hersenen kost een Netflixserie te kijken, zeker als het een actieserie is. Je bent wel uitgeschakeld, in de zin dat je even niet nadenkt over je situatie of de dingen waarover je je zorgen maakt. Maar je hersenen zijn echt hard aan het werk!”

,,Wat het dan wel is, daarover hadden illustrator Lona Aalders en ik vaak discussies. Dan zei zij: ‘En haken, is dat ook niksen?’ Want dat is ontspannend en brengt je gedachten tot rust, maar dan kwamen we toch tot de conclusie van niet. Niksen is in principe nutteloos bezig zijn. Heel geschikt voor mensen die niet goed zijn in mediteren.’’

Is deze periode van verplicht thuiszitten een vloek of een zegen?

,,Deze periode waarin alles verplicht tot stilstand komt, kan wel een reset opleveren voor de samenleving. Ik zie om me heen dat thuiswerken mensen aan het denken zet: waarom ga ik eigenlijk elke dag om 9 uur in een bomvolle trein naar kantoor, waarom zou ik niet een uur later beginnen?

Mensen ervaren nu meer rust, voelen dat we even niet hoeven te rennen. Er is ruimte om het leven een beetje te laten gebeuren. En bedenk: je bent altijd één stap verwijderd van niksen. Je hoeft alleen maar even alles uit je handen te laten vallen.’’

 

Niksen – Lang Leve het Lanterfanten, Auteurs Maartje Willems en Loda Aalders, Uitgeverij Unieboek/Het Spectrum, Prijs 15,99 euro (160 blz.)

menu