Vijf vragen over de RAF

Al vijftien jaar zijn ze ongrijpbaar: De voortvluchtige ex-RAF-terroristen Daniella Klette, Ernst-Volker Staub en Burkhard Garweg. Nu denkt de politie dat het trio zich in Nederland schuilhoudt. Sinds het OM die informatie vorige week opnieuw naar buiten bracht, zijn er tien tot vijftien Nederlandse tips over de drie binnengekomen. Maar wie zijn ze en wat hebben ze op hun kerfstok? Vijf vragen over de Rote Armee Fraktion.

Wie zijn de drie voortvluchtigen?

Daniella Klette (57), Ernst-Volker Staub (62) en Burkhard Garweg (47). Het drietal behoort tot de derde generatie RAF-terroristen. Aan het einde van de jaren ’80 duiken ze onder. Van het trio wordt jaren niets vernomen. Tot 1999. Ze plegen een overval op een geldtransport, maken een miljoen Duitse mark (een half miljoen euro) buit en verdwijnen opnieuw.

Wat is de Rote Armee Fraktion?

De Rote Armee Fraktion (RAF) ontstond aan het begin van de jaren zeventig als splintergroep van tientallen links-radicale studenten uit de Bondsrepubliek Duitsland (BRD). Oprichters waren onder meer Andreas Baader, Gudrun Ensslin, Horst Mahler en Ulrike Meinhof. De groep stond ook wel bekend onder de naam ‘Baader-Meinhofgroep’, naar twee van de oprichters. 

Wat wilde de RAF bereiken?

Na de oorlog heerste er, vooral onder studenten, veel onvrede over het establishment. Zo verdrong de oorlogsgeneratie, in de ogen van de RAF, haar schuld aan de oorlogsmisdaden. Een van de doelstellingen van de RAF was om schoon schip maken met het naziverleden. Om dat doel te bereiken zetten ze radicale middelen in: met geweld wilden ze het staatsapparaat ontwrichten om zo een revolutie te ontketenen tegen de zittende regering onder leiding van Willy Brandt.

In 1971 en 1972 pleegde de RAF een reeks aanslagen waarbij dodelijke slachtoffers vielen. De harde kern werd in 1972 opgepakt, maar daarmee was de terreurgolf niet ten einde. Er stond een tweede generatie op, nog gevolgd door een derde. Van deze laatste generatie maakten de voortvluchtige Staub, Klette en Burghard deel uit.

De tweede generatie was verreweg de meest gewelddadige. Deze club was verantwoordelijk voor de ‘Duitse herfst’, een golf aan terreuraanslagen in oktober 1977. De RAF wilde dat de harde kern van de beweging vrijgelaten werd. Om die eis kracht bij te zetten ontvoerden ze werkgeversvoorzitter Hanns Martin Schleyer. De toenmalige kanselier, Helmut Schmidt, weigerde in te gaan op de eisen van de RAF. Daarop kaapte een groep met de RAF sympathiserende Palestijnse terroristen een Lufthansa-vliegtuig op Palma, om de druk op de regering verder op te voeren.

De kaping werd met harde hand beëindigd. Een dag later vonden agenten het lichaam van werkgeversvoorzitter Schelyer in Frankrijk. Een dag nadat de kaping met harde hand de kop in was gedrukt werd het lichaam van Schleyer in Frankrijk gevonden. Op 18 oktober 1977 werden RAF-kopstukken Andreas Baader, Gudrun Ensslin en Raspe dood in hun cel aangetroffen. Officiële onderzoeken concludeerden later dat de RAF-top zelfmoord had gepleegd, RAF-leden hebben dat altijd bestreden en beschouwden hun dood als een executie. Na 1977 nam de terreur snel af. In totaal werden zo’n dertig mensen door RAF-leden gedood.

Op 20 april 1998 ontvangt persbureau Reuter de volgende verklaring:

,,Vor fast 28 Jahren, am 14. Mai 1970, entstand in einer Befreiungsaktion die RAF. Heute beenden wir dieses project. Die Stadtguerilla in Form der RAF ist nun Geschichte.” (Bijna 28 jaar geleden, op 14 mei 1970, ontstond tijdens een bevrijdingsactie de RAF. Vandaag beëindigen wij dit project. De stadsguerrilla in de vorm van de RAF is nu geschiedenis.)

De jaren ervoor is de RAF nauwelijks actief geweest en in 1996 liet de groepering al weten niet meer naar de wapens te grijpen. Hoewel de betrouwbaarheid van bovenstaand schrijven nooit bewezen is, wordt de RAF sindsdien als opgeheven beschouwd.

Wat heeft het voortvluchtige trio precies op de kerfstok?

De derde generatie worden verantwoordelijk gehouden voor meerdere moorden. Staub, Klette en Burghard zouden daarnaast verantwoordelijk zijn voor opblazen van een nog niet geopend gevangenisgebouw in Weiterstadt in 1993, de laatste terroristische daad die wordt toegeschreven aan de RAF. Daniella Klette zou schuldig zijn aan een mislukte bomaanslag op een bank en de beschieting van de Amerikaanse ambassade in Bonn in 1991.

Na de eerdergenoemde overval op een geldtransport in 1999 blijft het lang stil rondom het gewelddadige trio. In 2011 duiken ze voor het eerst weer op. Sindsdien zouden ze, volgens de politie, verantwoordelijk zijn voor negen overvallen op supermarkten en geldtransporten. De buit is in totaal ongeveer 400.000 euro. De meeste overvallen vonden plaats in de deelstaat Nedersaksen, dat grenst aan Groningen en Drenthe. 

Waarom denkt het OM dat het trio zich in Nederland bevindt?

De voortvluchtige RAF-terroristen gebruiken een telefoon die als laatste een signaal gaf in Nederland. Wanneer dat was is niet bekend. Vorige week donderdag maakte de Duitse politie bekend dat er bij de jongste overval, in juni gepleegd op een geldtransport in Cremlingen, in de auto van de voortvluchtige terroristen een deel van een Nederlandse krant is teruggevonden. Waar de drie zich ophouden en of ze met nog altijd met zijn drieën leven, dat maakt de politie niet bekend. Wel staat vast dat in een van de vluchtauto’s stro en een hondenhaar gevonden is, wat erop zou kunnen duiden dat het drietal een boerderij bewoont.

Connectie met Nederland


Het is overigens niet voor het eerst dat er een link is tussen RAF-terroristen in Nederland. Eind jaren zeventig hielden RAF-terroristen zich regelmatig in Nederland op. Zo werd de ontvoerde en later vermoorde werkgeversvoorzitter Hanns-Martin Schleyer enkele dagen verborgen in een woning in Den Haag. In Utrecht, Amsterdam en Kerkrade vonden schietpartijen met de RAF plaats, waarbij een Nederlandse agent en twee douaniers omkwamen.

Meer weten over hoe de Nederlandse regering in de jaren '70 omging met de komst van de RAF? Bekijk dan onderstaande video.

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.