Donderdag zien we in Groningen en Drenthe een gedeeltelijke zonsverduistering. Om half 1 ‘s middags dekt de maan bijna een vijfde van de zon af. Alles wat je moet weten over de eclips in vijf vragen.

1. Wat is een zonsverduistering?

Een zonsverduistering ontstaat wanneer de maan precies tussen de aarde en de zon in gaat staan; en dus voor de zon langsgaat. Dit noemen we ook wel een eclips. De maan is natuurlijk veel kleiner dan de zon, maar omdat hij ook dichterbij staat, lijken ze even groot. Daarom kan de maan de zon gedeeltelijk of helemaal blokkeren, afhankelijk van waar je zelf op de aardbol staat.

Zo zien mensen in Canada en delen van Scandinavië morgen een volledige zonsverduistering. Wij zitten in Nederland dichter bij de evenaar, dus vanuit ons perspectief schuift alleen de onderkant van de maan over de bovenkant van de zon. In het noorden van Frankrijk en in Zuid-Duitsland is bijvoorbeeld, zien ze helemaal een zond al geen zonsverduistering meer te zien.

2. Wanneer kan ik de zonsverduistering zien

Donderdag tussen 11.19 en 13.31 uur schuift de maan precies voor de zon langs. In eerste instantie is te zien hoe de zon vanuit de rechterkant deels afgeschermd wordt. Op het hoogtepunt, om 12.23 uur, is de bovenkant van de zon bedekt. Vervolgens verdwijnt de schaduw aan de linkerkant.

loading

Op het hoogtepunt van de verduistering is 17 procent van het totale zonoppervlak door de maan bedekt. Op dat moment staat de zon vrij hoog aan de hemel, in zuidoostelijke richting. Daar moet je dus kijken, maar let daarbij wel op dat je je ogen goed beschermt, waarschuwt Weerplaza: „Je moet je ogen dan ook beschermen als je de zonsverduistering wil bekijken. Gebruik hiervoor een eclipsbril.”

3. Waarom moet ik door zo’n eclipsbrilletje kijken?

Omdat je dus niet rechtstreeks naar de zonsverduistering kunt kijken. ‘Maar er is toch minder licht dan normaal?’. Dat is volgens oogarts Tjeerd de Faber juist het probleem. „Normaal kijk je weg of knijp je je ogen dicht als je in de zon kijkt. Met een eclips heb je de neiging te blijven kijken. Maar dan stijgt de temperatuur en kan je al binnen dertig seconden je oog verbranden.”

Een zonnebril biedt ook weinig bescherming. Die laat namelijk 10 procent van het licht van de zon door, maar het zonlicht is zo ontzettend fel dat het door een zonnebril heen een gaatje in je netvlies kan branden. Ter vergelijking: een eclipsbril laat nog niet eens een duizendste van het licht door.

4. Wat als ik geen eclipsbril heb?

Op een aantal plekken in Groningen worden gratis eclipsbrillen uitgedeeld. Op de dijk bij Noordpolderzijl, het Lauwersnest in Lauwersoog en op het dak van het Groninger Forum. Er zijn ook livestreams van de zonsverduistering te bekijken, zoals die van de Radiotelescoop Dwingeloo, waar ze met radiogolven de zonsverduistering bekijken.

Het alternatief is dat je zelf aan de slag gaat met karton en papier. Prik een gaatje in een stuk karton en houd dat in de zon. Op een korte afstand van het karton houd je dan een wit vel papier. Het schaduwspel van de zonsverduistering wordt dan op het papier geprojecteerd en daar kun je gerust naar kijken.

Een vergiet werkt op dezelfde manier, zegt sterrenkundige Theo Jurriens. „Wanneer je een vergiet voor de zon houdt projecteert elk gaatje een beeld van de zon op de grond.” Er gaan ook geruchten dat een laskap werkt als alternatief voor de eclipsbril, maar die hebben de meesten van ons niet in de garage liggen.

loading

5. Wanneer was de laatste totale zonsverduistering in Nederland?

Een volledige zonsverduistering kunnen zien is zeldzaam. Gedeeltelijke verduisteringen zoals die van morgen, komen veel vaker voor. Op deze lijst staat wanneer de volgende (gedeeltelijke) verduistering in Nederland te zien zal zijn. De grootste zonsverduistering die de meesten van ons (ondanks het slechte weer toen) gezien kunnen hebben, was die van 11 augustus 1999.

Ook dat was vanuit ons perspectief geen totale verduistering. Daarvoor moeten we terug naar 3 mei 1715, toen Halley’s Eclipse Noord-Nederland (en met name de eilanden) een uur lang in duisternis dompelde. Leuk weetje: bij een flinke zonsverduistering ontstaat verwarring in de natuur. De invallende schemer zorgt dat vogels ophouden met fluiten en kippen op stok gaan. Na de verduistering beginnen hanen met kraaien en vliegen bijen weer uit.

Pas in 2135 zal weer weer een volledige eclips zichtbaar zijn in Nederland.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra