Rutte: niet hoopvol over wat kan na 19 januari

Wat kan kabinet nog in strijd tegen hoge besmettingscijfers? Wat resteert er bij strengere lockdown nog van de vrijheid?

Rutte: niet hoopvol over wat kan na 19 januari ANP

Nóg strengere corona-regels. Niemand heeft er zin in, maar het kabinet lijkt er toch op voor te sorteren nu het aantal nieuwe besmettingen hoog blijft. Welke lessen zijn er te leren uit strengere buitenlandse maatregelen? Bieden ze een uitweg? „Het zijn allemaal druppels op de gloeiende plaat.”

Een avondklok is alweer enige maanden van kracht in Italië. Eelco van Anken haalt desondanks geregeld eten bij zijn favoriete buurtrestaurants in Milaan. „Ik wil niet dat ze failliet gaan. Maar het moet vóór tien uur ’s avonds”, zegt de Nederlander. Vanaf dat tijdstip moet elke Italiaan van de straat wezen. Net als alle Fransen. En alle Brusselaars. Maar moet ook Nederland aan de avondklok?

„Ik denk dat een avondklok zin heeft”, zegt Van Anken, die als celbioloog werkt voor het San Raffaele Wetenschappelijk Instituut in Milaan. „Voorheen dacht ik tegen negen of tien uur ’s avonds ook vaak: ’Waar is nog iets af te spreken?’ En dan wordt het gezellig en blijf je toch weer hangen. Ik zeg niet dat direct veel mensen zo besmet raken, maar het bevordert de verspreiding van het coronavirus natuurlijk wel.”

Studenten

Buurlanden en andere Europese lidstaten hebben verscheidene regels ingevoerd die strenger zijn dan ons maatregelenpakket. Zo is er de optie van een avondklok; in vijftien Franse departementen is die zelfs vervroegd tot 18 uur. Ook Duitsland verscherpte deze week haar regels. In de zwaarst getroffen regio’s geldt nu een maximale zone van vijftien kilometer die burgers nog van huis mogen zijn. Geen huisarrest, maar regio-arrest.

Zou zoiets werken in Nederland? De Landelijke Studentenvakbond moet er niet aan denken. „Het studentenleven ligt al plat”, zegt voorzitter Lyle Muns. „Alle lessen zijn digitaal en er is geen kroeg open. Maximaal vijftien kilometer reizen zou kwetsbare studenten raken die nu wel naar de opleiding mogen omdat er thuis geen geschikte studieplek is. Vanaf kamers je ouders opzoeken wordt ook moeilijk. Het kleine beetje vrijheid dat we nog hebben, perk je verder in.”

Eindexamens

Wat betreft het onderwijs is Groot-Brittannië strenger dan Nederland. Elke school is er dicht, ook voor opvang of praktijkonderwijs. Zelfs de komende eindexamens staan onder druk. In Nederland zijn leerlingen voor praktijkonderwijs wel welkom op school, net als alle eindexamenleerlingen. Over sluiting van alle scholen en uitstel van examens wil AOB-bestuurder Henrik de Moel liever nog niet nadenken: „Bij voorkeur geven we gewoon les, én op school. Maar het moet wel veilig kunnen.”

Haagse beleidsmakers kijken overigens ’met interesse’ naar de Duitse vijftien kilometer grens. Maar de kans dat het wordt ingevoerd in Nederland acht viroloog Ab Osterhaus niet groot. „Onze bevolkingsdichtheid is veel groter dan in Duitsland. De hele Randstad is eigenlijk één stad. Hoe wil je dat handhaven? Hoogstens in het oosten van Nederland kun je aan zo’n maatregel denken.”

Hotels en winkels

Het buitenland biedt nog meer opties voor het kabinet. Speciaalzaken, zoals kaasboer en slijter, kunnen sluiten, zoals in Italië lange tijd is gebeurd. Hotelregels kunnen strenger. En het aantal mensen dat nog thuis op bezoek zou mogen, kan nog lager van twee naar één, zoals in Duitsland. Van Anken: „Ik ben het ermee eens dat dergelijke stappen het aantal besmettingen zullen verlagen. Maar het blijven stuk voor stuk druppels op de gloeiende plaat.”

Volgens de Nederlandse celbioloog wreekt zich inmiddels dat we in Europa vanaf het begin niet zo streng zijn geweest als in China en uiteindelijk ook eilandstaten als Australië toen ze inzagen dat een totale lockdown werkt.

„Op papier lijken er verschillen tussen de regels van Europese landen, maar het komt allemaal op hetzelfde neer. Wij zien de pandemie als iets dat beheerst moet worden, niet als iets dat we moeten uitroeien. Op de korte termijn is dat begrijpelijk, maar nu het langer duurt, moet je erkennen dat het een mindere oplossing was. We blijven maar door emmeren.”

Vaccin

Van Anken: „Dus ja, je kunt alle niet essentiële winkels sluiten. Of een avondklok invoeren. Of allebei. Maar geen van deze maatregelen zal bereiken wat de Chinezen en de Australiërs hebben bereikt door rigoureus in te grijpen.”

Er zit nu niets anders op dan wachten tot het grootste deel van de bevolking een vaccin heeft gehad, en het virus om die reden uitdooft. „En dat duurt nog wel een half jaar.”

Regels

Ab Osterhaus onderschrijft dat veel draait om de moeite die wij in westerse democratieën hebben met het inperken van persoonlijke vrijheden. „We zouden niet eens hoeven te denken aan verscherping van maatregelen, als iedereen zich gewoon zou houden aan de huidige regels. Niet op reis gaan, niet gaan skiën, alleen thuis werken. Maar zelfs het afdwingen van die beperkingen blijkt al moeilijk. Laat staan flinke bekeuringen uitdelen voor het overtreden van een avondklok. En al helemaal in de huidige verkiezingsperiode.”

menu