Wat is een boa nou eigenlijk? En wat mogen ze wel en niet? 6 vragen over buitengewoon opsporingsambtenaren

Een boa moest op hemelvaartsdag naar het ziekenhuis na mishandeling bij het strand van IJmuiden. Veel boa's willen een wapenstok en pepperspray. Foto: ANP

Naar aanleiding van verschillende geweldsincidenten voeren boa's op verschillende plekken in Nederland actie. Ze willen graag een wapenstok en pepperspray. Maar wat is een boa nou eigenlijk? We zetten zes vragen voor je op een rij.

Wat is een boa?

'Boa' is de afkorting voor buitengewoon opsporingsambtenaar. Een boa helpt met het houden van toezicht op de veiligheid en lokale orde. Ze controleren of mensen zich aan de regels houden. Vaak is een boa gespecialiseerd in een onderdeel van de wet of in een verordening. Een boa mag alleen op dat gebied werken, waarvoor hij of zij is opgeleid.

Boa’s werken doorgaans voor gemeenten, inspectiediensten en organisaties. Voorbeelden van boa’s zijn douane ambtenaren, belastinginspecteurs, leerplichtambtenaren, parkeerwachters, boswachters en controleurs van de openbare ruimte. In Nederland werken ongeveer 23.700 boa’s bij circa 1100 verschillende instanties. Daarvan zijn er 3900 gemeentelijke handhaver.

Wat mag een boa?

Boa's mogen verdachten aanhouden, iemands identiteit controleren, processen-verbaal opmaken en boetes uitschrijven. In de akte van opsporingsbevoegdheid staat wat een boa wel en niet mag doen, maar dat verschilt per boa. Over het algemeen mogen boa’s geen geweld gebruiken om werkzaamheden te verrichten.

De politie heeft namelijk het geweldsmonopolie in Nederland. Sommige boa’s hebben wel politiebevoegdheden, zoals het gebruik van een wapenstok en pepperspray. De Minister van Justitie en Veiligheid beslist of een boa deze bevoegdheden krijgt. Volgens Dienst Justis hebben 780 boa’s de bevoegdheid om een wapenstok te gebruiken, en mogen 292 boa’s pepperspray bij zich dragen.

Waarom demonstreren veel boa's dinsdag?

Hoewel sommige boa’s dus wel een wapenstok en/of pepperspray op zak mogen hebben, krijgt de grote meerderheid ondanks aandringen nog altijd geen aanvullende middelen om zichzelf te verdedigen. Vorige maand vroeg de Nederlandse Boa Bond minister Ferd Grapperhaus om extra middelen met een spoedprocedure te regelen. Aanleiding waren geweldsincidenten tijdens het paasweekend.

Ook op Hemelvaartsdag vond in IJmuiden een geweldsincident tegen boa’s plaats. Eén van de boa's die daarbij aanwezig was, belandde zelfs in het ziekenhuis. Het was de laatste druppel voor de vakbonden van de boa’s: in meer dan twintig steden voeren boa’s vandaag actie, waarmee ze vragen om een wapenstok en pepperspray. In Groningen en Drenthe wordt waarschijnlijk geen actie gevoerd.

Wat is het verschil tussen een boa en een politieagent?

De taakvelden van politieagenten en boa’s zijn soms moeilijk te onderscheiden. De politie is verantwoordelijk voor handhaving van alle wettelijke voorschriften. Boa’s zullen de handhaving van de simpele (verkeers-)overtredingen en eenvoudige misdrijven meer voor hun rekening nemen dan politieagenten. Ook treden boa’s minder snel op als het gaat om veiligheid en criminaliteit.

Verder heeft de politie dus het geweldsmonopolie. Bij situaties waar er een aanzienlijke kans is op geweld worden boa’s niet (alleen) ingezet.

Hoe word je een boa?

Om boa te worden moet je eerst de basisopleiding tot buitengewoon opsporingsambtenaar volgen, en een theorie- en praktijkexamen afleggen. Als je daarvoor slaagt, krijg je een ‘getuigschrift boa’ dat vijf jaar geldig is. Na die tijd moet je het basisexamen opnieuw afleggen.

Naast de basisopleiding gelden voor sommige boa’s specifieke opleidingseisen. Jachtopzichters moeten bijvoorbeeld meer weten over de wet Natuurbescherming en een milieu-boa moet kennis hebben over milieuschade.

Heeft de coronacrisis gezorgd voor meer geweld tegen boa’s?

Uit een enquête van vakbond BOA ACP blijkt dat het aantal incidenten met boa’s door de coronacrisis met 60 procent is gestegen. Bij negen van de tien incidenten krijgen ze te maken met geweld.

De informatie uit dit artikel is afkomstig van de websites van de Politie , het Ministerie van Justitie en Veiligheid , en de Nederlandse Boa Bond .

menu