Hubert Bruls.

Wie is Hubert Bruls, spil in het coronabeleid? 'Hij lijkt joviaal, maar het is geen socializer'

Hubert Bruls. Foto: ANP

Daar stond hij plots, in de schijnwerpers die voorheen voor premier Rutte en de coronaministers bestemd waren. Hubert Bruls, burgemeester van Nijmegen. Wie is hij? Portret van een praatgrage bestuurder, die carnaval viert in kippenpak maar zich soms ook eenzaam voelt. ‘Hij wil keuzes maken, ertoe doen.’

Als voorzitter van het Veiligheidsberaad wist Hubert Bruls woensdag de camera’s op zich gericht. Samen met RIVM-baas Jaap van Dissel en minister Tamara van Ark vertelde hij het hele land hoe het nu verder moest. Dat deed Bruls op zijn Bruls: kordaat, en niet zonder zelfvertrouwen. Alsof zijn aanwezigheid vanzelfsprekend was, kortom.

Sommige kijkers dachten daar anders over. ,,Wie heeft de aan niemand verantwoordelijke Hubert Bruls de coronabovenbaas van Nederland gemaakt, met de macht om de Grondwet opzij te zetten?”, twitterde hoogleraar staatsrecht Wim Voermans.

Daarover later meer. Eerst maar eens over de hoofdpersoon zelf. Wie is Hubertus Maria Franciscus Bruls? Mochten zijn voornamen het al niet verraden hebben, dan doet zijn accent het wel: Bruls is een kind van het katholieke zuiden. In 1966 geboren in Nuth, in het zuiden van Limburg. Bruls heeft één zus. Moeder was lerares, vader logistiek medewerker, actief voor het lokale CDA. De jonge, schuchtere Hubert begint na het Bisschoppelijk College in Sittard aan een studie in Nijmegen - politicologie - en gaat daarna werken bij de ambtenarenvakbond.

Altijd stropdas

Het is mei 1999 als de wereld voor het eerst echt van Bruls verneemt. Hij wordt wethouder in Nijmegen, de stad waar hij zich na zijn studie met echtgenote Ilse vestigt en twee dochters krijgt. De verslaggever van dagblad De Gelderlander zet hem in een paar pennenstreken neer. ‘Glad kapsel, altijd stropdas. Door zijn gezet postuur oogt hij ouder dan 33 jaar.’

loading  

Interviewer en wethouder voeren een lang gesprek, en de verslaggever wil graag weten wat de diepere drijfveren van Bruls nou precies zijn, zijn idealen en overtuigingen. Hij komt er niet achter. ,,Wie meer - bijvoorbeeld een politieke verklaring - verwacht, komt bedrogen uit.”

Niet gelukkig

Bruls maakt snel carrière. In 2002 wordt hij als nummer 41 van de kieslijst tamelijk onbedoeld Kamerlid voor het CDA. In 2005 solliciteert hij met succes naar het burgemeesterschap van Venlo. Partijgenoot Liesbeth Spies, later minister van Binnenlandse Zaken: ,,Hij gaf aan dat hij in de Kamer niet gelukkig dacht te worden. Zijn hart ligt bij het lokaal bestuur.”

Als burgemeester is hij dominant, uitgesproken, betrokken. Ger Koopmans, ook CDA’er, ook Limburger: ,,Hij was niet bang om besluiten te nemen. Durfde tegen de raad in te gaan, het is geen voorzichtige. Je hebt ook van die burgemeesters die de hele dag boven de partijen zweven. Zo is hij niet. Bruls heeft opvattingen. Hij wil besturen, keuzes maken, ertoe doen.”

loading  

Ook in Nijmegen, waar hij in 2012 burgemeester wordt, drukt hij zijn stempel. Daar maakt hij niet alleen maar vrienden mee, weet Rob Jetten, gemeenteraadslid in de Waalstad voor hij voor D66 de Tweede Kamer in gaat. ,,Hij heeft in vergaderingen de neiging om aan het begin even zijn mening te geven. Dat vindt niet elke wethouder even prettig.”

Overdonderend

Carol van Eert, burgemeester van Rheden, kent Bruls al ruim 20 jaar. ,,Hij kan soms wat overdonderend zijn. Weet je: het is een kwestie van smaak. Soms zegt hij in een overleg: klaar, we doen het gewoon zo. Dat oogt dan misschien bruusk, maar ik heb wel het idee dat hij geluisterd heeft naar wat anderen vinden. Hij laat het gewoon niet door-emmeren.”

Oud-Kamerlid Mark Verheijen (VVD) was wethouder in Venlo toen Bruls er burgemeester was. Hij typeert hem als ‘niet zijwindgevoelig’. ,,Hij gaat recht op zijn doel af, beter een slecht besluit dan geen besluit. Bovendien wil hij graag winnen. In discussies, maar ik herinner me ook een teamuitje met het college. Gingen we schermen. Hij ging er gewoon met zijn volle gewicht in. Ja, dan prik je een jongetje als ik natuurlijk zo doormidden, haha.”

Carnaval

Kleurloos is Bruls in elk geval niet. Soms laat hij in het openbaar zijn tranen de vrije loop. Na zijn uitverkiezing in Nijmegen bijvoorbeeld, of als hij vertelt over de jaarlijkse lintjesregen, voor hem nog altijd ‘de mooiste dag van het jaar’. Met carnaval steken weinig Nijmegenaren méér moeite in hun kostuum. Dit jaar ging hij als Benny van Abba, een paar jaar terug als gele kip. Wat de buitenwereld er van vindt? Het deert hem niet. Veel belangrijker vindt hij dat Nijmegenaren zien dat hij, hoewel hun eerste burger, in de kern niet meer is dan zij.

Inhoudelijk schaaft Bruls zijn verhaal in de loop der tijd bij. Hij draagt verschillende petten, alsof hij de randen van het politieke spectrum aftast. Dan is hij de law en order-burgemeester, die de strijd aanbindt met drugs en met NEC-hooligans. Dan weer de anti-discriminatie-voorman: in 2014 voert hij een stoet demonstranten aan richting het politiebureau, om aangifte te doen tegen PVV-leider Geert Wilders, vanwege zijn minder-Marokkanen uitspraak.

Tegenwoordig noemt hij zichzelf sociaal-conservatief, meer dan vroeger gedreven door traditionele, christelijke waarden. De groeiende polarisatie baart hem zorgen. Om juist de mensen van het gematigde midden te vinden, de mensen die zich niet in CAPS LOCK op Twitter laten horen, bedenkt hij een uiterst curieus middel.

loading  

De burgemeester bezoekt bingo-avonden in tehuizen en wijkcentra. Niet om een rollade of een staafmixer te winnen, maar om de nummertjes op te lezen. Tussen de rondes door - ‘niet tijdens, bingo is een serieus spel’ - gaat hij met mensen in gesprek. ,,Er zijn meer bingo’s in deze stad dan gele hesjes”, vertelt hij in Trouw. ,,Maar raad eens waar de meeste aandacht naar uitgaat?”

Paradoxaal

Zelf is Bruls niet per se van de volkscultuur. Zijn muzieksmaak loopt van Wagner via The Beatles naar Oasis. Hij bezoekt graag een voetbalwedstrijd, en leest graag, Thomas Mann bijvoorbeeld. ,,Volgens mij leer je meer van literatuur dan van dikke beleidsnota’s”, zegt hij in De Limburger .

Veel mensen merken op dat er iets paradoxaals in zijn karakter schuilt. Bruls lijkt een bourgondische, joviale man. Hij wordt geroemd om zijn betrokkenheid: is er altijd, aanspreekbaar voor het volk, een warm persoon. Maar gevraagd of Bruls een aardige man is, aarzelt Koopmans: ,,Eeuhh… Dat zegt misschien wel genoeg.” Dan: ,,Het is een prettige bestuurder om mee om te gaan. Maar het is geen grote socializer.”

Bloedserieus

Jetten, over de twee gezichten van Bruls: ,,Hij neemt het burgemeesterschap bloedserieus. Echt lachen doe je met hem niet. Hij vindt het fijn dat je hem soms aanspreekt als ‘u’ en ‘burgemeester’. In dat opzicht is hij een echte katholieke zuiderling. Tegelijkertijd stuurt hij ook vriendelijke appjes als hij een interview heeft gelezen. Dat is de zachtaardige Bruls.”

loading  

De Limburger schroomt niet zijn mening te geven. Vorige week nog ging hij lijnrecht tegen zijn collega’s in Amsterdam en Rotterdam in, door stelling te nemen tegen het mondkapje waar zij juist om vroegen. Als Kamerlid becommentarieerde hij vrijelijk de Nijmeegse politiek, iets waar toenmalig burgemeester Guusje ter Horst zich kapot aan ergerde.

Bruls praat veel, geeft hij ook zelf toe. Maar het achterste van zijn tong laat hij niet zien. Carol van Eert vertelt over een conflict met de harde kern van voetbalclub NEC. ,,Toen lag er een varkenskop in zijn tuin. Je kon zien dat het hem raakte. Maar je zult hem daar niet over horen. Hij lost zoiets alleen op.”

Eenzaamheid

In dagblad De Limburger , in 2012, reflecteert Bruls op de eenzaamheid van zijn rol. ,,Van de burgemeester is er maar één. Je bent letterlijk en figuurlijk de eerste burger. Dat gevoel is niet uit te leggen, dat moet je meegemaakt hebben. Dankzij het thuisfront ben je niet alleen. Dat heb je nodig, anders red je het niet.”

Als voorzitter van het Veiligheidsberaad schuift Bruls plots aan bij het landelijk crisisteam onder leiding van Rutte - zo is dat formeel nou eenmaal geregeld. Sommigen vragen zich af of het een opstapje is naar een nog zwaardere functie. Toch kan zijn huidige spilfunctie moeilijk gezien worden als het resultaat van zorgvuldige carrièreplanning.

loading  

Bruls nam de voorzittershamer in 2016 over. Spies: ,,Dit is hem gewoon overkomen. Niemand wist voor de coronacrisis wie de voorzitter van het veiligheidsberaad was.” ,,De voorzitter haalt normaal gesproken echt de krant niet”, zegt Van Eert. ,,Eigenlijk is het gewoon corvee.”

Grap en grol

Feit is dat Bruls nu de man is die de burgemeesters op één lijn moet zien te krijgen. ,,Dat is niet makkelijk”, zegt Theo Weterings, burgemeester van Tilburg. ,,Je bent voorzitter van 25 mensen die gewend zijn voorzitter te zijn. Maar hij kan dat, doet het met een grol en een grap, en dan soms weer heel strak.”

Verheijen denkt dat Bruls ‘onmiskenbaar’ de kwaliteiten heeft voor een stapje hogerop. ,,Ik weet niet of hij gelukkig zou worden als minister. Burgemeester van een van de vier grote gemeente kan ook. Utrecht is vrij, daar zouden ze blij mogen zijn met hem.”

Bruls zelf zei ooit dat hij een man is ‘van het zuiden of het oosten’. ,,Zet mij niet in het noorden neer. En over een baan in het westen zou ik eerst heel goed moeten nadenken.” Rob Jetten denkt echter dat hij stiekem wel weet waar Bruls’ ambitie ligt. ,,Ik ben heel benieuwd hoe het eraan toe gaat als hij naast Grapperhaus zit. Ik denk dat Hubert zelf graag minister was geweest. Hij vindt van alles van wat er in Den Haag gebeurt.”

menu