,,Iedereen kan proeven als een pro’’, belooft Master of Wine Cees van Casteren.

Zet jij tijdens de feestdagen wijn op tafel uit Drenthe of Friesland? Over bubbels uit het Noorden (en leren proeven als een pro)

,,Iedereen kan proeven als een pro’’, belooft Master of Wine Cees van Casteren. Foto: Jacob van Essen

De horeca is gesloten en dan komen de feestdagen er ook nog eens aan. Moeten we zelf wijn gaan kiezen in plaats van dat die voor ons wordt ingeschonken. We geven een paar tips.

1 - Frisse Friezen en brute Drenten

„Wijnen, wijnen, wijnen …” De Meilandjes zijn terug in eigen land, ze hebben hun chateau in de Limousin verruild voor een boerenstulpje in de Achterhoek. In de laatste aflevering van hun reallifesoap Chateau Meiland, voor hun vertrek uit Frankrijk, zagen we ze dozen met wijn inpakken voor hun nieuwe thuis. Hadden ze wellicht niet hoeven doen. In de Achterhoek en de omliggende streken worden tegenwoordig mooie wijnen gemaakt.

De Nederlandse kwaliteitswijnmakerij is in opkomst. De Kleine Schorre in Zeeland maakt witte topwijnen, en Stan Beurskens van St. Martinus in het Zuid-Limburgse Vijlen is al twee keer uitgeroepen tot beste wijnmaker van Nederland én België.

Ook in Noord-Nederland komt de wijnbouw op gang, misschien mede door het warmere klimaat maar zeker door het toenemende enthousiasme van wijnliefhebbers. Zelfs sprankelende wijnen worden hier gemaakt, en die blijven niet onopgemerkt. Afgelopen jaren waren er op diverse wijnconcoursen fonkelende medailles voor De Frysling uit Twijzel en Wijngoed Havelte.

‘s Lands noordelijkste wijngaard ligt in Twijzel

Bij Wijngaard de Frysling in Twijzel, ’s lands noordelijkste wijngaard, maken ze twee typen mousserende wijn. De Frysante (14 euro) is een frisse prosecco, zeer populair op de zomerse terrassen. Voor de feestdagen mikken we op de Brûswyn, een mousserende wijn die volgens de traditionele methode wordt gemaakt zoals in de Champagne. Met tweede gisting op fles dus.

De Brut (25 euro) is gemaakt van de druivenrassen johanniter en souvignier gris, die een wijn leveren met een elegante mousse, een bloemig aroma en flink wat rijp fruit (peer en wat zoetzure limoen). De Brûswyn Johanniter (25 euro) is vanzelfsprekend van dat ene ras en iets frisser, lichtfruitiger. Helaas is de sprankelende rosé reeds uitverkocht. Het is natuurlijk een kleine wijngaard met een lage productie.

Lekker bruisend uit Havelte en Ruinen

Dat kleine geldt ook voor Wijngoed Havelte, wat onverlet laat dat ook daar een mooie mousserende wijn wordt gemaakt, de De Havelter Bruut (25 euro). De naam bruut verwijst naar zowel woest als naar de dosage , de toegevoegde hoeveelheid suiker voor de tweede gisting.

Een paar dorpen verderop, in Ruinen, maakt Wijnhoeve Runa behalve ‘gewone’ wijnen ook een paar bubbels. De Cabernet Cantor Rose Bruis uit 2018 (8 euro) is mooi bij pittige vleesgerechten, de Souvignier Gris Sprankel (18 euro) is vooral een bruisend aperitief.

De wijnen van genoemde wijngaarden zijn te verkrijgen bij de wijngaardeniers zelf: www.frysling.nl , www.wijngoedhavelte.nl , www.wijnhoeveruna.nl . Ze zijn soms ook bij lokale winkels verkrijgbaar, en online te koop bij enkele wijnhandels.

2 - De bubbel komt uit Engeland

De tijd dat sprankelende wijnen vooral uit Frankrijk en een beetje uit Spanje kwamen is voorbij. Tuurlijk, champagne is nog steeds de feestelijke bubbeldrank bij uitstek, maar de hoge prijs – die niet per se gelijk staat aan hoge kwaliteit – heeft consumenten naar alternatieven doen zoeken.

Uiteraard zijn er de goedkopere crémants uit Frankrijk, gemaakt volgens exact hetzelfde procedé als champagne, maar ze mogen die naam niet voeren. Ook sommige cava’s uit Spanje kunnen kwalitatief – en zeker op prijs – concurreren met de betere champagnemerken. Maar de mooiste uitdaging komt uit Engeland.

Het land dat zich door de brexit los van Europa scheurt, en daarmee de prijs van de import van luxe wijnen ziet exploderen, heeft al enige tijd een eigen wijnindustrie. In het zuiden van het land is het areaal aan wijngaarden snel aan het groeien, en daarmee ook de productie van sparkling wines .

Een sprankelende erfenis uit de 17de eeuw

Helemaal verwonderlijk is het niet dat er in Engeland mousserende wijnen worden gemaakt. In de 17de eeuw dronken Engelsen er al champagne zonder dat het champagne werd genoemd. Het betrof witte wijn die in houten vaten naar Engeland was verscheept en daar werd gebotteld. Door de restsuiker in de wijn begon de wijn spontaan opnieuw te gisten in de fles. Champagne by accident .

Het was zelfs een Engelse wetenschapper die het verband legde tussen het toevoegen van suiker aan wijn om die met een tweede vergisting te laten bubbelen. Daarbij komt dat de Engelsen in steenkoolovens glas kon produceren dat veel sterker was dan het Franse glas uit houtgestookte ovens, zodat de flessen de hoge druk van bubbelwijn konden weerstaan. Plus dat het gebruik van een afstopkurk werd herontdekt, dat was na de Romeinse tijd in onbruik geraakt.

Ons dunkt dat Engeland een sprankelende stamboom heeft. Met de klimaatopwarming wordt ook het produceren van druiven gemakkelijker in een land dat we tot voor kort vooral associeerden met druilregen en mist. Gevoegd bij een uitstekend terroir – in bijvoorbeeld Sussex is de ondergrond vergelijkbaar met die in de Champagnestreek – kunnen hier fijne sprankelende wijnen worden gemaakt.

Steeds beter in Nederland verkrijgbaar maar goedkoop zijn die Engelsen niet

In Nederland zijn deze wijnen steeds beter verkrijgbaar. Bijvoorbeeld Nyetimber uit West-Sussex, de grootste producent in Engeland, eigendom van de Nederlander Eric Heerema. Ook andere buitenlanders investeren in Zuid-Engelse wijngaarden. De eerste Britse fles met een Franse naam erop ligt nu al in sommige wijnrekken in ons land: Louis Pommery England, van het beroemde champagnehuis Vranken-Pommery.

Goedkoop zijn de Engelse sprankelende wijnen niet. De goedkoopste Nyetimber is 40 euro, de duurste zo’n 200 euro ( www.degoudenton.nl ). De mousserende wijn van de koninklijke Windsor Great Park Vineyard ligt bij Gall& Gall voor 55 euro in de winkels. Schappelijk geprijsd en toch top: de wijnen van Ridgeview ( www.ildivino-wijnwinkel.nl ) komen vanaf 36,95 euro. ‘ A sort of rustic Bollinger ’, omschreef wijngoeroe Jancis Robinson de Ridgeview Cavendish. Daar is geen woord Frans bij.

3 - Proeven als een pro

De horecasluiting heeft een behoorlijke verschuiving teweeggebracht in de consumptie van wijn. Er wordt, bij ontstentenis van restaurants en bars, veel meer wijn thuis gedronken. Voor veel mensen is door het bos aan wijnflessen de boom van de mooie wijn niet meer te zien. Gelukkig is er een leidsman voor de thuisproever en thuisdrinker: Cees van Casteren.

In 2007 maakten we Van Casteren mee tijdens een tocht door de wijngebieden van Argentinië toen hij vertelde dat hij bezig was met het examen voor Master of Wine. Dat klinkt indrukwekkend en dat is het ook: de titel is wereldwijd aan maar zo’n vierhonderd mensen toegekend, waarvan er slechts drie uit Nederland komen. Cees van Casteren is één van hen.

Geen moeilijkdoenerij maar verfrissend eenvoudig

Waar veel wijnprofessionals zich verliezen in snobisme en moeilijkdoenerij toont Van Casteren zich een uitzondering met een verfrissende eenvoudige benadering van de wijnwereld. In zijn nieuwe boek Proeven als een Pro (Tree Books, 29,95 euro) neemt hij de lezer mee aan de hand van de methode waarmee hij zijn Masters-examen haalde: Karaat. Dat staat voor Kleur , aroma’s , restsuikers , aciditeit , alcohol en tannine . In zes heldere stappen wordt een wijn aan de hand van de Karaat-methode ontleed.

Wat het boek zo bijzonder maakt is dat Van Casteren een uitleg van het wijnproeven geeft die zodanig is dat iedereen er met enthousiasme aan kan beginnen. Zonder op de hurken te gaan zitten voor de amateur beschrijft hij de techniek van het proeven en legt uit dat je echt geen geboren aanleg nodig hebt om goed te proeven en dat je met Karaat over elke wijn iets zinnigs kan zeggen.

Voorafgegaan door enkele zeer prettig geschreven theoretische hoofdstukken, verluchtigd met speelse maar informatieve illustraties, beschrijft Van Casteren de verschillende druivensoorten en wijnstijlen in duidelijke Karaat-kaders. ‘Iedereen kan proeven als een pro’, benadrukt Van Casteren. Hij leert het de geïnteresseerde wijndrinker met dit boek.

menu