‘Stoomtram deed uur over traject Tolbert naar Stad’

In de voortuin van de de CazemierBoerderij in Tolbert prijkt sinds kort een nieuw monument dat herinnert aan de oude Drachtster tramlijn.

Philips

Op deze lijn reed van 1913 tot 1985 een stoomtram waarmee personen en goederen werden vervoerd. De lijn had de vestiging van Philips in Drachten als startpunt en reed via Marum, Tolbert, Leek, Roden en Peize naar de stad Groningen. Namens de Historische Vereniging in Leek legde Albert Graansma zaterdagmiddag uit dat de tram maximaal 20 kilometer per uur reed. ,,De tram deed welgeteld een uur en twee minuten over het traject van Tolbert naar Groningen.’’ Een hogere snelheid was volgens Graansma niet toegestaan. ,,Anders zouden de koeien in de weilanden van slag raken.’’

Het vernieuwde monument is een initiatief van dorpsvereniging Oldebert in Tolbert. Volgens bestuursvoorzitter Martin Weerd is het monument pro deo vervaardigd door Tolberter Peter van Dam naar een ontwerp van Waterman Architect. De Gemeente Leek, de Rabobank en de Lions Westerkwartier droegen financieel bij.

Gedateerd

De onthulling gebeurde zaterdag in het bijzijn van vier oud-machinisten en -rangeerders die indertijd hun brood verdienden op de lijn. In 1984 trad Siepie de Jong aan als burgemeester in Leek. ,,Als burgemeester heb ik de lijn slechts een jaar meegemaakt’’, memoreerde zij tijdens de onthulling. ,,Wij waren indertijd opgelucht dat de lijn werd opgeheven. Een stoomtram was toen al zwaar gedateerd.’’ De lijn liep in Leek dwars door de drukke Tolberterstraat. ,,Dat leverde veel ellende op met fietsers die ten val kwamen’’, zegt De Jong.

In het buitengebied bevonden veel tramovergangen zich volgens de oud-burgemeester voor de ingang van boerderijen. ,,Een of twee keer per jaar deden zich ongelukken voor. We waren blij dat hieraan een einde kwam. Daar komt bij dat de tram de laatste jaren uitsluitend nog dienst deed voor goederenvervoer. Het personenvervoer was eerder overgenomen door veel snellere bussen.’’

Het voormalige railmonument ter herinnering aan de Drachtster tramlijn stond tot voor kort elders in Tolbert en wel pal aan de route. Dat geldt niet voor de nieuwe locatie aan de Hoofdstraat. Toch toonde bestuurslid Greet Atsma van Oudheidkamer Fredewalda, die zetelt in de CazemierBoerderij, zich ingenomen met de plek van het nieuwe monument. Atsma noemde de nieuwe plek verdedigbaar omdat het begin 1900 nog de bedoeling was om de tram over de Hoofdstraat te laten rijden. ,,Uiteindelijk is in Tolbert gekozen voor de route langs de zuidkant van het dorp om onteigening van grond bij winkels te voorkomen. De tramlijn had hier zeker goed gepast.’’

Frisse neus

Volgens historicus Graansma kon de lijn destijds mede worden gerealiseerd dankzij financiële steun van de gemeente Groningen. ,,De tram maakte het mogelijk dat kinderen van Stadjers in de zomer een paar weken uit logeren konden gaan op adressen in Noord-Drenthe. Zo konden ze een frisse neus halen en Drentse boslucht opsnuiven.’’

Hij refereerde aan een plan dat al in 1871 ontstond om een spoorweg van Lemmer naar Groningen aan te leggen. Die had moeten gaan langs de route Heerenveen, Drachten, Marum, Tolbert, Leek, Roden en Peize. Zover kwam het – ook toen al – niet omdat de provincie Groningen medewerking weigerde. ,,Zij stelde subsidiering afhankelijk van de route. In plaats van het traject door de kop van Drenthe eiste de provincie Groningen dat zou worden gekozen voor een traject over Midwolde, Lettelbert en Oostwold.’’

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.