Een historische Prinsjesdag vol onzekerheden. Corona ontneemt ons de blik op de toekomst

Illustratie: R.L. Oppenheimer

Prinsjesdag 2020 is historisch, want in elk opzicht anders dan normaal. Niemand weet wat Nederland het komende jaar te wachten staat.

Koning Willem-Alexander spreekt vandaag een bij voorbaat historische Troonrede uit. Vanwege het coronavirus in een sobere ambiance, omlijst met slechts een minimum van de gebruikelijke rituelen en in de Grote Kerk in plaats van in de Ridderzaal.

Onzekerheid

Wel als vanouds is dat alle belangrijke voornemens en plannen uit de regeringsverklaring al zijn uitgelekt. Desondanks overheerst op deze derde dinsdag in september meer dan ooit tevoren onzekerheid. Het coronavirus ontneemt ons land de blik op de nabije toekomst. De begroting kan misschien zo maar weer de prullenbak in, zei minister van Financiën Wopke Hoekstra dit weekeinde.

loading  

De laatste Prinsjesdag van het derde kabinet Rutte beloofde een viering te worden van een florerende economie, een ongewoon lage werkloosheid en supergezonde overheidsfinanciën. Totdat het coronavirus de regering in maart van dit jaar noodzaakte tot de inmiddels versoepelde ‘intelligente lockdown.’

Oplopende besmettingen

Covid-19 houdt ons land zes maanden later nog altijd in zijn greep. Niemand weet hoe de economie en de staat van het land zich houden. Het weer oplopende aantal besmettingen roept de vraag op of de bevolking voldoende discipline opbrengt om een tweede virusgolf en een nieuwe economische mokerslag te voorkomen.

Van betekenis is ook wat het virus met de samenleving en de politiek doet, zeker nu de Tweede Kamerverkiezingen op 17 maart 2021 aanstaande zijn. Het kabinet heeft veel draagvlak gehad voor zijn optreden in crisistijd. Dat begint echter al voorzichtig minder te worden. Wat is de houdbaarheid van die steun?

De heftige effecten van de ‘lockdown’ dienen zich onvermijdelijk aan: een faillissementsgolf en een onstuimige groei van de werkloosheid die zich al heeft ingezet. De komende maanden zal ook duidelijk worden wat - hoe onvermijdelijk ook - fout is gegaan bij de onder hoge druk ingezette crisisaanpak. En hoe ontwikkelt zich de virusmoeheid, de aversie tegen de beperkte bewegingsvrijheid? Het kan de voedingsbodem zijn voor een groeiend wantrouwen richting het gezag en de wetenschap, de uitvoerders en de architecten van de anti-corona-strategie.

Perspectief

Van belang is ook hoe het perspectief van de economie zich ontwikkelt. Door de gezonde overheidsfinanciën en de ongekend lage rentestand heeft het kabinet miljarden vrij kunnen maken om ondernemend Nederland en de werkgelegenheid te beschermen tegen de malaise.

Desondanks er is door de ongewisheid over het virus weinig te zeggen over het uiteindelijke resultaat. Het Centraal Planbureau voorspelt vooralsnog nog een krimp van ruim 5 procent in dit jaar en een groei van ruim 3 procent volgend jaar als Nederland het virus onder de duim houdt. Die voorspelling doet het instituut met een veel groter voorbehoud dan gewoonlijk. Ook inktzwarte scenario’s zijn denkbaar.

De worsteling met het coronavirus geeft een extra dimensie aan de Kamerverkiezingen. Het laat zich raden dat de crisisaanpak – in het nabije verleden en in de nabije toekomst – inzet zullen zijn van het politieke debat. Dat kan een onverwachte dynamiek geven in het gedrag van de kiezers.

Op Prinsjesdag 2021 zal meer duidelijk zijn hoe Nederland de coronacrisis doorstaat.

menu