Doorbraak voor nieuwe 'laatste kans' kankerpatiënten. UMCG krijgt 30 miljoen voor genmanipulatie afweercellen

Een verpleegkundige dient via infuus het bloed met de genetische gemanipuleerde cellen toe aan een patiënt. Foto is in scene gezet en deze bloedzak is nog in de VS bewerkt. Foto: Henk Veenstra

Het UMC Groningen krijgt een subsidie van dertig miljoen euro voor een baanbrekende kankerbehandeling met genetisch gemanipuleerde afweercellen. Nu worden de bloedcellen van de patiënt nog in Amerika behandeld maar dat gaat het UMCG zelf doen. Dat is veel goedkoper, sneller en waarschijnlijk beter.

Met de methode zijn op experimentele basis al tientallen uitbehandelde patiënten met lymfeklierkanker behandeld: 40 procent daarvan is twee jaar later nog steeds kankervrij. ,,Een echte gamechanger’’, zegt internist-hematoloog Tom van Meerten. De behandeling is alleen peperduur, mede doordat menselijke bloedcellen ingevroren naar de Verenigde Staten moeten waar ze bewerkt worden.

Afweercellen worden CAR T-cellen

Met een subsidie van ZonMW en het Zorginstituut Nederland kan de ziekenhuisapotheek van het UMCG die genetische manipulatie zelf doen. Als het zes jaar durende onderzoek onder 299 patiënten slaagt, kan de behandeling gewoon verzekerde zorg worden in Nederland.

Het UMCG is twee jaar geleden op experimentele basis met de behandeling begonnen. Eigen witte bloedcellen van de patiënt worden in het laboratorium zo bewerkt dat ze de kanker gaan aanvallen. Aan de T-cellen wordt een stukje DNA gekoppeld, een zogeheten CAR. De nieuwe CAR T-cellen herkennen kankercellen en vallen ze aan.

De hele procedure inclusief het vervoer van de bloedcellen naar Amerika kost nu gemiddeld vier tot zes weken. Veel uitbehandelde kankerpatiënten hebben die tijd niet. Als het UMCG het zelf doet, kan het in twee weken. Doordat het oogsten en bewerken van de bloedcellen op één plek gebeurt, kunnen de onderzoekers met verse bloedcellen werken in plaats van ingevroren cellen. Dat belooft ook een betere kwaliteit.

330.000 euro wordt 80.000 euro

Bovendien kost de behandeling in de eigen apotheek naar verwachting zo’n 80.000 euro per patiënt terwijl de behandeling van de cellen in Amerika zo’n 330.000 euro kost.

Volgens onderzoeksleider Van Meerten is de tot voor kort experimentele behandeling zó succesvol, dat deze sinds begin dit jaar wordt gegeven aan alle patiënten met lymfeklierkanker voor wie de behandeling zinvol is. Bijna de helft is inmiddels kankervrij. De behandeling lijkt ook kansrijk voor patiënten met andere vormen van kanker, bij wie normale behandelingen niet werkten. Studies moeten uitwijzen of dat zo is.

Het onderzoek is een samenwerking met Radboud UMC, Erasmus MC en Amsterdam UMC. Ook in Rotterdam en Amsterdam worden patiënten met CAR-T-cellen uit Groningen behandeld.

menu