Op 4 mei zijn veel jongeren twee minuten stil om de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog te herdenken. Maar wat hebben ze met 5 mei, Bevrijdingsdag?

Op 5 mei vieren we de bevrijding in 1945 en staan we stil bij de waarde van vrijheid, democratie en mensenrechten. Nederlanders vinden dat belangrijk, zo blijkt uit onderzoek van het Nationaal Comité 4 en 5 mei, want ze realiseren zich dat vrijheid niet vanzelfsprekend is.

Maar de betrokkenheid van jongeren met Bevrijdingsdag neemt af, zegt Gerrit Boes, voorzitter van het Bevrijdingsfestival Drenthe. ,,Het is hard werken om het levendig te houden.’’

Jongeren komen voor de artiesten, niet voor de gedachte achter 5 mei

Jongeren gaan − buiten coronatijd − op 5 mei massaal naar de Bevrijdingsfestivals in Groningen, Assen of Zwolle. Daar gaan ze heen voor bekende artiesten, maar niet voor de gedachte achter 5 mei. ,,Als in Groningen of Zwolle aansprekender bands optreden, gaan jongeren daarnaartoe en komen ze niet naar Assen.’’

Hij wil maar zeggen: kwamen jongeren voor de inhoud, dan bleven ze wel in Assen. Het Bevrijdingsfestival rond de Baggelhuizerplas gaat altijd samen met tal van inhoudelijke projecten om te laten zien wat vrijheid precies inhoudt. ,,Hoe meer publiek er komt, hoe meer mensen ook met de inhoud worden geconfronteerd.’’

Zo staan rond de plas standjes van Amnesty International, veteranenorganisaties, Vluchtelingenwerk en tal van andere verenigingen en stichtingen. ,,We hadden een keer een bootje waar maximaal 30 mensen op konden. Maar er moesten 200 op. Zo beeldden we uit wat de bootvluchtelingen naar Griekenland meemaakten’’, zegt Boes. Er was ook een foto-expositie van deze vluchtelingen. ,,Je zag de verschrikkingen. Als je dat eenmaal ziet, vergeet je het nooit meer. Dan wil je er er gelijk naartoe om te helpen.’’

Ook kon je met een VR-bril een rondleiding in het Anne Frank Huis krijgen. ,,Dan komen mensen, ook jongeren, met vragen en hoop ik dat ze later nog eens naar het echte Anne Frank Huis in Amsterdam gaan.’’

loading  

‘Zonder muziek zou 80 procent van de jongeren afhaken’

Door de combinatie van muziek en inhoud wil hij jongeren erop wijzen dat vrijheid niet vanzelfsprekendheid is. ,,Maar als we geen muziek zouden hebben, zou 80 procent van de jongeren afhaken. Wil je ze betrekken, dan moet je muziek en inhoud mixen.’’

De meeste Nederlanders, ook jongeren, vinden Bevrijdingsfestivals en het ontsteken van het Bevrijdingsvuur in Wageningen van belang, schrijft het Nationaal Comité 4 en 5 mei. Maar debatten, lezingen, een bevrijdingsloop, vrijheidscolleges, de 5 mei-lezing, vrijheidsmaaltijden en de activiteiten van de Ambassadeurs van de Vrijheid vinden ze niet aansprekend. ,,Er is wat betreft de vormgeving van 5 mei – en meer specifiek: de rituelen en activiteiten op 5 mei – dus nog ruimte voor verbetering.’’

Opvallend: vooral jongeren vinden dat het over geschiedenis moet gaan

Zowel jongeren als volwassenen vinden dat 5 mei moet gaan over dat we nu in vrijheid leven. Opvallend is dat jongeren vinden dat het vooral over de geschiedenis moet gaan. Vrijheid is werk in uitvoering, benoemt Ebel Jan van Dijk, directeur van het Bevrijdingsfestival Groningen, het thema van dit jaar. En om jongeren betrokken te houden, moeten festivals aan de bak.

Een live-programmering op de Drafbaan in Groningen trekt in ieder geval meer jongeren dan streaming waar de festivals door corona nu op zijn aangewezen, zegt hij. ,,Hiphop, populair bij de jeugd, is bijna niet te streamen. Dansen en bewegen moet je live zien, horen en beleven.’’

Jongeren komen voor de muziek, weet ook hij. ,,Maar door artiesten ook over vrijheid te laten praten, gaat de inhoud niet verloren.’’ Bevrijdingsfestivals zijn er niet alleen voor de leuk, maar hebben een maatschappelijke taak en dat moet zeker zo blijven, vindt hij. ,,Ze zijn oneindig belangrijk. Ze zijn laagdrempelig, zodat iedereen kan komen. De laatste keer hadden we 100.000 bezoekers.’’

De overheid mag nog wel wat meer doen, zegt hij. ,,Door van 5 mei een nationale feestdag te maken, laten ze zien hoe belangrijk het is.’’

‘Het gaat over diversiteit, inclusiviteit en solidariteit’

Vrijheid staat voortdurend onder druk. ,,In Nederland, Europa en in de rest van wereld. Daar moet je het met jongeren over hebben.’’ Als het aan hem ligt, verandert de naam Bevrijdingsfestival in Vrijheidsfestival. ,,Het gaat niet alleen over toen, maar ook over de actualiteit. Het gaat ook over mogen zijn wie ze zijn. Het gaat over diversiteit, inclusiviteit en solidariteit. Daar ligt de kans het verleden met het heden te verbinden en het staat dicht bij de belevingswereld van jongeren.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen