'Aangepaste coronawet lijkt nog veel op de eerste versie. Minister kan nog steeds 'tijdelijk dictatortje' spelen'

Coronaregels op Schiphol. Foto ANP

De ‘coronawet’ kreeg zoveel kritiek dat hij werd aangepast. Rechtswetenschapper Adriaan Wierenga ziet de wijzigingen als een verdere verbetering in een toch al niet zo gekke wet.

„Dit nieuwe wetsvoorstel doet niets meer dan nu al gebeurt. Het maakt net zoveel, en net zo weinig mogelijk als nu”, aldus hoogleraar noodrechtspecialist Adriaan Wierenga van de Rijksuniversiteit Groningen over de tijdelijke coronawet, die maandag naar de Tweede Kamer is gestuurd.

Dezelfde verregaande corona-maatregelen, zoals het verbieden van evenementen of het sluiten van sportscholen, blijven mogelijk, zegt Wierenga. „Alleen moet de minister of burgemeester zich straks verantwoorden.”

De nieuwe coronawet is van meet af aan omstreden. Op de eerste versie kwam zoveel kritiek van hoogleraren en privacy-experts, dat er nu een aangepaste versie ligt. Belangrijkste veranderingen: het is niet meer mogelijk om achter de voordeur te controleren, de corona-app komt in een aparte wet, en de 1,5 meter wordt niet meer expliciet benoemd, maar gaat het om ‘een veilige afstand’.

Wierenga, die erkent een vreemde eend in de bijt te zijn, verbaast zich over de ophef rond de wet, waarin de minister veel macht heeft. „Bekeken vanuit de rampenbestrijdingswetgeving was het niet zo gek wat er lag. Maar als je het hebt over normale wetgeving in normale situaties, dan is het wel heel bijzonder.”

Een minister met macht

Volgens het kabinet lijkt de nieuwe coronawet niet meer op de breed bekritiseerde eerste versie. Maar Wierenga is niet onder de indruk van de wijzigingen. „Als je naar de structuur kijkt dan is er niet zoveel veranderd. De minister heeft nog altijd veel bevoegdheden en kan ‘tijdelijk dictatortje’ spelen”.

De rampenrecht-expert brengt midden maart in herinnering. Toen de corona-uitbraak Nederland overviel, de intelligente lockdown afgekondigd werd, IC’s volliepen en het dodental maar bleef stijgen. Voor zo’n situatie is deze noodwet gemaakt, zegt Wierenga. „Het kan levens redden als een minister snel kan acteren, en niet eerst in gesprek moet."

Verantwoording

De nieuwe corona-noodwet is bedoeld om de corona-maatregelen, zoals het handhaven van anderhalve meter of het verbieden van bepaalde evenementen, van het kabinet een juridische basis te geven. De huidige maatregelen gaan op basis van noodverorderingen.

Ook moet de nieuwe wet de democratische controle verbeteren. De maatregelen op basis van de noodverordeningen worden afgekondigd door de 25 veiligheidsregio’s waarin Nederland onderverdeeld is. De voorzitter van de veiligheidsregio hoeft geen verantwoording af te leggen aan een democratisch gekozen orgaan.

Met de nieuwe wet worden burgemeesters en gemeenteraden verantwoordelijk voor de uitvoering en handhaving van landelijke maatregelen. Via ontheffingen kunnen burgemeesters lokale uitzonderingen op landelijk beleid toestaan, zegt Wierenga. De gemeenteraad kan daar vervolgens op controleren. Tot op heden was dat niet mogelijk, aldus de RUG-noodrechtspecialist.

Reces

De oorspronkelijke wet moest één jaar gelden. Dat is nu zes maanden. Een hele vooruitgang, vindt Wierenga. Nog liever had hij gezien dat de wet drie maanden zou duren. „Met zo’n korte termijn dwing je elkaar steeds weer te kijken naar het nut en de noodzaak van deze coronawet”.

Wanneer de wet ingaat is onbekend. Aanvankelijk zou dat 1 juli worden, maar kritiek en aanpassingen zorgden voor vertraging. Het huidige voorstel moet nog door beide Kamers behandeld worden. Dat gebeurt pas na het Haagse zomerreces.

menu