Wilma Kruit heeft een armband gemaakt van een fietsband, Robin Bodegom gebruikt zijn oude werkbroek tegenwoordig als tas. Samen werken de afvalcoaches aan 100 procent restafvalvrij leven.

Serie 'Van het afval af': 'Voor ons is afval niet vies, je kan er van alles mee!'

Wilma Kruit heeft een armband gemaakt van een fietsband, Robin Bodegom gebruikt zijn oude werkbroek tegenwoordig als tas. Samen werken de afvalcoaches aan 100 procent restafvalvrij leven. Foto: Corné Sparidaens

Is afval nog afval? Ach, welnee. Het is maar net wie het in handen heeft en hoe die daarmee omgaat, vinden afvalcoaches Wilma Kruit (52) en Robin Bodegom (38). Voordat afval echt afval is, kun je er nog een hele hoop mee doen, zeggen ze. ,,Voor ons is afval niet vies.’’

Het is een wat onwaarschijnlijk duo. Haar roots liggen in het coachen en de schoonheidswereld, die van hem op de vuilniswagen. Onwaarschijnlijk? Eigenlijk ook helemaal niet. Met afval bezig zijn kan iedereen en het is belangrijk om het er met elkaar over te hebben, zegt het duo. Want mogelijkheden, die zijn er genoeg.

Binnen de gemeente Midden-Groningen wordt alles thuis gescheiden. Plastic, blikjes en drankenkartons bij het verpakkingsafval; groente- en etensresten bij het gft, enzovoort. ,,Dus alleen iets wat je echt niet kan scheiden of iets waarbij je niet het gevoel hebt dat het een tweede leven kan hebben, dat gooi je in de grijze bak’’, vertelt Robin.

‘Zoek de verbinding’

De gemeente heeft in vijf jaar tijd de hoeveelheid restafval voor een kwart verminderd, maar is er nog lang niet. Daarvoor zijn Wilma en Robin er. Met het nieuwe project 100-100-100 gaan zij 100 huishoudens uit hun gemeente in 100 dagen 100 procent restafvalvrij laten leven. Met nog ruim drie weken voor de start van het project op 1 oktober, is de helft van de plekken gevuld.

Het is vooral belangrijk om het leuk en uitdagend te maken voor deelnemers, zegt Wilma. ,,En ook om mensen te laten meedenken in het proces. Het project is ook eigenlijk een middel om de verbinding met elkaar te zoeken.’’

Want wat voor sommige mensen afval is, is voor anderen goud. ,,Wijkcentra, scholen, maar ook verzorgingshuizen zijn altijd op zoek naar dingen voor hun activiteiten. Bijvoorbeeld bekertjes om verf in te mengen. Terwijl ‘wij’ vaak denken: ach, het kan wel weg.’’

Ook dichterbij kan het gezocht worden, bij de buren bijvoorbeeld. Er wordt nog steeds veel eten weggegooid. Zonde, zegt ze. ,,Als we het over kliekjes hebben: die doen we weg. Terwijl er misschien wel iemand in de straat is die alleen woont en er wel belang bij heeft.’’

Groenteresten? Laat wormen werken

De ‘vergeten groentes’ onderin de koelkast zijn vaak prima bruikbaar. ,,Mensen houden zich heel strak aan de houdbaarheidsdatum, terwijl je er best heel lekkere maaltijden van kan maken.’’ Ze wil deelnemers uitdagen er zelf recepten voor te bedenken. ,,We proberen van de leukste kliekjesrecepten een boekje te maken.’’

En wat er dan toch overblijft aan gft? Ook daarvan kan iets gemaakt worden, zegt Robin. ,,Ik heb een heel mooi wormenhotel, daar gooi ik al mijn schillen in. Door de wormen wordt het eten gecomposteerd.’’

Een natuurlijk proces waardoor nieuwe, schone compost ontstaat die gebruikt kan worden in de tuin of de bloempot. Groot is het wormenhotel niet: het past prima op een balkon. ,,Een compostbult werkt ook, maar daar moet je wel een tuin voor hebben.’’ Of op straat: ,,In sommige Amsterdamse buurten staat op elke straathoek zo’n wormenhotel.’’

loading

Naald en draad tegen verspilling

Afvalproblematiek oppakken kan sowieso erg goed met elkaar, zien de afvalcoaches. Textiel kun je bijvoorbeeld doorgeven. Bedenk wie je gelukkig kunt maken met een oud T-shirt of met een broek waar je kind is uitgegroeid. Of ga zelf aan het knutselen. Robin: ,,Mijn vrouw heeft een tas die gemaakt is van een broek van een oude werkgever. Dat is een hartstikke mooie en unieke tas. Niemand heeft ‘m, maar hij is heel simpel te maken. Naald en draad, meer heb je niet nodig.’’

Met een beetje tijd, goede wil en creativiteit valt er een hoop te realiseren. Dat er veel grondstoffen in de bak belanden, beseffen we met ons allen steeds meer, ziet Robin. Die stroom afval komt doordat we snel leven. ,,24 uur per dag, dóór, dóór, dóór. En afval? Oh shit. Toen begon opeens iemand te zeggen: we hebben afval, dat moet minder. Want dit gaat niet de goede kant op.’’

Het bewustzijn daaromheen, erbij stilstaan en erover praten, kan volgens het duo helpen de waarde van de grondstof terug te zien. Daarom richten zij ook een forum op waar deelnemers aan hun project elkaar om advies kunnen vragen en tips kunnen geven.

Een bakje? Ook als je ’m leegeet is het nog een bakje

De oude functie van het afval is vaak na gebruik nog precies dezelfde. Neem een yoghurtbekertje: even omspoelen en daarna kan het dienen als opbergbakje of als plantenpotje. En blikjes kun je prima gebruiken voor het kweken van groenten.

,,Als je het niet meer kunt scheiden, gebruik het dan als kunstwerk’’, zegt Robin. Dat kan voor vrijwel alles gelden. Zo kan van kurk bijvoorbeeld een onderzetter worden gemaakt. En een lekke fietsband? ,,Daar kun je heel leuke sieraden mee maken, of tassen’’, zegt Wilma.

Wat helpt om de blik te verruimen, is dat afval niet de oorspronkelijke vorm hoeft te behouden. Knip een plastic tas bijvoorbeeld in stroken, zegt Wilma. ,,Die kun je haken, breien of vlechten. Zo kun je er echt van alles mee maken.’’ In de toekomst wil zij nog een keer een poef maken van rest- en zwerfafval. Een uitdaging, beseft ze, maar dat vindt ze leuk. ,,Gewoon kijken: wat kunnen we maken van verpakkingen van de McDonald’s die mensen naast hun auto hebben gezet?’’

Er kunnen heel praktische zaken gemaakt worden, zoals ook van piepschuim uit een bezorgdoos, zegt Robin. Het kan heel lastig zijn om het te recyclen, maar thuis? ,,Je kunt het zagen, schuren en verven. Waarom zou je er geen pennenbakje van maken?’’

Op die manier krijgt iets een tweede leven en hoef je niet ook nog eens naar de winkel voor het kopen van een pennenbakje. Zo consumeer je minder en heb je dus ook minder afval.

Wat hebben we eigenlijk in onze handen?

,,Het is vaak even omdenken, ermee bezig zijn’’, zegt Robin. ,,Je zit in zo’n ritme, je hebt het best druk en je neemt niet altijd de tijd om even te reflecteren: ‘goh, dat had ook anders gekund.’ Daarom doen heel veel mensen de dingen die ze doen.’’

,,Alleen al het feit dat je stilstaat bij jouw afval. Zo’n project als 100-100-100 is ook bedoeld om er even uit te komen. Wat produceer ik nu eigenlijk aan afval en wat heb ik werkelijk nodig? Daar begint het bij. Nadenken bij het leven zoals je het leeft. Waarom is dat nodig en kan dat op een andere manier?’’

Dat omschakelen hoeft niet van de ene op de andere dag: ,,Ook wij leren iedere dag weer wat nieuws.’’ Kun je het fout doen? ,,Nee, als je op een creatieve en leuke manier bezig bent, wie houdt je tegen?’’

menu