Antibioticaresistentie als nieuwe pest of melaatsheid

Antibioticaresistentie is een groeiend probleem. Maar patiënten met een resistente bacterie hoeven ook weer niet als melaatse in isolatie gehouden te worden.

GGD-arts Wim Niessen kreeg een vraag van een school. Of een jongetje uit groep 4 dat in het ziekenhuis had gelegen inderdaad niet met andere kinderen mocht spelen.

,,De jongen had een resistente bacterie en werd daarom in het ziekenhuis in isolatie gehouden. Maar de ouders meenden dat hij daarom ook niet met andere kinderen in contact mocht komen. Terwijl dat echt niet nodig was. Thuis mocht hij gewoon met iedereen in contact komen.’’

Informatienummer

Niessen bedoelt maar: antibioticaresistentie is niet de nieuwe pest of melaatsheid. ,,Het is een serieus probleem, maar jammer genoeg ontbreekt bij veel mensen de juiste kennis over hoe we er mee om moeten gaan.’’

Vandaar dat de GGD Friesland, Groningen en Drenthe een informatienummer in het leven hebben geroepen. ,,Bel alsjeblieft met dat nummer als je vragen hebt. En ga niet onnodig allerlei maatregelen nemen die veel te zwaar kunnen zijn.’’

Informatiepunt

Sinds 1 november geeft het informatiepunt MRSA/BRMO Noord-Nederland advies en ondersteuning bij vragen en onduidelijkheden over resistente bacteriën. Het is op werkdagen bereikbaar op telefoonnummer 088-2299900 en per e-mail op info@MRSA-BRMO-informatie.nl.

Riskant

Wereldwijd neemt het probleem van antibioticaresistentie toe. Door het ruime gebruik van antibiotica, op zich fantastisch goed werkende medicijnen, neemt overal ook het aantal bacteriën dat ongevoelig is voor die antibiotica toe.

Dat is riskant omdat daarmee artsen steeds minder antibiotica kunnen inzetten bij kwetsbare patiënten, als die besmet zijn met zo’n resistente bacterie.

Maar dat ís het dan ook. Het is vooral een probleem voor ziekenhuizen en andere zorginstellingen en voor kwetsbare patiënten, mensen met een lage weerstand.

Want het gaat meestal om bacteriën die heel gangbaar zijn, die overal in het normale leven voorkomen, en waar gewoon gezonde mensen best tegen kunnen.

Maatregelen

In het ziekenhuis moeten verpleegkundigen en artsen allerlei maatregelen nemen als ze een patiënt met een resistente bacterie behandelen. Als ze de wond waar de bacterie in zit hechten, als ze een patiënt wassen.

Dat doen ze dan met mondkapjes, met een schort of met handschoentjes, allemaal afhankelijk van het soort bacterie. En de patiënt wordt in het ziekenhuis vaak apart van andere patiënten gelegd. Alles om te voorkomen dat andere patiënten die bacterie ook krijgen.

Maar als die patiënt bezoek krijgt van familie of naar huis gaat, en de kleinkinderen op schoot bij opa gaan, dan hoeven die maatregelen niet.

,,Nee, want die kinderen komen niet in contact met andere kwetsbare patiënten’’, zegt arts-microbioloog Nico Meessen van het UMCG. ,,We nemen in het ziekenhuis veel striktere maatregelen dan bij mensen thuis.’’

Uit voorzorg

Zo werd er bij een kind met een ernstige ziekte dat thuis verpleegd werd een resistente bacterie ontdekt, op een vrijdagavond. Vervolgens nam de thuiszorgorganisatie maatregelen. Het hele gespecialiseerde team dat in de week daarvoor in contact was geweest met het kind, moest uit voorzorg thuis blijven.

,,Dat leidde tot grote problemen. Er was plotseling een tekort aan gespecialiseerde verpleegkundigen. andere patiënten konden niet geholpen worden dat weekend’’, vertelt Niessen. ,,Dat was ook weer niet nodig. De kans op besmetting was best klein, en met een paar maatregelen zoals handschoenen en mondkapjes konden ze best andere patiënten behandelen.’’

Meessen: ,,Verpleegkundigen in de thuiszorg moeten wel maatregelen nemen om te voorkomen dat ze resistente bacteriën overdragen op andere patiënten. Maar hier was het veel te veel.’’

Overdreven angst

Zo is er ook soms een overdreven angst voor mensen die in de varkenshouderij werken, of op een kippenboerderij. Bekend is dat kippen en varkens vrij veel resistente bacteriën bij zich dragen, doordat daar veel gewerkt wordt met antibiotica.

Daardoor worden varkenshouders apart gehouden en gecontroleerd in ziekenhuizen. ,,Maar we weten nu dat die heel strenge maatregelen niet altijd nodig zijn’’, zegt Meessen. ,,De bacteriën die varkens en kippen bij zich dragen, kunnen meestal minder kwaad bij mensen. Dat wisten we een paar jaar geleden nog niet goed. Nu wel.’’

Het is dat soort kennis die wel bekend is bij het informatiecentrum van de GGD’s en ziekenhuizen, dat onlangs is ingesteld. Daarom willen de artsen daar graag wat meer bekendheid voor hebben.

Onderschatten

,,We zijn in Nederland goed bezig, we weten de antibioticaresistentie goed binnen de perken te houden’’, zegt Meessen. ,,Dat komt doordat we er goed rekening mee houden, niet te gemakkelijk antibiotica voorschrijven en goede maatregelen nemen om verspreiding te voorkomen. Maar het gebeurt nog lang niet altijd goed genoeg.’’

En zo zijn er ook nog steeds wel eens artsen die een besmetting met antibioticaresistente bacteriën totaal onderschatten, merkt Niessen.

,,Dat is het lastige van dit onderwerp. Aan de ene kant wil je voorkomen dat er overdreven maatregelen worden genomen. aan de andere kant kunnen de gevolgen dramatisch zijn als er niet op tijd wordt ingegrepen bij iemand die een resistente bacteriën heeft, maar waar dan niet de goede behandeling wordt gegeven. Er gaan ook in Nederland toch met enige regelmaat mensen aan dood.’’

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.