Op de vide in de verbouwde en compleet versterkte woning van Gerard Gerrits en Leen Kaldenberg is een atelier gerealiseerd. Hier kan Kaldenberg naar hartenlust kunst maken en van het uitzicht genieten. De houten balken zijn expres in het zicht gelaten.

Architecten zijn geen luxeproduct: 'Zij liet ons de mogelijkheden zien. Dingen waar we zelf niet aan hadden gedacht'

Op de vide in de verbouwde en compleet versterkte woning van Gerard Gerrits en Leen Kaldenberg is een atelier gerealiseerd. Hier kan Kaldenberg naar hartenlust kunst maken en van het uitzicht genieten. De houten balken zijn expres in het zicht gelaten. Foto: Jan Willem van Vliet

Er prijkt een piepklein project op de pagina’s van het nieuwste jaarboek Architectuur in Nederland : een versterkte woning in Leermens. Het historische huis is met hulp van een architect in drie jaar tijd omgetoverd van een zwaar beschadigde woning, tot het droomhuis van de bewoners.

Een markante woning aan de rand van Leermens heeft een bijzondere dakkapel. Het oogt op het eerste gezicht normaal, maar wie beter door het raam kijkt ziet dat dwars door het midden aan de binnenkant een enorme houten balk loopt. ,,Het is heerlijk om zomers in de tuin te zitten en flarden van gesprekken op te vangen over ons huis”, zegt kunstschilder Leen Kaldenberg lachend. ,,Sommige voorbijgangers vinden het prachtig. Anderen vinden het vreselijk. ‘Hebben ze z’n mooie dakkapel, laten ze die lelijke balk in het midden zitten’.”

Jaarboek Architectuur in Nederland 2019-2020

Ons huis, dat is de historische jarendertigwoning van Leen Kaldenberg en Gerard Gerrits. Het staat pal naast de Donatuskerk en balanceert op het randje van de wierde. Het huis en de verbouwing ervan zijn opgenomen in het jaarboek Architectuur in Nederland 2019-2020 dat sinds een paar weken te koop is. Dat is een boek met een door een jury gemaakte selectie van bijzondere projecten die in het afgelopen jaar zijn opgeleverd, zoals het Forum Groningen.

Een klein doodgewoon huis dat de pagina’s van het jaarboek Architectuur in Nederland haalt? Ja. De woning van het Kaldenberg en Gerrits is compleet verbouwd en versterkt. Maar niet op de ‘gewone’ manier. Ze hebben vanaf het begin samengewerkt met architecten Martijn Woldring en Dianne Maas-Flim van MINT Architecten om hun door de gevolgen van de gaswinning zwaar beschadigde huis om te toveren tot hun droomwoning.

Koken, uitzicht, tafelen, atelier, mediteren en zitten

Het idee om een architect in de arm te nemen kwam van hun projectleider bij het Centrum Veilig Wonen (CVW). ,,Volgens mij weten heel veel mensen niet dat die optie er is”, zegt Gerrits. ,,Wij hadden dat ook niet geweten als hij het niet had gezegd.”

Ze kwamen in contact met MINT Architecten en moesten vragen beantwoorden over wat zij nu belangrijk vinden voor hun leefomgeving. Daar kwamen bepaalde trefwoorden uit: koken, uitzicht, tafelen, atelier, mediteren en zitten. ,,Dianne hielp ons de mogelijkheden zien. Dingen die wij van tevoren niet bedacht hadden.”

Een vide en een stalen constructie

Aangezien heel de vloer versterkt moest worden, moesten alle wanden eruit. Dat gebeurt vaker bij versterkingsprojecten in het bevingsgebied. Maar de architecten lieten Kaldenberg en Gerrits zien dat die muren niet per se terug hoeven te komen. Stond er eerst een woning met een smalle gang en deuren die naar allerhande kamertjes leiden. Nu is er een open woning met ramen aan alle kanten en een keuken in het midden die Kaldenberg liefkozend de cockpit noemt.

,,De constructeur wilde hier allerlei schijven in plaatsen”, zegt Maas-Flim terwijl ze naar het plafond wijst. ,,Ik kwam toen met het idee voor een vide en een stalen constructie. Het is stabiel, maar ook hartstikke licht en ruim. Een aannemer was nooit met het idee voor zo’n vide gekomen.”

De wanden van de woning zijn wit, de vloer is van grijs beton. Overal waar je kijkt biedt het huis uitzicht op de landelijke omgeving. De woning is levensloopbestendig gemaakt en op de vide met dakkapel heeft Kaldenberg zijn atelier. De houten balken van het dak zijn zichtbaar, net als enkele stalen balken die het huis verstevigen. Die zijn expres in het zicht gehouden omdat ze de geschiedenis van het pand vertellen.

‘Alsof we plannen hebben om grote luchtkastelen te bouwen’

Een architect bij de versterking betrekken zou doodnormaal moeten zijn, vindt Maas-Flim. ,,Als je een nieuw huis bouwt of uit jezelf een grote verbouwing plant, begin je met een architect. Dat is ons vak. In de versterkingsoperatie worden architecten om de een of andere reden gezien als een luxeproduct. Alsof we plannen hebben om grote luchtkastelen te bouwen.” Het huis van Kaldenberg en Gerrits in Leermens is een voorbeeld van hoe het kan uitpakken als er wél een architect bij de versterking wordt betrokken

In april 2016 was de eerste bouwvergadering. In november 2019 de laatste. Drie jaar lang is er aan het huis in Leermens gewerkt. Is het proces door de hulp van de architect super gemakkelijk verlopen?

Nee, niet helemaal. Kaldenberg en Gerrits hebben regelmatig op hun strepen moeten staan om het gedetailleerde ontwerp van MINT Architecten tot leven te laten komen.

Een trap in twee gedeelten

Zo stond duidelijk uitgetekend dat ze een trap in twee gedeelten wilden hebben. Een wit deel boven en een houten deel onder waarbij de vijfde trede gelijkloopt met het aanrechtblad. ,,Komen ze doodleuk aanzetten met een compleet witte standaard trap. Daar gingen we niet mee akkoord”, zegt Gerrits. De tuin was ook een discussiepunt. ,,Die zou intact blijven, maar die was door de verbouwing compleet geruïneerd.”

Op een gegeven moment hebben ze gezegd: we hebben het er maar een halfuur per dag over. „Anders werden we gek”, zegt Kaldenberg. Samen woonden ze al die tijd in een tijdelijke woning, een kilometer verderop.

Budget is onbekend

Hoeveel de werkzaamheden precies gekost hebben, weten ze niet. Het CVW houdt op dat gebied de lippen stijf op elkaar. Zelfs de medewerkers van MINT Architecten wisten niet wat voor budget ze hadden toen ze aan het ontwerpen sloegen. Gerrits en Kaldenberg weten alleen wat ze zelf hebben geïnvesteerd.

Het is een keus geweest en daar maken ze zich niet meer druk om. Hun huis is af en ze kunnen er alles doen wat ze graag willen: schilderen, koken, van het uitzicht genieten, tafelen, mediteren en zitten. Ach, en dat sommige mensen de zichtbare balken wel mooi vinden en anderen niet... dat maakt Kaldenberg en Gerrits helemaal niets uit.

menu