‘Gratis geld’ wordt te weinig aangevraagd volgens minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. ,,Ik krijgt 7 euro per maand voor de elektriciteit’’, schampert Arjan van Dijk over de TONK-steun. De Sappemeerster is ondernemer in de evenementenbranche en hard geraakt door de coronacrisis.

TONK staat voor Tijdelijke Overbrugging Noodzakelijke Kosten. Het is bedoeld voor huishoudens die door de coronacrisis financieel zwaar zijn geraakt zodat zij kosten als huur, hypotheek en de elektriciteitsrekening kunnen blijven betalen. Gemeenten moeten de TONK uitvoeren en mogen dat volgens hun eigen regels doen. De regeling duurt zes maanden.

Gemeenten in Oost-Groningen hebben geprobeerd dat samen zo eenduidig mogelijk in te richten, maar moeten zich beperken tot de regels die gelden binnen de Participatiewet. Daardoor moeten zij bijvoorbeeld het inkomen van de partner meetellen, dat heeft invloed op de hoogte van de uitkering.

Flink geraakt in portemonnee

De TONK bestaat naast andere regelingen, zoals de Tijdelijke Overbrugging Zelfstandige Ondernemers (TOZO) en de Tegemoetkoming Vaste Lasten (TVL) voor bedrijfskosten. Beide worden vanuit de landelijke overheid geregeld.

Van Dijk werd aan het begin van de pandemie al flink geraakt in zijn portemonnee: al zijn opdrachten vielen weg toen evenementen verboden werden. Hij maakte gebruik van de TOZO 1, maar de TOZO 2 liet hij afgelopen zomer aan zich voorbijgaan omdat het werk mondjesmaat aantrok. Inmiddels heeft hij een beroep gedaan op de TOZO 3 en de TONK.

Maar dat valt hem vies tegen. Hij krijgt 7 euro per maand voor de energiekosten, zegt hij. Natuurlijk is de 42 euro die hij over de zes maanden krijgt welkom, maar zoden aan de dijk zet het niet. Het gezin van vier moet rondkomen van bijstandsniveau.

TOZO terugbetalen

Betalingsachterstanden lopen inmiddels snel op. Zo moet er nog 900 euro worden terugbetaald van de TOZO. Daarop werd namelijk automatisch loonheffingskorting geheven. Maar zijn partner kreeg al loonheffingskorting. ,,Het is niet te doen’’, zucht Van Dijk.

Van Dijk woont in een sociale huurwoning. Mogelijk is de TONK daarom zo laag, denkt hij. De berekening voor de tegemoetkoming gebeurt namelijk deels op basis van woonkosten. ,,Huurverlaging kan ik niet aanvragen. Ze zien mij aankomen. Op tv hebben ze mooie plannetjes, maar het is hartstikke krom. Het voelt oneerlijk, helemaal als Koolmees dan nog een oproep doet om meer gebruik te maken van de TONK.’’

Andere ondernemers uit Groningen die gebruikmaken van de TONK en andere ‘Covid-uitkeringen’ snappen waarom er weinig gebruik van gemaakt wordt. Het is ingewikkeld, te weinig, het kan lang duren en soms moet geld worden terugbetaald. Ze willen niet bij naam genoemd worden: ,,Het is toch iets van schaamte. Je bent ondernemer omdat je je eigen broek op wilt houden’’, legt één van hen uit.

‘Het helpt te weinig’

Sophie* heeft een horecazaak in de gemeente Oldambt. ,,Ik ben blij dat je belt. Het geeft mij eindelijk het gevoel dat er geluisterd wordt. Veel mensen denken dat het al voorbij is, maar wij zitten er nog middenin.’’ Emotioneel gaat het met ups en downs, haar spaargeld is verdampt en de rekeningen stapelen op. Ze krijgt geld uit de TOZO, op de TVL uit oktober en december wacht ze nog.

Uit de TONK krijgt ze iets meer dan 400 euro per maand voor haar noodzakelijke kosten. Ze wil niet ondankbaar klinken, zegt ze: ,,Maar voor mij helpt het eigenlijk heel weinig.’’

Volgens haar moesten ambtenaren eerst uitzoeken hoe zij deze nieuwe taak moesten uitvoeren: ,,Er was bij ambtenaren heel weinig duidelijkheid waar je recht op hebt en hoe het werkt. En als zij het al niet weten...’’ Haar boekhoudster hielp uiteindelijk en samen met de ambtenarij zijn ze eruit gekomen.

Blij met de bevriende accountant

Concullega Freek* uit Winschoten herkent dat. Hij is blij met de goede relatie die hij heeft met zijn accountant en bij de gemeente deden ze heus hun best, maar: ,,Als je kijkt wat er allemaal gedaan moet worden. Moet je weer je hele hebben en houden blootleggen. Laat maar eens zien dat je inderdaad geen inkomsten hebt...’’

,,Wat je in twintig jaar hebt opgebouwd, valt weg. Het is gewoon klote.’’ Hij krijgt coviduitkeringen, waaronder zo’n 300 euro per maand TONK. Klein bier in het grote plaatje. ,,Er moet nog steeds iedere maand een paar duizend euro bij.’’

Henk* krijgt 161 euro per maand uit de TONK. ,,Maar mij was 2500 euro in het vooruitzicht gesteld.’’ Het uiteindelijke bedrag wat hij kreeg ligt nog niet op de helft. De frustratie spat eraf. ,,En als mijn vrouw overwerkt, moet ik inleveren op de TOZO. Ik heb jarenlang tonnen belasting betaald, waar zijn we mee bezig!’’

Hij ziet de toekomst somber in. Henk exporteert machineonderdelen naar andere landen zoals Zweden, maar ook India. ,,Alles ligt op zijn gat. Niemand wil nog investeren. We zullen door moeten, het is ook te leuk om te stoppen. Maar dit trekt nooit weer recht.’’

Zaak gered met bevingsgeld

Peter* heeft een kledingzaak in Groningen. Samen met zijn vrouw heeft hij krom moeten liggen het afgelopen jaar. Er zijn betalingsachterstanden. Van de TONK krijgt hij in totaal 1400 euro. ,,Ik heb geen idee hoe ze aan dat bedrag zijn gekomen.’’

Een deel van de rekeningen kon hij betalen met geld wat hij kreeg voor de afhandeling van bevingsschade. Een ‘mazzeltje’ wat het schip drijvende heeft gehouden. ,,Maar daar was het natuurlijk niet voor bedoeld.’’ De regelingen schieten ook voor hem tekort. ,,Terwijl wij dicht moesten zijn. We moeten gewoon schadeloos gesteld worden.’’

*Gefingeerde namen, de echte namen zijn bekend bij de redactie.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen