Een aanplakbiljet waarmee de Duitsers de instelling van de avondklok, oftewel de spertijd, aankondigden.

Avondklok? Meneer Spanninga (93) uit Ter Apel grinnikt om het gemor: 'Als je in de oorlog na acht uur op straat liep, kreeg je een schot hagel in je kont'

Een aanplakbiljet waarmee de Duitsers de instelling van de avondklok, oftewel de spertijd, aankondigden. Collectie Groninger Archieven.

Nederland is op weg naar een avondklok. Veel ouderen die de oorlog meemaakten herinneren zich de beruchte spertijd die de Duitse bezetters invoerden nog heel goed. ,,Echt, dat is niet te vergelijken met wat ons nu misschien te wachten staat.’’

De avondklok is volgens het kabinet nodig vanwege de Britse variant van het coronavirus. Wie na acht uur zonder geldige reden op straat komt, riskeert een boete van 95 euro.

‘Buiten patrouilleerden mannen met jachtgeweren’

Jaap Spanninga (93) uit Ter Apel kan een licht gegrinnik niet onderdrukken. ,,Je hoort de hele tijd mensen die commentaar hebben en dingen zeggen als ‘ze nemen ons dit en dat af’. Maar als je in de oorlog na acht uur op straat liep, kreeg je een schot hagel in je kont.’‘

,,Kijk, die tijden van de avondklok wisselden nog wel eens. Soms moest je bijvoorbeeld om tien uur binnen zijn, maar als er dan weer een of andere autoriteit door het verzet werd doodgeschoten, ging de avondklok weer om acht uur ’s avonds in. En dan zat je dus ook echt binnen. Ik kende niemand die dan nog op straat kwam.’‘

,,Buiten patrouilleerden mannen met jachtgeweren die controleerden of je alles wel netjes had verduisterd en of er geen mensen op straat liepen. En bedenk wel: we hadden geen radio of televisie. Ja, overvliegende bommenwerpers die Duitsland gingen bombarderen, die hadden we wel. Daar moesten we het mee doen.’‘

,,Zaten we met zijn allen in de koude winter rond een oliepitje in de keuken. En als je dan toch buiten kwam, bijvoorbeeld om een dokter te halen, dan zorgde je er wel voor dat je dit kon bewijzen. Echt, dat is niet te vergelijken met wat ons nu misschien te wachten staat. We hadden te maken met een overheid die niets, maar dan ook niets tolereerde.’’

‘Spertijd was voor mij een gegeven’

Kees Wiersema (93) uit Hengelo groeide op aan de Vismarkt in Groningen. ,,Spertijd was voor mij een gegeven. Om 19 uur moest je binnen zijn. Overtredingen werden streng bestraft. Dan zag je iedereen opeens hollen om nog maar op tijd thuis te zijn. Ik ben ook nooit na spertijd buiten geweest.’‘

,,Ik herinner me nog hoe ik eens met mijn vader voor het huis stond, de spertijd ging bijna in. Het was vlak voor de bevrijding van de stad (13 – 16 april 1945). De bevrijders waren al in Noord-Drenthe.’‘

,,Er liep een man voorbij die ’s avonds nog gewoon over straat mocht. Het was een Groninger die op onderduikers en Joden joeg. Mijn vader zei tegen hem: ‘zo, begin je hem al te knijpen?’ Die man gooide zijn jas open en liet twee pistolen zien. ‘Ik niet’, antwoordde hij. Maar na de oorlog werd hij meteen opgepakt.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen
Coronavirus
menu