Als de deuren ergens altijd open moeten staan, is dat in de kerk, maar door corona ging dat niet (en komt men straks wel terug?)

Vanachter een spatscherm reikt pastores Nellie Hamersma-Sluis tijdens de communie de hostie uit.

De kerken zijn weer open, maar stromen nog niet vol. Huiver bij ouderen, een verbod op samenzang, afstand in de banken. ,,Je doet je best. Nu maar hopen dat Onze Lieve Heer het genoeg vindt.’’

De klokken van de grote kerk in Uithuizen luiden voor de mis van zaterdagavond als een ouder echtpaar gearmd de kerk binnentreedt. ,,Wij hebben ons wederom niet aangemeld’’, verkondigen ze haast trots tegen de gastvrouw.

Die glimlacht, maar zet hun namen nog wel even op de lijst voor eventueel bron- en contactonderzoek. Want je weet maar nooit.

Als je in de kerk niet welkom bent, waar wel?

Het is bijna als vloeken in de kerk, een verplichting om je van tevoren aan te melden als je naar de mis gaat. Als er één plek is waar de deuren altijd voor iedereen open moeten staan, dan is het wel Gods huis.

,,Als je in de kerk al niet meer welkom bent, waar dan nog wel?’’, klonk het al verontwaardigd binnen de Heilige Liudgerparochie van Noord-Groningen.

Welkom is nog altijd iedereen – ook zij die zich niet aanmelden. Dat betekent niet dat iedereen ook daadwerkelijk komt. Kerkdiensten mogen alweer sinds het begin van de zomer, zij het met inachtneming van alle coronamaatregelen en zónder samenzang, maar de kerken stromen nog altijd niet vol.

Plakbandjes

,,Waarom komen jullie nou niet?’’, vraagt predikant Robert-Jan ten Have van de Dorpskerkgemeente in Zuidlaren zich de laatste tijd af. Hij weet het antwoord niet. Angst en voorzichtigheid, natuurlijk, maar deels ook gemak misschien.

Met plakbandjes zijn op de groene banken in de middeleeuwse kerk van Zuidlaren zigzaggend papiertjes geplakt waarop het woord ‘zitplaats’ is geprint. Om afstand te houden. Zeker de helft van zitplaatsen blijft onbezet.

Ten Have preekt op zondagochtend over vergeving. Hoe moeilijk het is om Gods genade te vragen als je zelf geen medelijden hebt met je medemens. ,,Neem onze minister van justitie’’, zegt hij. ,,Niet dat hij een fout maakte is het probleem. Niets menselijks is ons vreemd. Maar hij toonde zelf geen erbarmen met de mensen die dezelfde fout maakten als waarvoor hij vergeving vroeg.’’

Ten Have preekt bevlogen. Hij zingt, met twee vrouwelijke voorzangers op afstand aan zijn zijde, ook bevlogen. Maar als hij eerlijk is vindt hij er op deze manier niets aan. Al 35 jaar doet hij met veel plezier zijn werk, maar dit is niet wat hij onder een kerkdienst verstaat: preken voor een haast lege kerk waarin alleen voorzangers mogen zingen en de rest binnensmonds mag meeneuriën.

Dat is toch een vertoning van niks.

Communie met spatscherm

Pastores Nellie Hamersma-Sluis staat voor de kerk in Uithuizen met een deurklink in haar hand. Ook zij heeft het over vergeving. Over hoe de deur voor anderen altijd een beetje open moet staan. Ook voor de vluchtelingen in Moria.

Voor de communie wordt een spatscherm op tafel gezet. De pastores erachter, de hostie aangegeven via een kleine opening. Hoe warm Hamersma met haar blik ook contact zoekt, er blijft een vreemde afstand op een heilig moment.

Toch is Riekje Kuis blij dat het weer kan. Thuis via zo’n livestream mis je toch de verbondenheid en de gemeenschap. Niet iedereen komt, maar de meesten heeft ze toch alweer een keer in de kerk gezien.

Het blijft behelpen: de communie met een spatscherm ertussen, psalmen uitspreken in plaats van zingen. Zingen is dubbel bidden, heeft ze altijd geleerd. ,,We doen ons best’’, zegt Kuis na afloop van de mis met een glimlach. ,,Nu maar hopen dat Onze Lieve Heer het genoeg vindt.’’

95 jaar en niet bang

In Zuidlaren wordt na de dienst voor het eerst weer gezamenlijk koffie gedronken. ,,En dat is fijn in deze barre tijden’’, zegt predikant Ten Have.

De koffie is buiten, in wegwerpbekertjes. Jan van der Laan laat zich graag inschenken. Hij is 95 jaar oud, gezond en nergens bang voor. Waarom mensen niet komen, hij begrijpt het niet. Hij voelt het als zijn plicht om de kerk te helpen. En dus te komen.

Wat hij in 95 jaar al niet heeft meegemaakt, je kunt er een boek over schrijven. Maar deze coronatijd is zelfs voor hem nieuw. Niks aan, voor een man die graag een praatje maakt en erop uitgaat. Gisteren zat hij nog twintig kilometer op de fiets, nu is hij hier.

,,Jan komt gewoon’’, zegt predikant Ten Have, die voor de koffie zijn gebedsmantel heeft verruild voor een zomers pak met hoedje. ,,Soms denk ik: wat voor angst praten we elkaar aan? Is het middel niet erger dan de kwaal?’’

menu