Benoemingen in coronatijd bezorgen Groninger politiek hoofdbrekens

Digitaal vergaderen begint voor de Groningse gemeenteraad al een beetje te wennen, maar een vertrouwelijke stemming blijkt online toch lastig te regelen. Foto: DvhN

Langzaam wennen de Groningse gemeenteraden aan online-vergaderen op afstand. Maar hoe hou je een vertrouwelijke stemming vanachter de laptop? ,,Ik ben op zoek naar 33 postduiven.’’

In de gemeenten Groningen en kost het dezer dagen heel wat hoofdbrekens. Het was al een aardverschuiving dat het politieke debat in deze tijden van corona gedeeltelijk naar internet is verschoven. Maar net nu gemeenteraden daar voorzichtig aan wennen, dringt de volgende vraag zich op: Hoe moet dat dan bij een zogeheten ‘hoofdelijke stemming’ over personele benoemingen?

Groningen staat woensdag voor wethouderswissel

Woensdag staat Groningen voor een wisseling van de wacht. GroenLinks-Kamerlid Isabelle Diks treedt dan aan als nieuwe wethouder en opvolger van haar partijgenoot Mattias Gijsbertsen.

Onder andere omstandigheden is dat een even feestelijk als ernstig ritueel, dat zich voltrekt volgens strikte regels. Eerst onderzoekt een kleine commissie uit de raad de ‘geloofsbrieven’ van de voorgedragen kandidaat. Als die goed zijn bevonden, gaat de bode rond met de stembus. Daarin deponeert elk raadslid zijn of haar stembriefje. Dichtgevouwen, zodat ieders uitgebrachte stem vertrouwelijk blijft zoals de wet dat voorschrijft.

Vertrouwelijk stemmen lukt niet met vingers opsteken achter laptop

Alleen: hoe doe je dat als het merendeel van de 45 raadsleden vanuit huis meevergadert? Vingers opsteken achter de computer gaat niet werken bij een anonieme stemming. In Groningen hebben ze daarom een hele operatie bedacht om de vertrouwelijkheid te garanderen en toch op afstand te kunnen vergaderen.

Woensdagmiddag schuiven tien van de twaalf fractievoorzitters zelf aan in de raadszaal voor een vergadering in twee etappes. De andere 35 raadsleden luisteren thuis mee, met hun stembriefje. Als de onderzoekscommissie die de geloofsbrieven van de nieuwe wethouder tegen het licht hield, dan rapport heeft uitgebracht, volgt na pakweg een halfuurtje een schorsing van minstens anderhalf uur.

Even stembriefje inleveren en dan snel naar huis

In die pauze worden de meeluisterende raadsleden opgeroepen naar de raadszaal aan de Radesingel te komen om officieel hun stembriefje in te leveren. En daarna ook weer snel naar huis te gaan vanwege de gezondheidsrisico’s. Een enkel raadslid zal het niet lukken om zelf te komen, denkt woordvoerder Roelf Reinders van de raadsgriffie. Hun stembriefje zal thuis opgehaald moeten worden, door hun fractie of de griffie.

‘s Avonds volgt dan het tweede deel van de vergadering: op z’n vroegst om halfzeven is de Commissie van Stemopneming klaar met tellen en kan de benoeming bekrachtigd worden. ,,Ik denk dat het uniek is dat er in Nederland in deze setting wordt gestemd’’’, zegt Reinders.

Extra toezicht op een ordentelijke stemming is volgens Reinders niet aan de orde. ,,Het meest wenselijk is dat iedereen gewoon komt. Maar als raadsleden niet kunnen komen, gaan we niet overal een notaris mee naartoe sturen.’’ Het gaat hooguit om een enkel geval en de kans op fraude is klein. ,,Iedereen heeft de eed of belofte afgelegd en daar hoort ook bij dat je je aan de regels en richtlijnen houdt.’’

Westerkwartier komt stemmen bij 33 raadsleden thuis halen

Burgemeester Ard van der Tuuk van Westerkwartier worstelt met een vergelijkbaar probleem. In zijn gemeenteraad moeten woensdag de leden van de welstandscommissie worden gekozen.

Omdat de raadsvergadering in digitale setting plaatsvindt, krijgen de 33 raadsleden vooraf een stembriefje thuisgestuurd. Die mogen pas tijdens de raadzitting worden ingevuld. Een bode komt dezelfde avond nog langs bij alle raadsleden om de briefjes op te halen. De volgende dag maakt Van der Tuuk de uitslag bekend.. ,,Ik ben nog op zoek naar postduiven’’, grapt de burgemeester.

menu