Bijklussende officier ongeschikte mediator

Directeur vervolgd voor weigeren homo-stagiair, kopte DvhN (19-2). Maar kan het strafrecht hier iets oplossen? Natuurlijk niet. De directeur krijgt misschien een boete of een taakstraf. En dan? Veel effectiever zou hier herstelrecht-mediation (dader-slachtoffer-mediation) zijn. Het slachtoffer kan de dader direct confronteren met het leed dat hij heeft aangericht en de dader kan spijt betuigen en aangeven hoe hij het door hem aangerichte leed wil herstellen.

Voor het slachtoffer levert mediation meestal meer genoegdoening op dan een eventuele straf die de rechter de dader oplegt. Overigens is het juridisch correcter om te spreken over verdachte-aangever-mediation. De verdachte is immers nog niet schuldig bevonden door de rechter.

Mediation

Een dag eerder stond er ook al een onderwerp in de krant waar mediation meer kan betekenen dan strafrecht, voor zowel slachtoffer als dader. Het gaat over de voorgenomen uitbreiding van het spreekrecht voor slachtoffers in de rechtszaal. Advocaat Tjalling van der Groot zette in deze krant helder en duidelijk uiteen waarom meer spreekrecht voor slachtoffers in de rechtszaal een slecht plan is.

Veel effectiever is ook hier mediation, waarbij het slachtoffer (aangever) rechtstreeks aan de dader (verdachte) kan uitleggen wat hij heeft aangericht. Slachtoffers ervaren zo een confrontatie als genoegdoening. En, niet-onbelangrijk neveneffect: de kans dat een dader in herhaling vervalt (recidive), is na mediation met het slachtoffer veel kleiner Zo ia gebleken uit onderzoek van Maastricht University.

Geen geld

Maar als mediation in strafzaken zowel voor slachtoffer als dader zo betekenisvol is, waarom gebeurt dat dan niet in Noord-Nederland? Het antwoord is simpel: Justitie heeft daar geen geld voor over. Afgelopen najaar zou in het arrondissement Noord-Nederland gestart worden met een pilot strafrecht-mediation (aansluitend op de al lopende pilot in Amsterdam), maar op het allerlaatste moment zag het ministerie van Veiligheid en Justitie af van financiële ondersteuning van de pilot, die daarop dus werd afgeblazen.

Van hoofdofficier van justitie Liesbeth Joosten weet ik dat zij een fervent voorstander is van mediation in strafzaken. Maar omdat daar geen geld voor is, is nu het plan voor de ‘fietsende officieren' gelanceerd. ‘Vooral mishandelingen en vernielingen rond burenruzies, familievetes en vechtscheidingen zijn volgens het OM geschikt voor bemiddeling door een ambulante officier. Het gaat eerst om een proef van tien zaken, die worden behandeld door op locatie in gesprek te gaan met daders en slachtoffers', aldus de krant hierover.

Veiligheid

Wat is dat nou? Als-mediator-bijklussende-officieren-van-justitie? In een mediation is het een absoluut vereiste dat partijen zich veilig voelen om alles te kunnen zeggen wat ze willen. Hoe moet dat met de officier in huis? Want al komt de officier op de fiets en neemt hij/zij plaats aan de keukentafel, dan zit daar toch mooi een vertegenwoordiger van de staande magistratuur. Er is immers ook nog zoiets als het rechtsbeginsel nemo tenetur se ipsum accusare, dat je niet hoeft mee te werken aan bewijs tegen jezelf.

Met de officier aan tafel kan alles wat je zegt ook tegen je gebruikt worden. Daarbij speelt bij mediation in strafzaken nog een rol dat meedoen aan mediation door de verdachte niet automatisch als een bekentenis mag worden uitgelegd. Maar als de mediator in feite een bijklussende officier van justitie is, zal de verdachte zich wel drie keer bedenken voordat hij meedoet aan mediation. Essentieel voor het welslagen van mediation is de volstrekte onafhankelijkheid van de mediator: onafhankelijk van partijen, onafhankelijk van justitie.

Zelf betalen

Sinds 2014 staat in het Wetboek van Strafvordering dat het openbaar ministerie bemiddeling bevordert tussen slachtoffer en dader (verdachte en aangever). Tot nu toe is dit artikel een dode letter gebleven wegens het ontbreken van financiën.

Maar dat hoeft strafrechtadvocaten er geenszins van te weerhouden om hun cliënten mediation voor te stellen. Want leidt de mediation tot een overeenkomst tussen dader en slachtoffer, dan houdt het OM daarmee rekening en kan het bijvoorbeeld besluiten tot (voorwaardelijk) sepot. Voor verdachte betekent dat geen verdere vervolging, geen strafblad en geen problemen als hij een Verklaring Omtrent het Gedrag nodig heeft. Alleen omdat de mediation dan niet is geïnitieerd door het OM, zal de verdachte wel voor de mediation moeten betalen.

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.