Burgemeesters spelen Het Grote Herindelingsspel

Burgemeesters André van de Nadort (Ten Boer) en Pieter van Veen (Haren) laten zich uitdagen om Het Grote Herindelingsspel van Dagblad van het Noorden te spelen. Via de angst voor een duurder leven, een gevecht voor het zwembad en een blik op hun toekomst, dobbelen zij zich een weg naar het eindpunt: het Groningse stadhuis.

Herindelingsspel

Anderhalf uur duurde de discussie in de gemeenteraad van Ten Boer over een eventuele fusie met Groningen en Haren. An-der-half uur, daarna waren de Ten Boersters eruit: ze willen best samengaan met hun buurgemeenten. Immers; Ten Boer redt het financieel niet meer alleen.

Het besluit viel afgelopen najaar onder leiding van burgemeester André van de Nadort (53). In Haren kan collega-burgemeester Pieter van Veen (68) slechts van zo'n snelle besluitvorming dromen, zegt hij lachend. ,,Wij discussiëren al anderhalf jáár aan een stuk en zijn er nog niet uit.’’

Waar Ten Boer zich prima kan verenigen met het idee vanaf 1 januari 2019 bij Groningen en Haren te horen, zet de 'groene parel', na een kortstondige, mislukte vrijage met Drentse buur Tynaarlo, juist in op zelfstandig blijven. Vrijdag presenteert het Harense college het rapport Beter Haren aan de raad, een onderzoek naar de (financiële) gevolgen van zelfstandig blijven; een wens die door eerdere onderzoekers als risicovol is aangemerkt. Des te sportiever dus, dat Van Veen toch meedoet aan Het Grote Herindelingsspel; een variant op het eeuwenoude ganzenbord dat de burgemeesters verlokt antwoord te geven op vragen, stellingen en dilemma's over een fusie met Stad.

Even lijkt het alsof de spijkerbroek waarin Van Veen aanschuift bij Paviljoen Sterrebos in Groningen bedoeld is om zijn sportiviteit te accentueren. Dan blijkt dat hij eerder deze middag in een kauwgompje is gaan zitten, wat hem noopte zijn pantalon te wisselen. Er moet hem nog meer van het hart voor het spel kan beginnen. Een fusie? ,,Zo ver is het nog lang niet'', benadrukt Van Veen.

Op het terras ligt het bord klaar: 47 vakjes tot het stadhuis van Groningen. Behalve vragen, stellingen en dilemma’s, komen de heren onderweg ook kansen tegen.

Van de Nadort zucht. ,,Ik houd helemaal niet van spelletjes, maar pech, ik heb toegezegd.''

Hij gooit zich naar nummer 8. Een stelling.

Het dorpse karakter komt in gevaar bij een herindeling.

VdN: ,,Oneens. Het dorpse karakter wordt gemaakt door inwoners, niet door administratieve grenzen van een gemeente. Ten Boer bestaat uit negen dorpen met negen verschillende karakters. Zo kost het Ten Boer meer moeite om leden te trekken voor Dorpsbelangen dan de kleinere dorpen. Daar geldt: als je iets wilt moet je het zelf doen. Ook na een herindeling blijven die dorpsgemeenschappen bestaan.''

Van Veen erkent de waarde van zulke dorpsverenigingen.

,,Haren kent geen Dorpsbelangen. Zo’n vereniging helpt wel bij sociale cohesie. Mocht de herindeling doorgaan, dan pleiten we voor een dorpsraad in Haren. We hebben actieve inwoners, zeker op het gebied van sport en cultuur. Waar het gaat om zaken van algemeen belang, zijn ze individualistischer. Daar moeten we dus iets voor in het leven roepen.''

Van de Nadort gooit opnieuw, nadat Van Veen er genadig afkomt met een vakje zonder opdracht. Een 4. Weer een stelling.

Hoe groter de gemeente, hoe stroperiger het besluitvormingsproces.

VdN: ,,Wij werken al zeven jaar nauw samen met Groningen, dat loopt heel goed. In een grote organisatie zit veel kennis. De kunst is om die aan te boren. Gemeenten kunnen stroperig zijn als je iemand treft die geen bevoegdheid heeft om iets te doen aan het probleem waarvoor hij wordt benaderd. Dat onze vergunningen op het Zuiderdiep worden gemaakt is niet interessant, zolang we ze maar in Ten Boer kunnen aanvragen. Oneens met de stelling dus.''

VV: ,,Ook oneens. Ik weet niet precies hoeveel ambtelijke lagen Groningen kent, maar door de grootte kan het juist ook kwalitatief beter zijn.''

Van Veen is aan de beurt: een vraag.

Wat is uw strategie om bij een fusie het natuurlijke karakter van de gemeente te behouden?

VV: ,,Nou, het uitgangspunt van de gemeente Haren is en blijft natuurlijk dat er geen herindeling komt. Op 15 juni behandelt de raad twee rapporten: eentje over de gevolgen van zelfstandigheid en het verslag van het Open Overleg tussen Haren, Groningen en Ten Boer over een mogelijke fusie. De provincie kan zeggen: die fusie is noodzakelijk en dan zal het behoud van de groene gemeente Haren een van onze onderhandelingspunten zijn. Haren zou Haren niet meer zijn als we het vol bouwen met huizen.’’

Hij klinkt stellig. Nul huizen in de groene buffer tussen Stad en Haren dus? Van Veen ,,Als Groningen zegt: wij willen bouwen, dan is ons antwoord 'nee'. Het is een vereiste.'' Hier sluit Van de Nadort zich graag bij aan. Ook voor hem staat buiten kijf dat Kardinge, het groene gebied tussen de stad en Ten Boer, groen blijft.

VdN: ,,Laatst zei een Groninger raadslid in de vergadering: Goh, als Ten Boer straks bij ons komt, moeten we wel gaan nadenken over ons plattelandsbeleid. Waarop ik antwoordde: Ja, voor jullie is dat wel zo, maar jullie ambtenaren doen dat al lang, want zij maken al zeven jaar beleid voor mij. Dat was een eye opener.''

Terwijl Van Veen een slok bier neemt, nipt Van de Nadort aan zijn glas witte wijn. De dobbelsteen rolt. Een kanskaart.

U krijgt een half miljoen te besteden in uw gemeente: wat doet u ermee?

Van Veen lacht. ,,Dat is te weinig'', zegt hij. Van de Nadort vindt het boffen.

VdN: ,,Goh, dat is me nog nooit overkomen. Ik besteed het graag aan ons sportcluster: zwembad, dorpshuis, sporthal en voetbalvereniging. We moderniseren dan de sporthal of bouwen een nieuwe glijbaan in het zwembad.''

Ook Van Veen steekt het geld graag in het zwembad. ,,Een aantal jaren geleden dreigde ons zwembad Scharlakenhof kopje onder te raken. Door een enorme impuls van de bevolking is het boven water gebleven.''

Dus als een fusie betekent: zwembaden dicht, dan is er ruzie?

VV: ,,Dan is er ruzie. Het is lastig om een zwembad open te houden in een gemeente met een grote schuldenlast, maar met veel vrijwilligers lukt het ze om de exploitatie rond te krijgen. In het onderhoud zitten grote kosten, daar zou ik graag extra geld voor geven.’’

VdN: ,,Vanwege artikel 12 hebben we nog steeds een forse bezuinigingsopgave, daar ontkomt ook het zwembad niet aan. Nu kijken of we het in een stichting kunnen onderbrengen, we kunnen dan ook externe fondsen aanschrijven.’’

Van de Nadort gooit; 6. Drie plekken terug, een vraag.

Waar zijn uw inwoners het meest bang voor en hoe terecht is die angst?

VdN: ,,In Ten Boer vinden bewoners het intussen volstrekt normaal om voor bepaalde dingen met Groningen te bellen. Ze vrezen hooguit voor een grotere afstand tot de bestuurder. Nu komen ze de burgemeester nog eens tegen in de supermarkt.’’

Daarbij, onbekend maakt onbemind, vermoedt Van Veen.

,,De angst in Haren is dat het grote Groningen ons opslokt, dat we een wijk van Groningen worden. Verder vrezen inwoners voor hogere belastingen, het verdwijnen van voorzieningen en de korte lijnen. Ik begrijp die angst. Omdat die sterk emotioneel is ingegeven en daarom lastig vooraf weg te nemen.’’

De beurt is weer aan Van Veen. Ook een vraag.

Wat gaat er met uw burgemeesterskamer en het gemeentehuis gebeuren na 1 januari 2019?

VV: ,,Misschien wordt het wel het hoofdkwartier van de Vereniging Groningense Gemeenten, of een mooie dienst van de gemeente Groningen met een Harens loket. Dan kunnen we de hal gebruiken voor exposities en het tonen van nieuwe plannen. Mijn kamer kan als uitvalsbasis dienen voor de burgemeester van Groningen, als het een keer laat wordt bij een beraad in Haren.’’

Ook Van de Nadort fantaseert er op los. ,,Mijn kamer in Ten Boer kan wel een mooie bruissuite worden, als je er een AirBnB van maakt.’’

Een stelling waar beide burgemeesters het hartgrondig mee ONEENS zijn, zo blijkt bij de laatste stelling, is dat het leven per definitie duurder wordt in een grote(re) gemeente.

VV: ,,Veel mensen denken dat Groningen duurder is qua lasten. Dat is onjuist. Wie de totale lasten bekijkt, zal zien dat de stad niet hoger uitkomt dan Haren.’’

VdN: ,,Dat geldt ook voor ons. Voor Ten Boersters bijvoorbeeld is de onroerendezaakbelasting hoger dan in Groningen. Maar voor bedrijven geldt in Groningen juist een hoger tarief. En wij kennen dan weer geen hondenbelasting, Groningen wel.’’

Met het einde van het spel in zicht komt ook de toekomst van de beide heren in beeld, mocht een fusie betekenen dat ze geen burgemeester van respectievelijk Ten Boer en Haren meer kunnen zijn.

Wat dan? Minister? Burgemeester of wethouder van de nieuwe fusiegemeente? Waarnemer, of met pensioen?

VV: ,,In principe ga ik met pensioen. Maar als ik geroepen word om nog ergens waarnemend burgemeester te worden, wil ik dat best doen.’’

Van de Nadort zou graag burgemeester blijven, liefst van een kleine gemeente. ,,Burgemeester zijn is het mooiste wat ik ooit gedaan heb. Tegelijkertijd is het ook het eenzaamste vak: je bent overal bij, maar als puntje bij paaltje komt, sta je er alleen voor. Je bent degene waar mensen naar kijken en soms ook degene die kennis heeft die anderen niet mogen weten.’’

Van Veen beaamt dit. ,,Je hebt wel mensen om je heen, maar in wezen ben je alleen. Dat hoort ook zo, je moet immers boven de partijen staan. Maar het dansen op dat koord is niet altijd eenvoudig.’’

VdN: ,,Je hebt ook anderen nodig die je scherp houden. Als ik niet tegen anderen zeg: houd mij – als burgemeester, niet als André vd Nadort – een spiegel voor, zijn er niet zo veel mensen die dat uit zichzelf doen.’’

Van Veen schiet in de lach, denkend aan de avond waarop de raad hem onlangs stevig op het matje riep omdat hij in de media had gezegd dat een fusie voor Haren onontkoombaar is.

VV: ,,Behalve dat houd ik mezelf ook een spiegel voor, hoor. Elke ochtend. En dan zeg ik: hi, Tiger!

Vlak voor de eindstreep nog een laatste vraag.

Welke naam moet de nieuwe gemeente krijgen?

VV: ,,Groot Haren of Groot Haren-Ten Boer.’’

VdN: ,,Blijft gewoon Groningen.’’

André van de Nadort arriveert als eerste bij het Groningse stadhuis. Van Veen slaakt een zucht van verlichting: ,,Ik wilde natuurlijk ook zo langzaam mogelijk naar de Grote Markt.’’

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.